੫. ਪਰਿਸਵਗ੍ਗੋ

੪੩. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਉਤ੍ਤਾਨਾ ਚ ਪਰਿਸਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਚ ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਤ੍ਤਾਨਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਦ੍ਧਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਨ੍ਨਲ਼ਾ ਚਪਲਾ ਮੁਖਰਾ ਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਅਸਮਾਹਿਤਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਪਾਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਤ੍ਤਾਨਾ ਪਰਿਸਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਨੁਨ੍ਨਲ਼ਾ ਅਚਪਲਾ ਅਮੁਖਰਾ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਸਂਵੁਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਪਰਿਸਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੪੪. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਵਗ੍ਗਾ ਚ ਪਰਿਸਾ ਸਮਗ੍ਗਾ ਚ ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਗ੍ਗਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਗ੍ਗਾ ਪਰਿਸਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮਗ੍ਗਾ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾ ਖੀਰੋਦਕੀਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਿਯਚਕ੍ਖੂਹਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਪਰਿਸਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਮਗ੍ਗਾ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੪੫. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਅਨਗ੍ਗਵਤੀ ਚ ਪਰਿਸਾ ਅਗ੍ਗਵਤੀ ਚ ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਗ੍ਗਵਤੀ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਾਹੁਲਿਕਾ [ਬਾਹੁਲ੍ਲਿਕਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਾਥਲਿਕਾ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਪਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ, ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾਪਿ ਹੋਤਿ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਸਾਥਲਿਕਾ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਪਵਿਵੇਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ, ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਗ੍ਗਵਤੀ ਪਰਿਸਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗ੍ਗਵਤੀ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨ ਸਾਥਲਿਕਾ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ, ਪਵਿਵੇਕੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾਪਿ ਹੋਤਿ ਨ ਬਾਹੁਲਿਕਾ ਨ ਸਾਥਲਿਕਾ, ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾ, ਪਵਿਵੇਕੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗ੍ਗਵਤੀ ਪਰਿਸਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਵਤੀ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੪੬. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਅਨਰਿਯਾ ਚ ਪਰਿਸਾ ਅਰਿਯਾ ਚ ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਰਿਯਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਰਿਯਾ ਪਰਿਸਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਸਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੪੭. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਪਰਿਸਾਕਸਟੋ ਚ ਪਰਿਸਾਮਣ੍ਡੋ ਚ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾਕਸਟੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾਕਸਟੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾਮਣ੍ਡੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾਮਣ੍ਡੋ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪਰਿਸਾਮਣ੍ਡੋ’’ਤਿ.

੪੮. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ, ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਕਵਿਤਾ [ਕਵਿਕਤਾ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਕਾਵੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਰਾ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਬਾਹਿਰਕਾ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਾ ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਪਟਿਵਿਚਰਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਂ ਕਥਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ? ਤੇ ਅਵਿਵਟਞ੍ਚੇਵ ਨ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਤਞ੍ਚ ਨ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਸੁ ਚ ਕਙ੍ਖਾਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਨ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਕਵਿਤਾ ਕਾਵੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਰਾ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਬਾਹਿਰਕਾ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਾ ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਟਿਵਿਚਰਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਂ ਕਥਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ? ਤੇ ਅਵਿਵਟਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਤਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਸੁ ਚ ਕਙ੍ਖਾਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨੀਤਾ ਪਰਿਸਾ ਨੋਓਕ੍ਕਾਚਿਤਵਿਨੀਤਾ’’ਤਿ.

੪੯. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਆਮਿਸਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋ ਆਮਿਸਗਰੁ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਮਿਸਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਿਹੀਨਂ ਓਦਾਤਵਸਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਨ੍ਤਿ – ‘ਅਸੁਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ, ਅਸੁਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ, ਅਸੁਕੋ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ, ਅਸੁਕੋ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ, ਅਸੁਕੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਲਾਭਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਲਾਭਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਗਥਿਤਾ [ਗਧਿਤਾ (ਕ.)] ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ [ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਾ (ਕ.), ਅਨਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਤਿਕਨਿਪਾਤੇ ਕੁਸਿਨਾਰਵਗ੍ਗੇ ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਮਿਸਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋਆਮਿਸਗਰੁ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਿਹੀਨਂ ਓਦਾਤਵਸਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਨ ਭਾਸਨ੍ਤਿ – ‘ਅਸੁਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ, ਅਸੁਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਸੁਕੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਾਰੀ, ਅਸੁਕੋ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ, ਅਸੁਕੋ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ, ਅਸੁਕੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਤੇ ਤੇਨ ਲਾਭਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਲਾਭਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਗਥਿਤਾ ਅਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਨਜ੍ਝੋਸਨ੍ਨਾ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋਆਮਿਸਗਰੁ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁ ਪਰਿਸਾ ਨੋਆਮਿਸਗਰੂ’’ਤਿ.

੫੦. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਵਿਸਮਾ ਚ ਪਰਿਸਾ ਸਮਾ ਚ ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸਮਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸਮਾ ਪਰਿਸਾ. ( ) [(ਵਿਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਰਿਸਾਯ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ… ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ.) (ਸੀ. ਪੀ.)]

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾ ਪਰਿਸਾ. ( ) [(ਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ… ਅਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਦਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ.) (ਸੀ. ਪੀ.)] ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਮਾ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੫੧. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਚ ਪਰਿਸਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਚ ਪਰਿਸਾ…ਪੇ… ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੫੨. ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਚ ਪਰਿਸਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਚ ਪਰਿਸਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ. ਤੇ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਨਿਜ੍ਝਤ੍ਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਅਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਲਾ ਅਨਿਜ੍ਝਤ੍ਤਿਬਲਾ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਨ੍ਤਿਨੋ ਤਮੇਵ ਅਧਿਕਰਣਂ ਥਾਮਸਾ ਪਰਾਮਾਸਾ [ਪਰਾਮਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਪਰਿਸਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਪਰਿਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ. ਤੇ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਨਿਜ੍ਝਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਲਾ ਨਿਜ੍ਝਤ੍ਤਿਬਲਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਨ੍ਤਿਨੋ, ਨ ਤਮੇਵ ਅਧਿਕਰਣਂ ਥਾਮਸਾ ਪਰਾਮਾਸਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਪਰਿਸਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਸਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ.

ਪਰਿਸਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.