੯. ਕਰਜਕਾਯਸੁਤ੍ਤਂ
੨੧੯. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.
‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੋ ਵਿਗਤਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਟਿਸ੍ਸਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ [ਚਤੁਤ੍ਥਿਂ (?)]. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ.
‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ ਅਭਾਵਿਤਂ, ਏਤਰਹਿ ਪਨ ਮੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੁਭਾਵਿਤਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਮਾਣਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਹਰਤਗ੍ਗੇ ਚੇ ਸੋ ਅਯਂ [ਚੇ ਅਯਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਮਾਰੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ [ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ (?)] ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.
‘‘ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਅਕਰੋਨ੍ਤਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ!
‘‘ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਖੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਵਾ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਾਯਂ ਕਾਯੋ ਆਦਾਯ ਗਮਨੀਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਚੋ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਇਮਿਨਾ ਕਰਜਕਾਯੇਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਧ ਵੇਦਨੀਯਂ; ਨ ਤਂ ਅਨੁਗਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿ [ਉਤ੍ਤਰਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੋ.
‘‘ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ.
‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ ਅਭਾਵਿਤਂ, ਏਤਰਹਿ ਪਨ ਮੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੁਭਾਵਿਤਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਮਾਣਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਹਰਤਗ੍ਗੇ ਚੇ ਸੋ ਅਯਂ ਕੁਮਾਰੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.
‘‘ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਅਕਰੋਨ੍ਤਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ!
‘‘ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਖੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਵਾ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਾਯਂ ਕਾਯੋ ਆਦਾਯ ਗਮਨੀਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਚੋ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਇਮਿਨਾ ਕਰਜਕਾਯੇਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਧ ਵੇਦਨੀਯਂ; ਨ ਤਂ ਅਨੁਗਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.