੭. ਪਠਮਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧੭. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ [ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ [ਉਪਪਜ੍ਜਂ ਵਾ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੬੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਪਪਜ੍ਜ ਵਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੩)] ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ [ਅਕੁਸਲਂ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ (ਕ.)] ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ, ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਅਣ੍ਡਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਪਰਕਟੁਕਾ ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਵਾਦੀ ਅਭੂਤਵਾਦੀ ਅਨਤ੍ਥਵਾਦੀ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਅਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਅਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲੇਨ ਅਨਪਦੇਸਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ, ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ, ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਾ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੁ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁ’ਨ੍ਤਿ.

ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ. … ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ [… ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਹੇਤੁ (ਕ.)] ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਣ੍ਣਕੋ ਮਣਿ ਉਦ੍ਧਂਖਿਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂਯੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਨ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ …ਪੇ… ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਨ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ – ਨ ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦਿਂ, ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ, ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ, ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ…ਪੇ… ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਣ੍ਣਕੋ ਮਣਿ ਉਦ੍ਧਂਖਿਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂਯੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਿਵਿਧਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਹੇਤੁ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਂ ਵਦਾਮਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ. [ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਮਸੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]