(੧੭) ੨. ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿਵਗ੍ਗੋ

੧. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੭. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋ ਨਵਂ ਖੋਮਯੁਗਂ ਨਿਵਤ੍ਥੋ ਅਲ੍ਲਕੁਸਮੁਟ੍ਠਿਂ ਆਦਾਯ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤਂ ਨਵਂ ਖੋਮਯੁਗਂ ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਅਲ੍ਲਕੁਸਮੁਟ੍ਠਿਂ ਆਦਾਯ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋ ਨਵਂ ਖੋਮਯੁਗਂ ਨਿਵਤ੍ਥੋ ਅਲ੍ਲਕੁਸਮੁਟ੍ਠਿਂ ਆਦਾਯ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ? ਕਿਂ ਨ੍ਵਜ੍ਜ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਜ੍ਜ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤਾ ਨਵਂ ਖੋਮਯੁਗਂ ਨਿਵਤ੍ਥਾ ਅਲ੍ਲੇਨ ਗੋਮਯੇਨ ਪਥਵਿਂ ਓਪੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਹਰਿਤੇਹਿ ਕੁਸੇਹਿ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਵੇਲਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਂ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਜਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ‘ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਾਮ ਭਵਨ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਾਮ ਭਵਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਬਹੁਕੇਨ ਚ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਨਵਨੀਤੇਨ ਅਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਪਨ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤਿ? ਸਾਧੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਜਹਤਿ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ; ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਜਹਤਿ; ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਜਹਤਿ; ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ; ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ; ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਜਹਤਿ; ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਪਜਹਤਿ; ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਪਜਹਤਿ; ਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

…ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ; ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਪਨ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿਂ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਅਰਿਯਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੮. ‘‘ਅਰਿਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣਿਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਜਹਤਿ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ; ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

… ‘ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਖੋ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ; ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਣੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਸਙ੍ਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੯. [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੧੭] ਅਥ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਙ੍ਗਾਰਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕਿਂ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਇਦਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਇਦਂ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਯੇ ਜਨਾ ਪਾਰਗਾਮਿਨੋ;

ਅਥਾਯਂ ਇਤਰਾ ਪਜਾ, ਤੀਰਮੇਵਾਨੁਧਾਵਤਿ.

‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਸਮ੍ਮਦਕ੍ਖਾਤੇ, ਧਮ੍ਮੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਵਤ੍ਤਿਨੋ;

ਤੇ ਜਨਾ ਪਾਰਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਂ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘ਕਣ੍ਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਯ, ਸੁਕ੍ਕਂ ਭਾਵੇਥ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਓਕਾ ਅਨੋਕਮਾਗਮ੍ਮ, ਵਿਵੇਕੇ ਯਤ੍ਥ ਦੂਰਮਂ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤਿਮਿਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇ ਅਕਿਞ੍ਚਨੋ;

ਪਰਿਯੋਦਪੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਲੇਸੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ.

‘‘ਯੇਸਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਙ੍ਗੇਸੁ, ਸਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਭਾਵਿਤਂ;

ਆਦਾਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੇ, ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਯੇ ਰਤਾ;

ਖੀਣਾਸਵਾ ਜੁਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਲੋਕੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;

੪. ਓਰਿਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੦. ‘‘ਓਰਿਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਰਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਾਰਿਮਞ੍ਚ ਤੀਰਂ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ…ਪੇ… ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕਤਮਞ੍ਚ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਇਦਂ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਯੇ ਜਨਾ ਪਾਰਗਾਮਿਨੋ;

ਅਥਾਯਂ ਇਤਰਾ ਪਜਾ, ਤੀਰਮੇਵਾਨੁਧਾਵਤਿ.

‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਸਮ੍ਮਦਕ੍ਖਾਤੇ, ਧਮ੍ਮੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਵਤ੍ਤਿਨੋ;

ਤੇ ਜਨਾ ਪਾਰਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਂ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘ਕਣ੍ਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਯ, ਸੁਕ੍ਕਂ ਭਾਵੇਥ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਓਕਾ ਅਨੋਕਮਾਗਮ੍ਮ, ਵਿਵੇਕੇ ਯਤ੍ਥ ਦੂਰਮਂ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤਿਮਿਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇ ਅਕਿਞ੍ਚਨੋ;

ਪਰਿਯੋਦਪੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਲੇਸੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ.

‘‘ਯੇਸਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਙ੍ਗੇਸੁ, ਸਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਭਾਵਿਤਂ;

ਆਦਾਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੇ, ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਯੇ ਰਤਾ;

ਖੀਣਾਸਵਾ ਜੁਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਲੋਕੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;

੫. ਪਠਮਅਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੧. [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੧੩] ‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ; ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ, ਮੁਸਾਵਾਦੋ, ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ, ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚ.

‘‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ; ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਅਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੨. ‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਪਹੋਤਿ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ. ਯਥਾ ਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਸਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ?

‘‘ਤੇਸਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਪਹੋਤਿ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ. ਯਥਾ ਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਵਿਭਜਤੁ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਾਰਤ੍ਥਿਕੋ ਸਾਰਂ ਗਵੇਸੀ ਸਾਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤੋ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਸਾਰਵਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਮੂਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਖਨ੍ਧਂ ਸਾਖਾਪਲਾਸੇ ਸਾਰਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਤਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹੇ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਥ [ਮਞ੍ਞੇਥ (ਸੀ.), ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ (ਕ.)]. ਸੋ ਹਾਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ ਞਾਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਤਥਾਗਤੋ. ਸੋ ਚੇਵ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਅਹੋਸਿ ਯਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ. ਯਥਾ ਵੋ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਦ੍ਧਾ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ ਞਾਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਤਥਾਗਤੋ. ਸੋ ਚੇਵ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਅਹੋਸਿ ਯਂ ਮਯਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ. ਯਥਾ ਨੋ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਮ. ਅਪਿ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਪਹੋਤਿ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਵਿਭਜਤਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਅਗਰੁਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਾਵੁਸੋ, ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਅਥਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯਂ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੋ, ਚਾਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਕਤਮੋ ਚ ਧਮ੍ਮੋ? ਕਤਮੋ ਚ ਅਨਤ੍ਥੋ, ਕਤਮੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ? ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਮੁਸਾਵਾਦੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਮੁਸਾਵਾਦਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਪਿਸੁਣਾਵਾਚਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਫਰੁਸਾਵਾਚਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਅਭਿਜ੍ਝਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘‘ਯਂ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ ਚ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ. ਯਥਾ ਨੋ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਯਂ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ – ‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ?

‘‘ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਪਹੋਤਿ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ. ਯਥਾ ਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਮ੍ਹਾ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ. ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਇਮੇਹਿ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ. ਮਂ ਚੇਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਏਵਮੇਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਏਸੋ ਚੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਤਤਿਯਅਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੩. ‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ, ਕਤਮੋ ਚ ਧਮ੍ਮੋ; ਕਤਮੋ ਚ ਅਨਤ੍ਥੋ, ਕਤਮੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ… ਮੁਸਾਵਾਦੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ… ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ… ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ… ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ ਧਮ੍ਮੋ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਧਮ੍ਮੋ… ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਧਮ੍ਮੋ….

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੪. ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਮੁਸਾਵਾਦਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਾਦਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ.

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਵਿਧਂ ਵਦਾਮਿ – ਲੋਭਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਦੋਸਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ, ਮੋਹਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਭੋ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸਮ੍ਭਵੋ, ਦੋਸੋ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸਮ੍ਭਵੋ, ਮੋਹੋ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸਮ੍ਭਵੋ. ਲੋਭਕ੍ਖਯਾ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸਙ੍ਖਯੋ, ਦੋਸਕ੍ਖਯਾ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸਙ੍ਖਯੋ, ਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਸਙ੍ਖਯੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੫. ‘‘ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੋ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੋ? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਮੁਸਾਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਪਿਸੁਣਵਾਚਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਫਰੁਸਵਾਚਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ [ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.), ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਚੁਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਪਾਵਾਯਂ [ਚਮ੍ਪਾਯਂ (ਕ. ਸੀ.) ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੮੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਵਿਹਰਤਿ ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦਂ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਸ੍ਸ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ [ਸੇਵਾਲਮਾਲਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਾਹਂ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਚੁਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ. ਤੇ ਸਾਵਕਂ [ਸਾਵਕੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਏਵਂ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ [ਸਕਾਲਸ੍ਸੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ [ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ.), ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ (ਪੀ. ਕ.)] ਸਯਨਮ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਨੋ ਚੇ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਾਹਂ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾ ਸੇਵਾਲਮਾਲਿਕਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਉਦਕੋਰੋਹਕਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਪਨ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਕਾਯੇਨ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣਿ ਹਤਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤੇਸੁ [ਪਾਣਭੂਤੇਸੁ (ਕ.)].

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ [ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਗਿਨਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਞਾਤਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਾ [ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਾ ਸਸਾਮਿਕਾ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ – ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ [ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ (ਪੀ. ਕ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ], ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ; ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ [ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ (ਪੀ. ਕ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ]. ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾ [ਭੇਦਾਤਾ (ਕ.)], ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ, ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਅਣ੍ਡਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਪਰਕਟੁਕਾ ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਵਾਦੀ ਅਭੂਤਵਾਦੀ ਅਨਤ੍ਥਵਾਦੀ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਅਵਿਨਯਵਾਦੀ; ਅਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲੇਨ ਅਨਪਦੇਸਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਾ [ਅਭਿਜ੍ਝਿਤਾ (ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਾ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੁ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁ’ਨ੍ਤਿ [ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁਂ ਇਤਿ ਵਾ ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)].

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ [ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਪਾਠਭੇਦੋ] ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਮਨਸਾ ਤਿਵਿਧਂ ਅਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ [ਅਕੁਸਲਾ ਕਮ੍ਮਪਥਾ (?)]. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ ਸਯਨਮ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਚੇਪਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਪਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਹਰਿਤਾਨਿ ਚੇਪਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਚੇਪਿ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਚੇਪਿ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਚੇਪਿ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਅਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਮੇ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਅਸੁਚੀਯੇਵ [ਅਸੁਚਿਚ੍ਚੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਸੁਚਿਕਰਣਾ ਚ.

‘‘ਇਮੇਸਂ ਪਨ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਨਿਰਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਾ ਵਾ [ਯਾ ਚ (ਕ.)] ਪਨਞ੍ਞਾਪਿ ਕਾਚਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯੋ [ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਹੋਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)].

‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਕਾਯੇਨ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ; ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ, ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਗਾਮਗਤਂ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾ, ਨ ਤਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ [ਤਂ ਨਾਦਿਨ੍ਨਂ (ਕ. ਸੀ., ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧)] ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਾਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਯਾ ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਗਿਨਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਞਾਤਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਾ ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਾ ਸਸਾਮਿਕਾ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਲ਼ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਨ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਭਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਰਿਸਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋ – ‘ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਵਦੇਹੀ’ਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਜਾਨਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਹ ‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ – ਨ ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਨ ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ; ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤਂ ਅਨਭਿਜ੍ਝਿਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ [ਇਦਂ ਪਦਂ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧] ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ, ਅਨੀਘਾ ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਨਸਾ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਵ ਸਯਨਮ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਚੇਪਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਥਵਿਂ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਪਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਹਰਿਤਾਨਿ ਚੇਪਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਆਮਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਚੇਪਿ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਚੇਪਿ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਚੇਪਿ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ; ਨੋ ਚੇਪਿ ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ ਉਦਕਂ ਓਰੋਹਤਿ, ਸੁਚਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਮੇ, ਚੁਨ੍ਦ, ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਸੁਚੀਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਚਿਕਰਣਾ ਚ.