(੬) ੧. ਸਚਿਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਚਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਨੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ‘ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ [ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਦਹਰੋ ਯੁਵਾ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ ਆਦਾਸੇ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਚ੍ਛੇ ਵਾ ਉਦਕਪਤ੍ਤੇ ਸਕਂ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਰਜਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਰਜਸ੍ਸ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਰਜਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਂ ਵਾ, ਤੇਨੇਵਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਬਹੁਕਾਰਾ [ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਬਹੁਕਾਰੋ (ਕ.)] ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ – ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਉਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਉਦ੍ਧਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੋਧਨੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸੁਯੇਵ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੨. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਨੋ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ‘ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਬਹੁਕਾਰਾ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ – ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਉਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ…ਪੇ… ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ…ਪੇ… ਸਮਾਹਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸੁਯੇਵ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਠਿਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੫੩. ‘‘ਠਿਤਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਪਗੇਵ ਪਰਿਹਾਨਿਂ. ਵੁਡ੍ਢਿਞ੍ਚ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿਂ ਨੋ ਹਾਨਿਂ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਾਨਿ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿ ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੀਲੇਨ ਸੁਤੇਨ ਚਾਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਭਾਨੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਹਾਨਿਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਦਾਮਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿਂ ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਾਨਿ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿ ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਠਿਤਿ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਹਾਨਿ ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੀਲੇਨ ਸੁਤੇਨ ਚਾਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਭਾਨੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵ ਹਾਯਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਠਿਤਿਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਦਾਮਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਹਾਨਿਂ ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਿਤਿ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿ ਨੋ ਹਾਨਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਡ੍ਢਿ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿ ਨੋ ਹਾਨਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੀਲੇਨ ਸੁਤੇਨ ਚਾਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਭਾਨੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਨੋ ਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਵੁਡ੍ਢਿਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਦਾਮਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿਂ ਨੋ ਹਾਨਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਡ੍ਢਿ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਠਿਤਿ ਨੋ ਹਾਨਿ.

‘‘ਨੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ‘ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਦਹਰੋ ਯੁਵਾ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ ਆਦਾਸੇ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਚ੍ਛੇ ਵਾ ਉਦਪਤ੍ਤੇ ਸਕਂ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਰਜਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਰਜਸ੍ਸ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਰਜਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਂ ਵਾ, ਤੇਨੇਵਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਬਹੁਕਾਰਾ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ – ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਉਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਉਦ੍ਧਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੋਧਨੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

੪. ਸਮਥਸੁਤ੍ਤਂ

੫੪. ‘‘ਨੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ‘ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਲਾਭੀਮ੍ਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ, ਨ ਲਾਭੀ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭੀ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ ਲਾਭੀ ਚ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਲਾਭੀਮ੍ਹਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਨ ਲਾਭੀ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥੇ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭੀ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਲਾਭੀ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ.

‘‘ਸਚੇ, ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਨ ਲਾਭੀ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ, ਨ ਲਾਭੀ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭੀ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ ਲਾਭੀ ਚ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਲਾਭੀਮ੍ਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ, ਲਾਭੀ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਸੁਯੇਵ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ.

‘‘ਚੀਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਸੇਨਾਸਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਗਾਮਨਿਗਮਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਜਨਪਦਪਦੇਸਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ.

