੪. ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਂ
੧੧੬. ਅਥ ਖੋ ਅਜਿਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਅਜਿਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਾਮ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ. ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਸਤਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਿਤਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਉਪਾਰਦ੍ਧਾਵ ਜਾਨਨ੍ਤਿ [ਉਪਾਰਦ੍ਧਾ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ (ਸੀ.)] ਉਪਾਰਦ੍ਧਸ੍ਮਾ’’ਤਿ [ਉਪਾਰਦ੍ਧਮ੍ਹਾਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)].
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਧਾਰੇਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਸ੍ਸ, ਭਗਵਾ, ਕਾਲੋ ਏਤਸ੍ਸ, ਸੁਗਤ, ਕਾਲੋ ਯਂ ਭਗਵਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੇਨ ਵਾਦੇਨ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾਦਂ ਅਭਿਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਭਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਰਿਸਂ ਰਞ੍ਜੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਰਿਸਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਹੋਤਿ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਤ, ਭੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਤ, ਭੋ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੇਨ ਵਾਦੇਨ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾਦਂ ਅਭਿਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਭਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਰਿਸਂ ਰਞ੍ਜੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਰਿਸਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਹੋਤਿ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਤ, ਭੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਤ, ਭੋ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੇਨ ਵਾਦੇਨ ਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਵਾਦਂ ਅਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਵਾਦਂ ਅਭਿਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਭਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਰਿਸਂ ਰਞ੍ਜੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਰਿਸਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਹੋਤਿ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਤ, ਭੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਤ, ਭੋ’ਤਿ.
‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ, ਕਤਮੋ ਚ ਧਮ੍ਮੋ, ਕਤਮੋ ਚ ਅਨਤ੍ਥੋ, ਕਤਮੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ? ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.
‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਧਮ੍ਮੋ… ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਧਮ੍ਮੋ… ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ… ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਧਮ੍ਮੋ … ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਧਮ੍ਮੋ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਧਮ੍ਮੋ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਧਮ੍ਮੋ… ਮਿਚ੍ਛਾਞਾਣਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮੋ.
‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਮ੍ਮੋ; ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋ; ਯੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਥੋ; ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ.
‘‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ; ਅਨਤ੍ਥੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ. ਅਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਅਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.