੯. ਸੁਖੁਮਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੩੯. ‘‘ਸੁਖੁਮਾਲੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਮਸੁਖੁਮਾਲੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਾਲੋ. ਮਮ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯੋ ਕਾਰਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕਤ੍ਥ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਲਂ ਵਪ੍ਪਤਿ [ਪੁਪ੍ਫਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਏਕਤ੍ਥ ਪਦੁਮਂ, ਏਕਤ੍ਥ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ, ਯਾਵਦੇਵ ਮਮਤ੍ਥਾਯ. ਨ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕਾਸਿਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਧਾਰੇਮਿ [ਕਾਸਿਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਧਾਰੇਮਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.), ਅਕਾਸਿਕਂ ਧਾਰੇਮਿ (?)]. ਕਾਸਿਕਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁ ਮੇ ਤਂ ਵੇਠਨਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਸਿਕਾ ਕਞ੍ਚੁਕਾ, ਕਾਸਿਕਂ ਨਿਵਾਸਨਂ, ਕਾਸਿਕੋ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੋ. ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ [ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਂ (ਕ.)] ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਸੁ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਧਾਰੀਯਤਿ – ‘ਮਾ ਨਂ ਫੁਸਿ ਸੀਤਂ ਵਾ ਉਣ੍ਹਂ ਵਾ ਤਿਣਂ ਵਾ ਰਜੋ ਵਾ ਉਸ੍ਸਾਵੋ ਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਪਾਸਾਦਾ ਅਹੇਸੁਂ – ਏਕੋ ਹੇਮਨ੍ਤਿਕੋ, ਏਕੋ ਗਿਮ੍ਹਿਕੋ, ਏਕੋ ਵਸ੍ਸਿਕੋ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਪਾਸਾਦੇ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਨਿਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਤੂਰਿਯੇਹਿ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨੋ [ਪਰਿਚਾਰਿਯਮਾਨੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਨ ਹੇਟ੍ਠਾਪਾਸਾਦਂ ਓਰੋਹਾਮਿ. ਯਥਾ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨਿਵੇਸਨੇ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਕਣਾਜਕਂ ਭੋਜਨਂ ਦੀਯਤਿ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯਂ, ਏਵਮੇਵਸ੍ਸੁ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨੇ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਸਾਲਿਮਂਸੋਦਨੋ ਦੀਯਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਾਯ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੇਨ ਚ ਸੁਖੁਮਾਲੇਨ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਖੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਜਰਾਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਜਰਂ ਅਨਤੀਤੋ ਪਰਂ ਜਿਣ੍ਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਹਰਾਯਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਅਤਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਜਰਾਧਮ੍ਮੋ ਜਰਂ ਅਨਤੀਤੋ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ [ਅਹਞ੍ਚੇ (?)] ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਜਰਂ ਅਨਤੀਤੋ ਪਰਂ ਜਿਣ੍ਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟੀਯੇਯ੍ਯਂ ਹਰਾਯੇਯ੍ਯਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਤਿਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤੋ ਯੋ ਯੋਬ੍ਬਨੇ ਯੋਬ੍ਬਨਮਦੋ ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਯਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਖੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਅਨਤੀਤੋ ਪਰਂ ਬ੍ਯਾਧਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਹਰਾਯਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਅਤਿਸਿਤ੍ਵਾ – ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮੋ ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਅਨਤੀਤੋ, ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਅਨਤੀਤੋ ਪਰਂ ਬ੍ਯਾਧਿਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟੀਯੇਯ੍ਯਂ ਹਰਾਯੇਯ੍ਯਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਤਿਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤੋ ਯੋ ਆਰੋਗ੍ਯੇ ਆਰੋਗ੍ਯਮਦੋ ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਯਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਖੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਮਰਣਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਮਰਣਂ ਅਨਤੀਤੋ ਪਰਂ ਮਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਹਰਾਯਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਅਤਿਸਿਤ੍ਵਾ – ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਮਰਣਧਮ੍ਮੋ, ਮਰਣਂ ਅਨਤੀਤੋ, ਅਹਂ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਮਰਣਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਮਰਣਂ ਅਨਤੀਤੋ ਪਰਂ ਮਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟੀਯੇਯ੍ਯਂ ਹਰਾਯੇਯ੍ਯਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਤਿਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤੋ ਯੋ ਜੀਵਿਤੇ ਜੀਵਿਤਮਦੋ ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਯੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਦਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਯੋਬ੍ਬਨਮਦੋ, ਆਰੋਗ੍ਯਮਦੋ, ਜੀਵਿਤਮਦੋ. ਯੋਬ੍ਬਨਮਦਮਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਰੋਗ੍ਯਮਦਮਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ…ਪੇ… ਜੀਵਿਤਮਦਮਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਯੋਬ੍ਬਨਮਦਮਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਆਰੋਗ੍ਯਮਦਮਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜੀਵਿਤਮਦਮਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਾ ਜਰਾਧਮ੍ਮਾ, ਅਥੋ ਮਰਣਧਮ੍ਮਿਨੋ;

ਯਥਾਧਮ੍ਮਾ [ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੋ, ਅਥੋ ਮਰਣਧਮ੍ਮਿਕੋ; ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ (ਕ.)] ਤਥਾਸਨ੍ਤਾ, ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ.

‘‘ਅਹਞ੍ਚੇ ਤਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਾਣਿਸੁ;

ਨ ਮੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਸ੍ਸ, ਮਮ ਏਵਂ ਵਿਹਾਰਿਨੋ.

‘‘ਸੋਹਂ ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ, ਞਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੂਪਧਿਂ;

ਆਰੋਗ੍ਯੇ ਯੋਬ੍ਬਨਸ੍ਮਿਞ੍ਚ, ਜੀਵਿਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਯੇ ਮਦਾ.

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਮਦੇ ਅਭਿਭੋਸ੍ਮਿ [ਅਤੀਤੋਸ੍ਮਿ (ਕ.)], ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਦਟ੍ਠੁ ਖੇਮਤਂ;

ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਹੁ ਉਸ੍ਸਾਹੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਭਿਪਸ੍ਸਤੋ.

‘‘ਨਾਹਂ ਭਬ੍ਬੋ ਏਤਰਹਿ, ਕਾਮਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਿਤੁਂ;

ਅਨਿਵਤ੍ਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ;