(੨੧) ੧. ਕਰਜਕਾਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਨਿਰਯਸਗ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੧. ‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ [ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਪਾਠਭੇਦੋ].

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਗਿਨਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਞਾਤਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਾ ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਾ ਸਸਾਮਿਕਾ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ – ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ – ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ, ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ – ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਅਣ੍ਡਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਪਰਕਟੁਕਾ ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਵਾਦੀ ਅਭੂਤਵਾਦੀ ਅਨਤ੍ਥਵਾਦੀ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਅਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਅਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲੇਨ ਅਨਪਦੇਸਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ.

‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਾ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੁ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਨ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਨ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ – ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ – ਨ ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ, ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ, ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ.

‘‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ, ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਨਿਰਯਸਗ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੨. ‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ … ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ… ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ… ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ… ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਮਾਤੁਗਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੩. ‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ… ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ… ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ…. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ… ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ… ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਉਪਾਸਿਕਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੪. ‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਹੋਤਿ…. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਹੋਤਿ…. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਵਿਸਾਰਦਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੫. ‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਅਵਿਸਾਰਦਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੀ ਹੋਤਿ… ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੀ ਹੋਤਿ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਿਨੀ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੀ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਾਵਾਚਾ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਨੀ ਹੋਤਿ… ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੀ ਹੋਤਿ… ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਹੋਤਿ…. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਅਵਿਸਾਰਦਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ.

‘‘ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਹੋਤਿ… ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੀ ਹੋਤਿ… ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਹੋਤਿ…. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਂਸਪ੍ਪਨੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੬. ‘‘ਸਂਸਪ੍ਪਨੀਯਪਰਿਯਾਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਸਪ੍ਪਨੀਯਪਰਿਯਾਯੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ? ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਕਮ੍ਮਯੋਨੀ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧੂ ਕਮ੍ਮਪਟਿਸਰਣਾ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ – ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ, ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ. ਸੋ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਕਾਯੇਨ, ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਵਾਚਾਯ, ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਮਨਸਾ. ਤਸ੍ਸ ਜਿਮ੍ਹਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਜਿਮ੍ਹਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਜਿਮ੍ਹਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਜਿਮ੍ਹਾ ਗਤਿ, ਜਿਮ੍ਹੁਪਪਤ੍ਤਿ.

‘‘ਜਿਮ੍ਹਗਤਿਕਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਿਮ੍ਹੁਪਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਯੇ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾ ਨਿਰਯਾ ਯਾ ਵਾ ਸਂਸਪ੍ਪਜਾਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ. ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਸਪ੍ਪਜਾਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ? ਅਹਿ ਵਿਚ੍ਛਿਕਾ ਸਤਪਦੀ ਨਕੁਲਾ ਬਿਲ਼ਾਰਾ ਮੂਸਿਕਾ ਉਲੂਕਾ, ਯੇ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞੇਪਿ ਕੇਚਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਂਸਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭੂਤਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਤੇਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਨਂ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ… ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ… ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਕਾਯੇਨ, ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਵਾਚਾਯ, ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਮਨਸਾ. ਤਸ੍ਸ ਜਿਮ੍ਹਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਜਿਮ੍ਹਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਜਿਮ੍ਹਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਜਿਮ੍ਹਾ ਗਤਿ, ਜਿਮ੍ਹੁਪਪਤ੍ਤਿ.

‘‘ਜਿਮ੍ਹਗਤਿਕਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਿਮ੍ਹੁਪਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਯੇ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾ ਨਿਰਯਾ ਯਾ ਵਾ ਸਂਸਪ੍ਪਜਾਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ. ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਸਪ੍ਪਜਾਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ? ਅਹਿ ਵਿਚ੍ਛਿਕਾ ਸਤਪਦੀ ਨਕੁਲਾ ਬਿਲ਼ਾਰਾ ਮੂਸਿਕਾ ਉਲੂਕਾ, ਯੇ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞੇਪਿ ਕੇਚਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਂਸਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭੂਤਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਤੇਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਨਂ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਕਮ੍ਮਯੋਨੀ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧੂ ਕਮ੍ਮਪਟਿਸਰਣਾ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ – ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ, ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਨ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਕਾਯੇਨ, ਨ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਮਨਸਾ. ਤਸ੍ਸ ਉਜੁ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਉਜੁ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਉਜੁ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਉਜੁ ਗਤਿ, ਉਜੁਪਪਤ੍ਤਿ.

‘‘ਉਜੁਗਤਿਕਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਜੁਪਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਯੇ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਾ ਸਗ੍ਗਾ ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਤਾਨਿ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਾਨਿ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਿ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਿ ਵਾ ਅਡ੍ਢਾਨਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾਨਿ ਮਹਾਭੋਗਾਨਿ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤਾਨਿ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾਨਿ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞਾਨਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭੂਤਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਤੇਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਨਂ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ… ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ… ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਨ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਕਾਯੇਨ, ਨ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ ਮਨਸਾ. ਤਸ੍ਸ ਉਜੁ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਉਜੁ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਉਜੁ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ, ਉਜੁ ਗਤਿ, ਉਜੁਪਪਤ੍ਤਿ.

‘‘ਉਜੁਗਤਿਕਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਜੁਪਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਯੇ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਾ ਸਗ੍ਗਾ ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਤਾਨਿ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਾਨਿ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਿ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਿ ਵਾ ਅਡ੍ਢਾਨਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾਨਿ ਮਹਾਭੋਗਾਨਿ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤਾਨਿ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾਨਿ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞਾਨਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭੂਤਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਤੇਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਨਂ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਕਮ੍ਮਯੋਨੀ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧੂ ਕਮ੍ਮਪਟਿਸਰਣਾ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ – ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਸਪ੍ਪਨੀਯਪਰਿਯਾਯੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪਠਮਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੭. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ [ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ [ਉਪਪਜ੍ਜਂ ਵਾ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੬੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਪਪਜ੍ਜ ਵਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੩)] ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ [ਅਕੁਸਲਂ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ (ਕ.)] ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ, ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਅਣ੍ਡਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਪਰਕਟੁਕਾ ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਵਾਦੀ ਅਭੂਤਵਾਦੀ ਅਨਤ੍ਥਵਾਦੀ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਅਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਅਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲੇਨ ਅਨਪਦੇਸਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ, ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ, ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ. … ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ [… ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਹੇਤੁ (ਕ.)] ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਣ੍ਣਕੋ ਮਣਿ ਉਦ੍ਧਂਖਿਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂਯੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਨ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ …ਪੇ… ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਨ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ – ਨ ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦਿਂ, ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ, ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ…ਪੇ… ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਣ੍ਣਕੋ ਮਣਿ ਉਦ੍ਧਂਖਿਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂਯੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ. [ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਮਸੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]

੮. ਦੁਤਿਯਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੮. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤ…ਪੇ… ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ…ਪੇ…. [ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਤਥਾ ਸਤਿ ‘‘ਨਾਹਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨ’’ ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਵਚਨੇਨ ਸਹ ਏਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੇਯ੍ਯਾਲੇਨ ਪਨ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਨਿਗਮਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ] ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਕਰਜਕਾਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੯. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੋ ਵਿਗਤਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਟਿਸ੍ਸਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ [ਚਤੁਤ੍ਥਿਂ (?)]. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ ਅਭਾਵਿਤਂ, ਏਤਰਹਿ ਪਨ ਮੇ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੁਭਾਵਿਤਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਮਾਣਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਹਰਤਗ੍ਗੇ ਚੇ ਸੋ ਅਯਂ [ਚੇ ਅਯਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਮਾਰੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ [ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ (?)] ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਅਕਰੋਨ੍ਤਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ!

‘‘ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਖੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਵਾ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਾਯਂ ਕਾਯੋ ਆਦਾਯ ਗਮਨੀਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਚੋ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਇਮਿਨਾ ਕਰਜਕਾਯੇਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਧ ਵੇਦਨੀਯਂ; ਨ ਤਂ ਅਨੁਗਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿ [ਉਤ੍ਤਰਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੋ.

‘‘ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਹਰਤਗ੍ਗੇ ਚੇ ਸੋ ਅਯਂ ਕੁਮਾਰੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਖੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਵਾ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਾਯਂ ਕਾਯੋ ਆਦਾਯ ਗਮਨੀਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਚੋ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਇਮਿਨਾ ਕਰਜਕਾਯੇਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਇਧ ਵੇਦਨੀਯਂ; ਨ ਤਂ ਅਨੁਗਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੦. [ਅ. ਨਿ. ੨.੧੬] ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਸਾਧੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਤਿਵਿਧਾ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਾਯੇਨ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਾਚਾਯ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨਸਾ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯੇਨ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯੇਨ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਾਚਾਯ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਾਚਾਯ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨਸਾ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨਸਾ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਾਚਾਯ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਾਚਾਯ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਾਚਾਯ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਕਰਜਕਾਯਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.