੩. ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧. ‘‘ਸੀਹੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਗਰਾਜਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਆਸਯਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਆਸਯਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜਮ੍ਭਤਿ. ਵਿਜਮ੍ਭਿਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਂ [ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੬੪] ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਿ. ਸਮਨ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਂ [ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੬੪] ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਾਯ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਮਾਹਂ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਪਾਣੇ ਵਿਸਮਗਤੇ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਆਪਾਦੇਸਿ’ਨ੍ਤਿ!

‘‘‘ਸੀਹੋ’ਤਿ, ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸੀਹਨਾਦਸ੍ਮਿਂ.

[ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੮; ਵਿਭ. ੭੬੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੪੪] ‘‘ਦਸਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋ ਵਿਪਾਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋ ਵਿਪਾਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਧਾਤੁਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਂ ਲੋਕਂ [ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਲੋਕਂ (ਸੀ. ਕ.)] ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਧਾਤੁਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਂ ਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਚਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਦਸਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਜਾਤਿਸਤਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ, ‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਂ; ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ, ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਪਵਾਦਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ; ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਪਵਾਦਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਅਧਿਵੁਤ੍ਤਿਪਦਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯੇ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਅਧਿਵੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਂ [ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਂ (ਕ.)] ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ. ‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਯਥਾ ਯਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਅਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਹੀਨਂ ਵਾ ਹੀਨਨ੍ਤਿ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਪਣੀਤਨ੍ਤਿ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਸਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਞਸ੍ਸਤਿ; ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਞਾਤੇਯ੍ਯਂ ਵਾ ਦਟ੍ਠੇਯ੍ਯਂ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯਂ ਵਾ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ’ਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਏਤਦਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਞਾਣਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ. ਏਤਸ੍ਮਾ ਚਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਞਾਣਾ ਅਞ੍ਞਂ ਞਾਣਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਦਸਯਿਮਾਨਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋ ਵਿਪਾਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਧਾਤੁਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਂ ਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ …ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਯਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਕਾਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨੋ ਵਾਚਾਯ. ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਵਾਚਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨੋ ਕਾਯੇਨ. ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ [ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨੋ ਵਾਚਾਯ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੇਸਂ [ਕਞ੍ਚਿ ਦੇਵ ਦੇਸਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਕਾਯੇਨ. ਤਮੇਨਂ ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੇਸਂ ਕਾਯੇਨ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤੂ’ਤਿ. ਸੋ ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨੋ ਵਾਚਾਯ.

‘‘ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਵਾਚਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨੋ ਕਾਯੇਨ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੇਸਂ ਵਾਚਾਯ. ਤਮੇਨਂ ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਅਕੁਸਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੇਸਂ ਵਾਚਾਯ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤੂ’ਤਿ. ਸੋ ਅਨੁਵਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਵਾਚਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨੋ ਕਾਯੇਨ.

‘‘ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ? ਲੋਭੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਦੋਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ … ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪਾਪਿਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਸ੍ਸਾ ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਜ੍ਝਤਿ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ. ਤਤ੍ਰਾਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਦਾਸਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਵਾਸਸ੍ਸ ਵਾ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਿਮਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਨ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ’ਤਿ. ਸਮਣੋ ਵਾ ਪਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਤਤ੍ਰਾਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਨ ਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ.

‘‘ਪਾਪਿਕਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਚ੍ਛਾ ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ? [ਵਿਭ. ੮੫੧] ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਸਦ੍ਧੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਸੀਲਵਾਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਕੁਸੀਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਸਮਾਨੋ ‘ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ; ਅਖੀਣਾਸਵੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਖੀਣਾਸਵੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨੋ ਵਾਚਾਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਤਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤਿ; ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਤਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤਿ; ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ … ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਇਰਿਯਤੀ’’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਮਹਾਚੁਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦੋ ਚੇਤੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸਹਜਾਤਿਯਂ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਞਾਣਵਾਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ – ‘ਜਾਨਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਸ੍ਸਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ … ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਭਾਵਨਾਵਾਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ – ‘ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਮ੍ਹਿ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ … ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਞਾਣਵਾਦਞ੍ਚ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ ਭਾਵਨਾਵਾਦਞ੍ਚ – ‘ਜਾਨਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਸ੍ਸਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਮ੍ਹਿ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਲਿਦ੍ਦੋਵ ਸਮਾਨੋ ਅਡ੍ਢਵਾਦਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਧਨੋਵ ਸਮਾਨੋ ਧਨਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਭੋਗੋਵ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਧਨਕਰਣੀਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਉਪਨੀਹਾਤੁਂ ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਦਲਿਦ੍ਦੋਵ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨੋ ਅਡ੍ਢਵਾਦਂ ਵਦੇਤਿ, ਅਧਨੋਵ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨੋ ਧਨਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਤਿ, ਅਭੋਗਵਾਵ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਧਨਕਰਣੀਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਉਪਨੀਹਾਤੁਂ ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਞਾਣਵਾਦਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ ਭਾਵਨਾਵਾਦਞ੍ਚ – ‘ਜਾਨਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਸ੍ਸਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਮ੍ਹਿ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ਤਂ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ … ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਞਾਣਵਾਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ – ‘ਜਾਨਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਸ੍ਸਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਭਾਵਨਾਵਾਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ – ‘ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਮ੍ਹਿ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਞਾਣਵਾਦਞ੍ਚ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ ਭਾਵਨਾਵਾਦਞ੍ਚ – ‘ਜਾਨਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਸ੍ਸਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਮ੍ਹਿ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਡ੍ਢੋਵ ਸਮਾਨੋ ਅਡ੍ਢਵਾਦਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਧਨਵਾਵ ਸਮਾਨੋ ਧਨਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਭੋਗਵਾਵ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਧਨਕਰਣੀਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਉਪਨੀਹਾਤੁਂ ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਡ੍ਢੋਵ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨੋ ਅਡ੍ਢਵਾਦਂ ਵਦੇਤਿ, ਧਨਵਾਵ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨੋ ਧਨਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਤਿ, ਭੋਗਵਾਵ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਵਾਵਾਦਂ ਵਦੇਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਧਨਕਰਣੀਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਉਪਨੀਹਾਤੁਂ ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ’ਤਿ.

ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਞਾਣਵਾਦਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਦਮਾਨੋ ਭਾਵਨਾਵਾਦਞ੍ਚ – ‘ਜਾਨਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਸ੍ਸਾਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਮ੍ਹਿ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲੋਭੋ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਤਥਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਜਾਨਤੋ ਦੋਸੋ ਨ ਹੋਤਿ… ਮੋਹੋ… ਕੋਧੋ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾ… ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਾਪਿਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਕਸਿਣਸੁਤ੍ਤਂ

੨੫. [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੬, ੩੬੦; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੨੯] ‘‘ਦਸਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਪਥਵੀਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਅਦ੍ਵਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ; ਆਪੋਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਤੇਜੋਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਵਾਯੋਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਨੀਲਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਪੀਤਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਲੋਹਿਤਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਓਦਾਤਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਆਕਾਸਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਅਦ੍ਵਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਕਾਲ਼ੀਸੁਤ੍ਤਂ

੨੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਅਵਨ੍ਤੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕੁਰਰਘਰੇ [ਗੁਲਘਰੇ (ਕ.) ਕੁਰੁਰਘਰੇ ਮਹਾਵ. ੨੫੭] ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਬ੍ਬਤੇ. ਅਥ ਖੋ ਕਾਲ਼ੀ ਉਪਾਸਿਕਾ ਕੁਰਰਘਰਿਕਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਕਾਲ਼ੀ ਉਪਾਸਿਕਾ ਕੁਰਰਘਰਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਕੁਮਾਰਿਪਞ੍ਹੇਸੁ –

‘ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਂ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਂ,

ਜੇਤ੍ਵਾਨ ਸੇਨਂ ਪਿਯਸਾਤਰੂਪਂ;

ਏਕੋਹਂ [ਏਕਾਹਂ (ਕ.)] ਝਾਯਂ ਸੁਖਮਨੁਬੋਧਿਂ,

ਤਸ੍ਮਾ ਜਨੇਨ ਨ ਕਰੋਮਿ ਸਕ੍ਖਿਂ [ਸਖਿਂ (ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੬੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ];

ਸਕ੍ਖੀ [ਸਖੀ (ਕ.)] ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕੇਨਚਿ ਮੇ’ਤਿ.

‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ?

‘‘ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੁਂ [ਅਤ੍ਥਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)]. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਤਾ, ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਭਗਵਾ. ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਯ ਭਗਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦਮਦ੍ਦਸ [ਆਦਿਮਦ੍ਦਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਆਦੀਨਵਮਦ੍ਦਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਮਦ੍ਦਸ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਦ੍ਦਸ. ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਆਪੋਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ…ਪੇ… ਤੇਜੋਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਵਾਯੋਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਨੀਲਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਪੀਤਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਲੋਹਿਤਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਓਦਾਤਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਆਕਾਸਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੁਂ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਮਤਾ, ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਭਗਵਾ. ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਯ ਭਗਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦਮਦ੍ਦਸ ਆਦੀਨਵਮਦ੍ਦਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਮਦ੍ਦਸ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਦ੍ਦਸ. ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਕੁਮਾਰਿਪਞ੍ਹੇਸੁ –

‘ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਂ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਂ,

ਜੇਤ੍ਵਾਨ ਸੇਨਂ ਪਿਯਸਾਤਰੂਪਂ;

ਏਕੋਹਂ ਝਾਯਂ ਸੁਖਮਨੁਬੋਧਿਂ,

ਤਸ੍ਮਾ ਜਨੇਨ ਨ ਕਰੋਮਿ ਸਕ੍ਖਿਂ;

ਸਕ੍ਖੀ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕੇਨਚਿ ਮੇ’ਤਿ.

‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪਠਮਮਹਾਪਞ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋ ਤਾਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤੁਂ; ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਆਰਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਆਰਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਸਮਣੋ, ਆਵੁਸੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਾਵਕਾਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਜਾਨਾਥ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਵਿਹਰਥਾ’ਤਿ; ਮਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਾਵਕਾਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਜਾਨਾਥ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਵਿਹਰਥਾ’ਤਿ. ਇਧ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਾ, ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਵਾ ਅਨੁਸਾਸਨਿ’’ਨ੍ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਭਾਸਿਤਂ ਨੇਵ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ ਨਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਂਸੁ. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ – ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਇਧ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਮ੍ਹਾ. ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋ ਤਾਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤੁਂ; ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਆਰਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਆਰਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਮ੍ਹਾ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਮ੍ਹਾ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਮ੍ਹਾ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਅਮ੍ਹੇ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘ਸਮਣੋ, ਆਵੁਸੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਾਵਕਾਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਜਾਨਾਥ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਵਿਹਰਥਾਤਿ; ਮਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਾਵਕਾਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮ – ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਜਾਨਾਥ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਵਿਹਰਥਾਤਿ. ਇਧ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਾ, ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਵਾ ਅਨੁਸਾਸਨਿ’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਅਥ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਭਾਸਿਤਂ ਨੇਵ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਮ੍ਹਾ ਨਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਮ੍ਹਾ. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਮ੍ਹਾ – ‘ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਏਵਮਸ੍ਸੁ ਵਚਨੀਯਾ – ‘ਏਕੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਦੇਸਾ ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਛ ਪਞ੍ਹਾ ਛ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਛ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ ਸਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਾ ਸਤ੍ਤ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ ਅਟ੍ਠੁਦ੍ਦੇਸਾ ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਨਵੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਨ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿ ਚ ਵਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਥਾ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਸਯਸ੍ਮਿਂ. ਨਾਹਂ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਯੋ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਗਤੇਨ ਵਾ ਤਥਾਗਤਸਾਵਕੇਨ ਵਾ ਇਤੋ ਵਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਵਾ.

‘‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਏਕਧਮ੍ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮਸ੍ਮਿਂ ਏਕਧਮ੍ਮੇ? ‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ’ – ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਧਮ੍ਮੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਦ੍ਵੀਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ? ਨਾਮੇ ਚ ਰੂਪੇ ਚ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤੀਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਤੀਸੁ? ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਚਤੂਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ? ਚਤੂਸੁ ਆਹਾਰੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਦੇਸਾ ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਪਞ੍ਚਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ? ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਦੇਸਾ ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਛ ਪਞ੍ਹਾ ਛ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਛ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਛਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਛਸੁ? ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਛ ਪਞ੍ਹਾ ਛ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਛ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ ਸਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਾ ਸਤ੍ਤ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਸਤ੍ਤਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ? ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ ਸਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਾ ਸਤ੍ਤ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ ਅਟ੍ਠੁਦ੍ਦੇਸਾ ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਅਟ੍ਠਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ? ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ ਅਟ੍ਠੁਦ੍ਦੇਸਾ ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਨਵੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਨਵਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਨਵਸੁ? ਨਵਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਵਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਨਵੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਦਸਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਦਸਸੁ? ਦਸਸੁ ਅਕੁਸਲੇਸੁ ਕਮ੍ਮਪਥੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦੁਤਿਯਮਹਾਪਞ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕਜਙ੍ਗਲਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਕਜਙ੍ਗਲਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਯੇਨ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਕਜਙ੍ਗਲਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਵੁਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਗਵਤਾ ਮਹਾਪਞ੍ਹੇਸੁ – ‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਦੇਸਾ ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਛ ਪਞ੍ਹਾ ਛ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਛ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ ਸਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਾ ਸਤ੍ਤ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ ਅਟ੍ਠੁਦ੍ਦੇਸਾ ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਨਵੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ, ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ?