‘‘‘ਚੀਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਚੀਵਰਂ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਮੇ ਚੀਵਰਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਚੀਵਰਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਚੀਵਰਂ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਮੇ ਚੀਵਰਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਚੀਵਰਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ‘ਚੀਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸੇਨਾਸਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਸੇਨਾਸਨਂ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਮੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਸੇਨਾਸਨਂ – ‘ਇਦਂ ਖੋ ਮੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ‘ਸੇਨਾਸਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਗਾਮਨਿਗਮਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਗਾਮਨਿਗਮਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਗਾਮਨਿਗਮਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਗਾਮਨਿਗਮੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਗਾਮਨਿਗਮਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਗਾਮਨਿਗਮਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਗਾਮਨਿਗਮੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ‘ਗਾਮਨਿਗਮਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਜਨਪਦਪਦੇਸਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਜਨਪਦਪਦੇਸਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਜਨਪਦਪਦੇਸਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਜਨਪਦਪਦੇਸੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਜਨਪਦਪਦੇਸਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਜਨਪਦਪਦੇਸਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਜਨਪਦਪਦੇਸੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ‘ਜਨਪਦਪਦੇਸਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ – ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ‘ਪੁਗ੍ਗਲਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਰਿਹਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੫੫. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ [ਭਿਕ੍ਖਵੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)]. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘‘ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦੂਰਤੋਪਿ ਖੋ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਆਗਚ੍ਛਾਮ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਭਾਤੁ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ, ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸ੍ਸੁਤਞ੍ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਸੁਣਾਤਿ, ਸੁਤਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੋਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਤਸੋ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ ਤੇ ਚਸ੍ਸ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਞ੍ਚੇਵ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸ੍ਸੁਤਞ੍ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਸੁਤਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਸਮ੍ਮੋਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਤਸੋ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ ਤੇ ਚਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਞ੍ਚੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਦਹਰੋ ਯੁਵਾ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ ਆਦਾਸੇ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਚ੍ਛੇ ਵਾ ਉਦਪਤ੍ਤੇ ਸਕਂ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਰਜਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਰਜਸ੍ਸ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਰਜਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਂ ਵਾ, ਤੇਨੇਵਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਬਹੁਕਾਰਾ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ – ‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਲਾਭੀ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਪਾਮੋਜ੍ਜਸ੍ਸ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਲਾਭੀ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਥਸ੍ਸ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਲਾਭੀ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦਾਹੁ ਨੋ’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਇਮੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਕਚ੍ਚੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਯੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਤੇਸੁ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ, ਯੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਆਦਿਤ੍ਤਚੇਲੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੇਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਾਯਾਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਿਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਯੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਤੇਸੁ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ, ਯੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਇਮੇਸੁ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਠਮਸਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਂ

੫੬. ‘‘ਦਸਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ. ਕਤਮਾ ਦਸ? ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਦੁਤਿਯਸਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਂ

੫੭. ‘‘ਦਸਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ. ਕਤਮਾ ਦਸ? ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਟ੍ਠਿਕਸਞ੍ਞਾ, ਪੁਲ਼ਵਕਸਞ੍ਞਾ [ਪੁਲਵਕਸਞ੍ਞਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਪੁਲ਼ੁਵਕਸਞ੍ਞਾ (ਕ.), ਅ. ਨਿ. ੧.੪੬੩-੪੭੨], ਵਿਨੀਲਕਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਸਞ੍ਞਾ, ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਮੂਲਕਸੁਤ੍ਤਂ

੫੮. [ਅ. ਨਿ. ੮.੮੩] ‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਕਿਂਮੂਲਕਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਮ੍ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਮੋਸਰਣਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਪਮੁਖਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਉਤ੍ਤਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਓਗਧਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਸਾਧੁ ਵਤ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪਟਿਭਾਤੁ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਕਿਂਮੂਲਕਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਮ੍ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਮੋਸਰਣਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਿਂਪਮੁਖਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਉਤ੍ਤਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਸਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਓਗਧਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਛਨ੍ਦਮੂਲਕਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਨਸਿਕਾਰਸਮ੍ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਵੇਦਨਾਸਮੋਸਰਣਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਮੁਖਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਮਤੋਗਧਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਂ

੫੯. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਥਾਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਦੀਨਵਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਚ ਵਿਸਮਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਭਵਞ੍ਚ [ਸਮ੍ਭਵਞ੍ਚ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਭਵਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਥਾਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਨ ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਆਦੀਨਵਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਚ ਵਿਸਮਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਭਵਞ੍ਚ ਵਿਭਵਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਫਲਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਾ, ਸਤਿ ਵਾ ਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਅਨਾਗਾਮਿਤਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੬੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਆਬਾਧੋ ਠਾਨਸੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਯ੍ਯ.

‘‘ਕਤਮਾ ਦਸ? ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਆਦੀਨਵਸਞ੍ਞਾ, ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ [ਅਨਭਿਰਤਿਸਞ੍ਞਾ (ਕ.)], ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਛਾਸਞ੍ਞਾ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਰੂਪਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਸੋਤਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਸਦ੍ਦਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਘਾਨਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਗਨ੍ਧਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਰਸਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਮਨੋ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰੇਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਉਦ੍ਧਂ ਪਾਦਤਲਾ ਅਧੋ ਕੇਸਮਤ੍ਥਕਾ ਤਚਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪੂਰਂ ਨਾਨਾਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਸੁਚਿਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ ਨਖਾ ਦਨ੍ਤਾ ਤਚੋ ਮਂਸਂ ਨ੍ਹਾਰੁ ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯਂ ਯਕਨਂ ਕਿਲੋਮਕਂ ਪਿਹਕਂ ਪਪ੍ਫਾਸਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ ਉਦਰਿਯਂ ਕਰੀਸਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਹਿਤਂ ਸੇਦੋ ਮੇਦੋ ਅਸ੍ਸੁ ਵਸਾ ਖੇਲ਼ੋ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਲਸਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਆਦੀਨਵਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਬਹੁਦੁਕ੍ਖੋ ਖੋ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਬਹੁਆਦੀਨਵੋ? ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਵਿਵਿਧਾ ਆਬਾਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਕ੍ਖੁਰੋਗੋ ਸੋਤਰੋਗੋ ਘਾਨਰੋਗੋ ਜਿਵ੍ਹਾਰੋਗੋ ਕਾਯਰੋਗੋ ਸੀਸਰੋਗੋ ਕਣ੍ਣਰੋਗੋ ਮੁਖਰੋਗੋ ਦਨ੍ਤਰੋਗੋ ਓਟ੍ਠਰੋਗੋ ਕਾਸੋ ਸਾਸੋ ਪਿਨਾਸੋ ਡਾਹੋ [ਡਹੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਜਰੋ ਕੁਚ੍ਛਿਰੋਗੋ ਮੁਚ੍ਛਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਕਾ ਸੂਲਾ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਕੁਟ੍ਠਂ ਗਣ੍ਡੋ ਕਿਲਾਸੋ ਸੋਸੋ ਅਪਮਾਰੋ ਦਦ੍ਦੁ ਕਣ੍ਡੁ ਕਚ੍ਛੁ ਨਖਸਾ ਵਿਤਚ੍ਛਿਕਾ ਲੋਹਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਂ [ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਂ (ਸੀ.)] ਮਧੁਮੇਹੋ ਅਂਸਾ ਪਿਲ਼ਕਾ ਭਗਨ੍ਦਲਾ ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਆਬਾਧਾ ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਆਬਾਧਾ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਆਬਾਧਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾ ਆਬਾਧਾ ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਜਾ ਆਬਾਧਾ ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰਜਾ ਆਬਾਧਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਆਬਾਧਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਆਬਾਧਾ ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਉਚ੍ਚਾਰੋ ਪਸ੍ਸਾਵੋ’ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਆਦੀਨਵਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇ ਲੋਕੇ ਉਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਯਨ੍ਤੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਛਾਸਞ੍ਞਾ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਹਰਾਯਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਛਾਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ. ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੀਘਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ…ਪੇ… ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ…ਪੇ… ‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਾ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਾ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਆਬਾਧੋ ਠਾਨਸੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਇਮਾ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਇਮਾ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਅਭਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਦਸ ਸਞ੍ਞਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਆਬਾਧੋ ਠਾਨਸੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿ. ਵੁਟ੍ਠਹਿ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦੋ ਤਮ੍ਹਾ ਆਬਾਧਾ. ਤਥਾ ਪਹੀਨੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਸੋ ਆਬਾਧੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਸਚਿਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.