(੭) ੨. ਯਮਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੧. ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ – ‘ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਭਵੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ‘ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮ੍ਪਾਹਂ [ਅਵਿਜ੍ਜਮ੍ਪਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ? ‘ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਪਞ੍ਚਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੀਵਰਣੇ ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ? ‘ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਤੀਣਿਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਸਾਹਾਰਾਨਿ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਾਨਿ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਂ? ‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਸ੍ਸ? ‘ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ? ‘ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ? ‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਸ੍ਸ? ‘ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ? ‘ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਥੁਲ੍ਲਫੁਸਿਤਕੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ( ) [(ਗਲਗਲਾਯਨ੍ਤੇ) (ਸੀ.), (ਗਲ਼ਗਲ਼ਾਯਨ੍ਤੇ) (ਸ੍ਯਾ.)] ਤਂ ਉਦਕਂ ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਸੋਬ੍ਭੇ [ਕੁਸ੍ਸੁਬ੍ਭੇ (ਸੀ.), ਕੁਸੁਬ੍ਭੇ (ਸ੍ਯਾ.), ਕੁਸੋਮ੍ਭੇ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੯੬] ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਕੁਸੋਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸੋਬ੍ਭੇ [ਮਹਾਸੋਮ੍ਭੇ (ਕ.)] ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਸੋਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਾਗਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਗਰਸ੍ਸ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ? ‘ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਤ੍ਤਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ? ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ? ‘ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਤੀਣਿਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਸਾਹਾਰਾਨਿ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਾਨਿ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਂ? ‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸ੍ਸ? ‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ? ‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ? ‘ਸਦ੍ਧਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਦ੍ਧਾਯ? ‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ? ‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਸਦ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਥੁਲ੍ਲਫੁਸਿਤਕੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਤਂ ਉਦਕਂ ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਸੋਬ੍ਭੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਕੁਸੋਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸੋਬ੍ਭੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਸੋਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਾਗਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਗਰਸ੍ਸ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਸਦ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਤਣ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੨. ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ – ‘ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਭਵੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ‘ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ’ਤਿ.

‘‘ਭਵਤਣ੍ਹਾਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ? ‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ? ‘ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ? ‘ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਤੀਣਿਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਸਾਹਾਰਾਨਿ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਾਨਿ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਂ? ‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਸ੍ਸ? ‘ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਸਤਾ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ? ‘ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ? ‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਸ੍ਸ? ‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ? ‘ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਭਵਤਣ੍ਹਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ; ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਸਤਾਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਭਵਤਣ੍ਹਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ; ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ.

‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ? ‘ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਤ੍ਤਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ? ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਸਾਹਾਰੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰੇ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ? ‘ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਤੀਣਿਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਸਾਹਾਰਾਨਿ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਾਨਿ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਂ? ‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸ੍ਸ? ‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ? ‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ? ‘ਸਦ੍ਧਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਦ੍ਧਾਯ? ‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਹਾਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨਾਹਾਰਂ. ਕੋ ਚਾਹਾਰੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ? ‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਥੁਲ੍ਲਫੁਸਿਤਕੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਤਂ ਉਦਕਂ ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਗਰਸ੍ਸ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਾਰਿਪੂਰੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤਸੁਤ੍ਤਂ

੬੩. ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਕਤਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ? ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਸ੍ਸ, ਕੋਲਂਕੋਲਸ੍ਸ, ਏਕਬੀਜਿਸ੍ਸ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਸ੍ਸ, ਯੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਰਹਾ – ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਕਤਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ? ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਸ੍ਸ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮਿਨੋ – ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਂ

੬੪. ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਕਤਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ? ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਸ੍ਸ, ਕੋਲਂਕੋਲਸ੍ਸ, ਏਕਬੀਜਿਸ੍ਸ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਸ੍ਸ, ਯੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਰਹਾ – ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਕਤਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ? ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ, ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਸ੍ਸ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮਿਨੋ – ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਸੁਖਸੁਤ੍ਤਂ

੬੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਨਾਲਕਗਾਮਕੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਮਣ੍ਡਕਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਾਮਣ੍ਡਕਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੁਖਂ, ਕਿਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਨਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਸੁਖਾ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਉਚ੍ਚਾਰੋ ਪਸ੍ਸਾਵੋ ਅਗ੍ਗਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਞਾਤੀਪਿ ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਰੋਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ. ਅਨਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਸੁਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਨ ਸੀਤਂ ਨ ਉਣ੍ਹਂ ਨ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਨ ਪਿਪਾਸਾ ਨ ਉਚ੍ਚਾਰੋ ਨ ਪਸ੍ਸਾਵੋ ਨ ਅਗ੍ਗਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨ ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨ ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਞਾਤੀਪਿ ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਨ ਰੋਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਨਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਸੁਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਸੁਖਸੁਤ੍ਤਂ

੬੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਨਾਲਕਗਾਮਕੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਮਣ੍ਡਕਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਾਮਣ੍ਡਕਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਸੁਖਂ, ਕਿਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਨਭਿਰਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਭਿਰਤਿ ਸੁਖਾ. ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਸੁਖਂ ਸਾਤਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਠਿਤੋਪਿ… ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ… ਸਯਾਨੋਪਿ… ਗਾਮਗਤੋਪਿ… ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ… ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ… ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ… ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਗਤੋਪਿ… ਭਿਕ੍ਖੁਮਜ੍ਝਗਤੋਪਿ ਸੁਖਂ ਸਾਤਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ.

