੧੦. ਸਙ੍ਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਂ

੬੧. ਅਥ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਯਮਸ੍ਸੁ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਮ. ਯਞ੍ਞਂ ਯਜਾਮਪਿ ਯਜਾਪੇਮਪਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਯੋ ਚੇਵ ਯਜਤਿ [ਯੋ ਚੇਵ ਯਞ੍ਞਂ ਯਜਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਯੋ ਚ ਯਜਾਪੇਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਅਨੇਕਸਾਰੀਰਿਕਂ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਯਞ੍ਞਾਧਿਕਰਣਂ. ਯੋ ਪਨਾਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਕੁਲਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਦਮੇਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੇਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਏਕਸਾਰੀਰਿਕਂ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਏਥਾਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਯਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਹਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਗਧਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਮਿ; ਏਥ [ਏਤਂ (ਕ.)], ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ, ਯਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਗਧਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਥਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚੇਵ [ਸਯਂ ਚੇਵ (ਕ.)] ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਪਰੇ ਚ ਤਥਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਖੋ ਪਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਾਨਿਪਿ ਸਤਾਨਿ ਅਨੇਕਾਨਿਪਿ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨੇਕਾਨਿਪਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਚ੍ਚਾਯਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਏਕਸਾਰੀਰਿਕਾ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ ਅਨੇਕਸਾਰੀਰਿਕਾ ਵਾ, ਯਦਿਦਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਚ੍ਚਾਯਮ੍ਪਿ [ਇਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੇ (ਕ.)], ਭੋ ਗੋਤਮ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਨੇਕਸਾਰੀਰਿਕਾ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਮਾਸਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਕਤਮਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਮਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਥਤਰਾ ਚ ਅਪ੍ਪਸਮਾਰਮ੍ਭਤਰਾ ਚ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਭਵਂ ਚਾਨਨ੍ਦੋ. ਏਤੇ ਮੇ ਪੁਜ੍ਜਾ, ਏਤੇ ਮੇ ਪਾਸਂਸਾ’’ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ – ‘ਕੇ ਵਾ ਤੇ ਪੁਜ੍ਜਾ ਕੇ ਵਾ ਤੇ ਪਾਸਂਸਾ’ਤਿ? ਏਵਂ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ – ‘ਇਮਾਸਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਕਤਮਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਮਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਥਤਰਾ ਚ ਅਪ੍ਪਸਮਾਰਮ੍ਭਤਰਾ ਚ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਭਵਂ ਚਾਨਨ੍ਦੋ. ਏਤੇ ਮੇ ਪੁਜ੍ਜਾ, ਏਤੇ ਮੇ ਪਾਸਂਸਾ’’ਤਿ.

ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ – ‘ਕੇ ਵਾ ਤੇ ਪੁਜ੍ਜਾ ਕੇ ਵਾ ਤੇ ਪਾਸਂਸਾ’ਤਿ? ਏਵਂ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ – ‘ਇਮਾਸਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਕਤਮਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਮਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਥਤਰਾ ਚ ਅਪ੍ਪਸਮਾਰਮ੍ਭਤਰਾ ਚ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਭਵਂ ਚਾਨਨ੍ਦੋ. ਏਤੇ ਮੇ ਪੁਜ੍ਜਾ, ਏਤੇ ਮੇ ਪਾਸਂਸਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯਾਵ ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਂਸਾਦੇਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੧.੩੩੭] ਨੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪਰਿਮੋਚੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਙ੍ਗਾਰਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਾ ਨ੍ਵਜ੍ਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਰਾਜਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਂ [ਰਾਜਪਰਿਸਾਯਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਯਂ ਖ੍ਵਜ੍ਜ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਰਾਜਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਦਂ ਅਪ੍ਪਤਰਾ ਚੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਹੇਸੁਂ ਬਹੁਤਰਾ ਚ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ; ਏਤਰਹਿ ਪਨ ਬਹੁਤਰਾ ਚੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਤਰਾ ਚ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖ੍ਵਜ੍ਜ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਰਾਜਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ.

[ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੦; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੮੩] ‘‘ਤੀਣਿ ਖੋ ਇਮਾਨਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ – ‘ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ; ਆਵਿਭਾਵਂ, ਤਿਰੋਭਾਵਂ; ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ; ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ; ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਂ; ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ; ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਿਮਸਤਿ [ਪਰਾਮਸਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੮੪; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੦੨] ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ, ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ’. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਣਿਹਿਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਮੁਂ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਏਵਮਨੁਸਾਸਤਿ – ‘ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਥ; ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਮਨਸਾਕਤ੍ਥ; ਇਦਂ ਪਜਹਥ, ਇਦਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥਾ’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੀਣਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ. ਇਮੇਸਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਂ ਕਤਮਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਖਮਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰਞ੍ਚ ਪਣੀਤਤਰਞ੍ਚਾ’’ਤਿ?

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਯਦਿਦਂ [ਯਮਿਦਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ…ਪੇ… ਯਾਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਇਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਯੋਵ [ਯੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਨਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਵ [ਸੋਚ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ ਪੀ. ਕ.)] ਨਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਯੋਵ [ਯੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਨਂ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ [ਤਸ੍ਸਮੇਵ (ਸੀ. ਕ.), ਤਸ੍ਸ ਚੇਵ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਮਾਯਾਸਹਧਮ੍ਮਰੂਪਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ.

‘‘ਯਮ੍ਪਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਣਿਹਿਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਮ੍ਹਂ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਯੋਵ ਨਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਵ ਨਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਯੋਵ ਨਂ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਮਾਯਾਸਹਧਮ੍ਮਰੂਪਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ.

‘‘ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਇਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਏਵਂ ਅਨੁਸਾਸਤਿ – ‘ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਥ; ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਮਨਸਾਕਤ੍ਥ; ਇਦਂ ਪਜਹਥ, ਇਦਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥਾ’ਤਿ. ਇਦਮੇਵ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਖਮਤਿ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰਞ੍ਚ ਪਣੀਤਤਰਞ੍ਚ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਯਾਵਸੁਭਾਸਿਤਮਿਦਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਇਮੇਹਿ ਚ ਮਯਂ ਤੀਹਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਧਾਰੇਮ. ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ…ਪੇ… ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਣਿਹਿਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਮੁਂ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਏਵਮਨੁਸਾਸਤਿ – ‘ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਥ; ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਮਨਸਾਕਤ੍ਥ; ਇਦਂ ਪਜਹਥ, ਇਦਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਸਜ੍ਜ ਉਪਨੀਯ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾ; ਅਪਿ ਚ ਤ੍ਯਾਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਮਿ…ਪੇ… ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਣਿਹਿਤਾ, ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਮੁਂ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਨੁਸਾਸਾਮਿ – ‘ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਥ; ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਮਨਸਾਕਤ੍ਥ; ਇਦਂ ਪਜਹਥ, ਇਦਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਞ੍ਞੋ ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਪਿ ਯੋ ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਂਯੇਵ ਸਤਂ ਨ ਦ੍ਵੇ ਸਤਾਨਿ ਨ ਤੀਣਿ ਸਤਾਨਿ ਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਾਨਿ ਨ ਪਞ੍ਚ ਸਤਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ਭਿਯ੍ਯੋਵ, ਯੇ [ਤੇ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਮ. ਨਿ. ੨.੧੯੫] ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਏਤਰਹਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ’’ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.