੫. ਉਤ੍ਤਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੯੫. ਅਥ ਖੋ ਉਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਮਯਾ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ… ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਂ… ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਂ… ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ … ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ… ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਮਯਾ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਸਿ.

‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਸਿ.

‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ… ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਂ… ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਂ… ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ… ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ… ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਯ ਞਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਯ ਞਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ, ਸਬ੍ਬੋ ਵਾ [ਸਬ੍ਬੋ ਚ (ਕ.)] ਤੇਨ ਲੋਕੋ ਨੀਯਤਿ [ਨੀਯਿਸ੍ਸਤਿ (ਸੀ.), ਨਿਯ੍ਯਾਸ੍ਸਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਨਿਯ੍ਯਂਸ੍ਸਤਿ (ਪੀ.)] ਉਪਡ੍ਢੋ ਵਾ ਤਿਭਾਗੋ ਵਾ’’ਤਿ [ਤਿਭਾਗੋ ਵਾਤਿ ਪਦੇਹਿ (ਕ.)]? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਮਾ ਹੇਵਂ ਖੋ ਉਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਲਭਿ – ‘ਸਬ੍ਬਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਂ ਵਤ ਮੇ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਂਸਾਦੇਤਿ, ਨੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਨ ਨੂਨ ਵਿਸਹਤੀ’ਤਿ. ਤਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਿਯਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ ਉਤ੍ਤਿਯ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਉਤ੍ਤਿਯ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਂ ਨਗਰਂ ਦਲ਼੍ਹੁਦ੍ਧਾਪਂ [ਦਲ਼੍ਹੁਦ੍ਦਾਪਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਦਲ਼੍ਹਪਾਕਾਰਤੋਰਣਂ ਏਕਦ੍ਵਾਰਂ. ਤਤ੍ਰਸ੍ਸ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਅਞ੍ਞਾਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤਾ ਞਾਤਾਨਂ ਪਵੇਸੇਤਾ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਅਨੁਪਰਿਯਾਯਪਥਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਤਿ. ਅਨੁਪਰਿਯਾਯਪਥਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਮਾਨੋ ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਪਾਕਾਰਸਨ੍ਧਿਂ ਵਾ ਪਾਕਾਰਵਿਵਰਂ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਬਿਲ਼ਾਰਨਿਕ੍ਖਮਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ. ਨੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਪਾਣਾ ਇਮਂ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ ਵਾ’ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਖੋ ਕੇਚਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਪਾਣਾ ਇਮਂ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਿਨਾ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ ਵਾ’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਉਤ੍ਤਿਯ, ਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਬ੍ਬੋ ਵਾ ਤੇਨ ਲੋਕੋ ਨੀਯਤਿ, ਉਪਡ੍ਢੋ ਵਾ, ਤਿਭਾਗੋ ਵਾ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਖੋ ਕੇਚਿ ਲੋਕਮ੍ਹਾ ਨੀਯਿਂਸੁ ਵਾ ਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇ, ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਯਥਾਭੂਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਮੇਤੇ [ਏਵਮੇਤੇਨ (ਕ.)] ਲੋਕਮ੍ਹਾ ਨੀਯਿਂਸੁ ਵਾ ਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ’ਤਿ. ਯਦੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ [ਯਦੇਵ ਖ੍ਵੇਤ੍ਥ (ਕ.)], ਆਵੁਸੋ ਉਤ੍ਤਿਯ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ [ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਅਪੁਚ੍ਛਿ ਤਦੇਵੇਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪੁਚ੍ਛਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਤਂ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.