‘‘ਅਭਿਰਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਸੁਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਸੁਖਂ ਸਾਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਠਿਤੋਪਿ… ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ… ਸਯਾਨੋਪਿ… ਗਾਮਗਤੋਪਿ… ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ… ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ… ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ… ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਗਤੋਪਿ… ਭਿਕ੍ਖੁਮਜ੍ਝਗਤੋਪਿ ਸੁਖਂ ਸਾਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਭਿਰਤਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤਿ ਇਦਂ ਸੁਖਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪਠਮਨਲ਼ਕਪਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੬੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਨਲ਼ਕਪਾਨਂ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਨਲ਼ਕਪਾਨੇ ਵਿਹਰਤਿ ਪਲਾਸਵਨੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ [ਵਿਗਤਥੀਨਮਿਦ੍ਧੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ. ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ; ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ [ਹਿਰਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ … ਵੀਰਿਯਂ [ਵਿਰਿਯਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਯਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਹਾਯਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਹਾਯਤਿ ਆਭਾਯ ਹਾਯਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਨਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਅਹਿਰਿਕੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਕੁਸੀਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਕੋਧਨੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਉਪਨਾਹੀ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਡ੍ਢਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਭਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ.

‘‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਹਿਰੀਮਾ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਪਞ੍ਞਵਾ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਅਨੁਪਨਾਹੀ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ! ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਨਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਯਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਹਾਯਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਹਾਯਤਿ ਆਭਾਯ ਹਾਯਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ …ਪੇ… ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ.

‘‘‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ਅਹਿਰਿਕੋ… ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ… ਕੁਸੀਤੋ… ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ… ਕੋਧਨੋ… ਉਪਨਾਹੀ… ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ… ‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਡ੍ਢਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਭਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ.

‘‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤਂ; ਹਿਰੀਮਾ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ… ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ… ਪਞ੍ਞਵਾ… ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ… ਅਨੁਪਨਾਹੀ… ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ… ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ… ‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਪਰਿਹਾਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦੁਤਿਯਨਲ਼ਕਪਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੬੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਨਲ਼ਕਪਾਨੇ ਵਿਹਰਤਿ ਪਲਾਸਵਨੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ. ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ; ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ! ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਨਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਸੋਤਾਵਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਯਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਹਾਯਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਹਾਯਤਿ ਆਭਾਯ ਹਾਯਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਨਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਸੋਤਾਵਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ… ਸੋਤਾਵਧਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾ ਅਤ੍ਥਿ… ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਡ੍ਢਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਭਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ! ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿਰੀ ਨਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਸੋਤਾਵਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਨਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਯਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਹਾਯਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਹਾਯਤਿ ਆਭਾਯ ਹਾਯਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਵੀਰਿਯਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ… ਸੋਤਾਵਧਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾ ਅਤ੍ਥਿ… ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਡ੍ਢਤੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਭਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਰਤ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਵਸੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨੋ ਪਰਿਹਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸੁਤ੍ਤਂ

੬੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – [ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੭; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੩; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੦; ਪਾਚਿ. ੫੦੮] ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ ਮਹਾਮਤ੍ਤਕਥਂ ਸੇਨਾਕਥਂ ਭਯਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਕਥਂ ਅਨ੍ਨਕਥਂ ਪਾਨਕਥਂ ਵਤ੍ਥਕਥਂ ਸਯਨਕਥਂ ਮਾਲਾਕਥਂ ਗਨ੍ਧਕਥਂ ਞਾਤਿਕਥਂ ਯਾਨਕਥਂ ਗਾਮਕਥਂ ਨਿਗਮਕਥਂ ਨਗਰਕਥਂ ਜਨਪਦਕਥਂ ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ [ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ ਪੁਰਿਸਕਥਂ (ਕ.) ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੨੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਸੂਰਕਥਂ ਵਿਸਿਖਾਕਥਂ ਕੁਮ੍ਭਟ੍ਠਾਨਕਥਂ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਥਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਥਂ ਲੋਕਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਸਮੁਦ੍ਦਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ, ਕਾ ਚ ਪਨ ਵੋ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਾਮ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤਿਰੂਪਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ, ਯਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ ਮਹਾਮਤ੍ਤਕਥਂ ਸੇਨਾਕਥਂ ਭਯਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਕਥਂ ਅਨ੍ਨਕਥਂ ਪਾਨਕਥਂ ਵਤ੍ਥਕਥਂ ਸਯਨਕਥਂ ਮਾਲਾਕਥਂ ਗਨ੍ਧਕਥਂ ਞਾਤਿਕਥਂ ਯਾਨਕਥਂ ਗਾਮਕਥਂ ਨਿਗਮਕਥਂ ਨਗਰਕਥਂ ਜਨਪਦਕਥਂ ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ ਸੂਰਕਥਂ ਵਿਸਿਖਾਕਥਂ ਕੁਮ੍ਭਟ੍ਠਾਨਕਥਂ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਥਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਥਂ ਲੋਕਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਸਮੁਦ੍ਦਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾਤਿ.

‘‘ਦਸਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਾ, ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ, ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ, ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ, ਸੀਲਕਥਾ, ਸਮਾਧਿਕਥਾ, ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ.

‘‘ਇਮੇਸਂ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਂ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਕਥਂ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾਨਂ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵਾਨਂ ਤੇਜਸਾ ਤੇਜਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯੇਯ੍ਯਾਥ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ! ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸੁਤ੍ਤਂ

੭੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ ਮਹਾਮਤ੍ਤਕਥਂ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾਤਿ.

‘‘ਦਸਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਸਂਸਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਵਿਵੇਕਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਵਿਵੇਕਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਅਸਂਸਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸਂਸਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਦਾਕਥਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਾਸਂਸਮੇਤਂ ਠਾਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਪਾਸਂਸਾਨਿ ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਯਮਕਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.