(੬) ੧. ਪੁਗ੍ਗਲਵਗ੍ਗੋ

੫੩. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ, ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਰਾਜਾ ਚ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ, ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

੫੪. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਰਾਜਾ ਚ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

੫੫. ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ? ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਚ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਰਞ੍ਞੋ ਚ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨੁਤਪ੍ਪਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੫੬. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੂਪਾਰਹਾ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਰਾਜਾ ਚ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਥੂਪਾਰਹਾ’’ਤਿ.

੫੭. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ.

੫੮. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਨਿਯਾ ਫਲਨ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਖੀਣਾਸਵੋ, ਹਤ੍ਥਾਜਾਨੀਯੋ ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਅਸਨਿਯਾ ਫਲਨ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੫੯. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਨਿਯਾ ਫਲਨ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਖੀਣਾਸਵੋ, ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਅਸਨਿਯਾ ਫਲਨ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੬੦. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਨਿਯਾ ਫਲਨ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਖੀਣਾਸਵੋ, ਸੀਹੋ ਚ ਮਿਗਰਾਜਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਅਸਨਿਯਾ ਫਲਨ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੬੧. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਕਿਂਪੁਰਿਸਾ ਮਾਨੁਸਿਂ ਵਾਚਂ ਨ ਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਮਾ ਚ ਮੁਸਾ ਭਣਿਮ੍ਹਾ, ਮਾ ਚ ਪਰਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿਮ੍ਹਾਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਕਿਂਪੁਰਿਸਾ ਮਾਨੁਸਿਂ ਵਾਚਂ ਨ ਭਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੬੨. ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਤਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ? ਮੇਥੁਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵਿਜਾਯਨਸ੍ਸ ਚ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ.

੬੩. ‘‘ਅਸਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸਞ੍ਚ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਕਥਞ੍ਚ ਅਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਥੇਰੋਪਿ ਮਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨਵੋਪਿ ਮਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ; ਥੇਰਮ੍ਪਾਹਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਮਜ੍ਝਿਮਮ੍ਪਾਹਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਨਵਮ੍ਪਾਹਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯਂ. ਥੇਰੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਨੋਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ [ਵਿਹੇਸੇਯ੍ਯਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ. ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਨਵੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਨੋਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ’. ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਨਵਸ੍ਸਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਥੇਰੋਪਿ ਮਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨਵੋਪਿ ਮਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ; ਥੇਰਮ੍ਪਾਹਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਮਜ੍ਝਿਮਮ੍ਪਾਹਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਨਵਮ੍ਪਾਹਂ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯਂ. ਥੇਰੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਨੋਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ. ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਨਵੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਨੋਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ’. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਅਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਕਥਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਥੇਰੋਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨਵੋਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ; ਥੇਰਮ੍ਪਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਮਜ੍ਝਿਮਮ੍ਪਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਨਵਮ੍ਪਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ. ਥੇਰੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਸਾਧੂਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ. ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਨਵੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਸਾਧੂਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਨਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ’. ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਨਵਸ੍ਸਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਥੇਰੋਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨਵੋਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ; ਥੇਰਮ੍ਪਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਮਜ੍ਝਿਮਮ੍ਪਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ, ਨਵਮ੍ਪਾਹਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ. ਥੇਰੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਸਾਧੂਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਨਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ. ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਨਵੋ ਚੇਪਿ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਮਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਸਾਧੂਤਿ ਨਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਨਂ ਵਿਹੇਠੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਟਿਕਰੇਯ੍ਯਂ’. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਵਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੬੪. ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਉਭਤੋ ਵਚੀਸਂਸਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ‘ਦੀਘਤ੍ਤਾਯ ਖਰਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਨ ਫਾਸੁਂ [ਫਾਸੁ (ਕ.)] ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ’. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਉਭਤੋ ਵਚੀਸਂਸਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ‘ਨ ਦੀਘਤ੍ਤਾਯ ਖਰਤ੍ਤਾਯ ਵਾਲ਼ਤ੍ਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

ਪੁਗ੍ਗਲਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.