੧੦. ਚੁਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਪਾਵਾਯਂ [ਚਮ੍ਪਾਯਂ (ਕ. ਸੀ.) ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੮੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਵਿਹਰਤਿ ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦਂ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਸ੍ਸ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ [ਸੇਵਾਲਮਾਲਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਾਹਂ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਚੁਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ. ਤੇ ਸਾਵਕਂ [ਸਾਵਕੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਏਵਂ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ [ਸਕਾਲਸ੍ਸੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ [ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ.), ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ (ਪੀ. ਕ.)] ਸਯਨਮ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਾਹਂ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਪਨ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਕਾਯੇਨ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ [ਪਾਣਭੂਤੇਸੁ (ਕ.)].

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ [ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਗਿਨਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਞਾਤਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਾ [ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਾ ਸਸਾਮਿਕਾ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ – ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ [ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ (ਪੀ. ਕ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ], ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ; ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ [ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ (ਪੀ. ਕ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ]. ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾ [ਭੇਦਾਤਾ (ਕ.)], ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ, ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਅਣ੍ਡਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਪਰਕਟੁਕਾ ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਵਾਦੀ ਅਭੂਤਵਾਦੀ ਅਨਤ੍ਥਵਾਦੀ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਅਵਿਨਯਵਾਦੀ; ਅਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲੇਨ ਅਨਪਦੇਸਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਾ [ਅਭਿਜ੍ਝਿਤਾ (ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਾ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੁ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁ’ਨ੍ਤਿ [ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁਂ ਇਤਿ ਵਾ ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)].

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ [ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਪਾਠਭੇਦੋ] ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਮਨਸਾ ਤਿਵਿਧਂ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ [ਅਕੁਸਲਾ ਕਮ੍ਮਪਥਾ (?)]. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ ਸਯਨਮ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਚੇਪਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਪਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਹਰਿਤਾਨਿ ਚੇਪਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਚੇਪਿ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਚੇਪਿ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਚੇਪਿ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਮੇ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਅਸੁਚੀਯੇਵ [ਅਸੁਚਿਚ੍ਚੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਸੁਚਿਕਰਣਾ ਚ.

‘‘ਇਮੇਸਂ ਪਨ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਨਿਰਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਾ ਵਾ [ਯਾ ਚ (ਕ.)] ਪਨਞ੍ਞਾਪਿ ਕਾਚਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯੋ [ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਹੋਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)].

‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਕਾਯੇਨ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ, ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਨ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ [ਤਂ ਨਾਦਿਨ੍ਨਂ (ਕ. ਸੀ., ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧)] ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਗਿਨਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਞਾਤਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਾ ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਾ ਸਸਾਮਿਕਾ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਨ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ – ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ – ਨ ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਨ ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ; ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਨਭਿਜ੍ਝਿਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ [ਇਦਂ ਪਦਂ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧] ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ, ਅਨੀਘਾ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ ਸਯਨਮ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਚੇਪਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਪਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਹਰਿਤਾਨਿ ਚੇਪਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਚੇਪਿ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਚੇਪਿ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਚੇਪਿ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਮੇ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਸੁਚੀਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਚਿਕਰਣਾ ਚ.

‘‘ਇਮੇਸਂ ਪਨ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਦੇਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਯਾ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਪਿ ਕਾਚਿ ਸੁਗਤਿਯੋ’’ਤਿ [ਸੁਗਤਿ ਹੋਤੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਸੁਗਤਿ ਹੋਤਿ (ਕ.)].

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚੁਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.