‘‘ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਨਪਿ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ; ਅਪਿ ਚ, ਯਥਾ ਮੇਤ੍ਥ ਖਾਯਤਿ ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ, ਖੋ ਕਜਙ੍ਗਲਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਏਕਧਮ੍ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮਸ੍ਮਿਂ ਏਕਧਮ੍ਮੇ? ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ – ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਕਧਮ੍ਮੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ ਇਤਿ, ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਦ੍ਵੀਸੁ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ? ਨਾਮੇ ਚ ਰੂਪੇ ਚ…ਪੇ… ਕਤਮੇਸੁ ਤੀਸੁ? ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਚਤੂਸੁ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ? ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਚਤੂਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਦੇਸਾ ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਪਞ੍ਚਸੁ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ? ਪਞ੍ਚਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ…ਪੇ… ਕਤਮੇਸੁ ਛਸੁ? ਛਸੁ ਨਿਸ੍ਸਰਣੀਯਾਸੁ ਧਾਤੂਸੁ…ਪੇ… ਕਤਮੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ? ਸਤ੍ਤਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ…ਪੇ… ਕਤਮੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ? ਅਟ੍ਠਸੁ ਅਰਿਯਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ ਅਟ੍ਠੁਦ੍ਦੇਸਾ ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਨਵੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਨਵਸੁ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਨਵਸੁ? ਨਵਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਵਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਨਵੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਦਸਸੁ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਦਸਸੁ? ਦਸਸੁ ਕੁਸਲੇਸੁ ਕਮ੍ਮਪਥੇਸੁ – ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦਸਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਹੋਤਿ. ‘ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਾਸੁ ਮਹਾਪਞ੍ਹਾਸੁ – ‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ…ਪੇ… ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ ਦਸੁਦ੍ਦੇਸਾ ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ ਚ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ. ਯਥਾ ਵੋ [ਯਥਾ ਖੋ (ਕ.), ਯਥਾ ਨੋ (ਬਹੂਸੁ) ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੧੫, ੧੭੨ ਪਨ ਪਾਠਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ] ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ ਖੋ ਕਜਙ੍ਗਲਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾਯ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਕਜਙ੍ਗਲਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਯਾਵਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਗਹਪਤਯੋ! ਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਗਹਪਤਯੋ, ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ. ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ, ਗਹਪਤਯੋ, ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ. ਮਞ੍ਚੇਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਗਹਪਤਯੋ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਏਵਮੇਵਂ [ਏਵਮੇਵ (ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੫ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਂ ਕਜਙ੍ਗਲਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਏਸੋ ਚੇਵ ਤਸ੍ਸ [ਏਸੋ ਚੇਵੇਤਸ੍ਸ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੫)] ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਕੋਸਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੯. ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਸਿਕੋਸਲਾ, ਯਾਵਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਵਿਜਿਤਂ [ਵਿਜਿਤੇ (ਸੀ. ਕ.)], ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਥ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਰਞ੍ਞੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਿ ਦਿਸਾ ਭਨ੍ਤਿ ਵਿਰੋਚਮਾਨਾ, ਤਾਵ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਲੋਕੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਲੋਕੇ ਸਹਸ੍ਸਂ ਚਨ੍ਦਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਸੂਰਿਯਾਨਂ [ਸੁਰਿਯਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਹਸ੍ਸਂ ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਅਪਰਗੋਯਾਨਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੂਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਪੁਬ੍ਬਵਿਦੇਹਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਰਾਜਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਹਸ੍ਸਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਯਾਮਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਤੁਸਿਤਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਨਂ. ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ, ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਹੋਤਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਸਂਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਂਵਟ੍ਟਮਾਨੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਆਭਸ੍ਸਰਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ [ਆਭਸ੍ਸਰਵਤ੍ਤਨਿਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨੋਮਯਾ ਪੀਤਿਭਕ੍ਖਾ ਸਯਂਪਭਾ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇਚਰਾ ਸੁਭਟ੍ਠਾਯਿਨੋ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਸਂਵਟ੍ਟਮਾਨੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਆਭਸ੍ਸਰਾ ਦੇਵਾ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਨ੍ਤਿ. ਆਭਸ੍ਸਰਾਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

[ਅ. ਨਿ. ੧੦.੨੫] ‘‘ਦਸਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਪਥਵੀਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਅਦ੍ਵਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ; ਆਪੋਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਤੇਜੋਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਵਾਯੋਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਨੀਲਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਪੀਤਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਲੋਹਿਤਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਓਦਾਤਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਆਕਾਸਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਅਦ੍ਵਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨਿ.

‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਸਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਂ ਏਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਅਦ੍ਵਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਏਵਂਸਞ੍ਞਿਨੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਸਞ੍ਞੀਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

[ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੮, ੩੫੮; ਅ. ਨਿ. ੮.੬੪] ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ? ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਠਮਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਤਤਿਯਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੀਲਾਨਿ ਨੀਲਵਣ੍ਣਾਨਿ ਨੀਲਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਨੀਲਨਿਭਾਸਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਉਮਾਪੁਪ੍ਫਂ ਨੀਲਂ ਨੀਲਵਣ੍ਣਂ ਨੀਲਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨੀਲਨਿਭਾਸਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਬਾਰਾਣਸੇਯ੍ਯਕਂ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮਟ੍ਠਂ ਨੀਲਂ ਨੀਲਵਣ੍ਣਂ ਨੀਲਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨੀਲਨਿਭਾਸਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੀਲਾਨਿ ਨੀਲਵਣ੍ਣਾਨਿ ਨੀਲਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਨੀਲਨਿਭਾਸਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪੀਤਾਨਿ ਪੀਤਵਣ੍ਣਾਨਿ ਪੀਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਪੀਤਨਿਭਾਸਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਂ ਪੀਤਂ ਪੀਤਵਣ੍ਣਂ ਪੀਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਪੀਤਨਿਭਾਸਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਬਾਰਾਣਸੇਯ੍ਯਕਂ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮਟ੍ਠਂ ਪੀਤਂ ਪੀਤਵਣ੍ਣਂ ਪੀਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਪੀਤਨਿਭਾਸਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪੀਤਾਨਿ ਪੀਤਵਣ੍ਣਾਨਿ ਪੀਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਪੀਤਨਿਭਾਸਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਛਟ੍ਠਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਲੋਹਿਤਕਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕਵਣ੍ਣਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕਨਿਭਾਸਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਕਪੁਪ੍ਫਂ ਲੋਹਿਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕਵਣ੍ਣਂ ਲੋਹਿਤਕਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਲੋਹਿਤਕਨਿਭਾਸਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਬਾਰਾਣਸੇਯ੍ਯਕਂ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮਟ੍ਠਂ ਲੋਹਿਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕਵਣ੍ਣਂ ਲੋਹਿਤਕਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਲੋਹਿਤਕਨਿਭਾਸਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਲੋਹਿਤਕਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕਵਣ੍ਣਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕਨਿਭਾਸਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਓਦਾਤਾਨਿ ਓਦਾਤਵਣ੍ਣਾਨਿ ਓਦਾਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਓਦਾਤਨਿਭਾਸਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਓਸਧਿਤਾਰਕਾ ਓਦਾਤਾ ਓਦਾਤਵਣ੍ਣਾ ਓਦਾਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾ ਓਦਾਤਨਿਭਾਸਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਬਾਰਾਣਸੇਯ੍ਯਕਂ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮਟ੍ਠਂ ਓਦਾਤਂ ਓਦਾਤਵਣ੍ਣਂ ਓਦਾਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਓਦਾਤਨਿਭਾਸਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਓਦਾਤਾਨਿ ਓਦਾਤਵਣ੍ਣਾਨਿ ਓਦਾਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਓਦਾਤਨਿਭਾਸਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ.

‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਓਦਾਤਾਨਿ ਓਦਾਤਵਣ੍ਣਾਨਿ ਓਦਾਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਓਦਾਤਨਿਭਾਸਾਨਿ; ‘ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ. ਏਵਂਸਞ੍ਞਿਨੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਸਞ੍ਞੀਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਪਦਾ. ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ? ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ.

‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ. ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਾਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਞਾ. ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ? ਪਰਿਤ੍ਤਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮੇਕੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂਸਞ੍ਞਿਨੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਸਞ੍ਞੀਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਹਿਰਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸਂ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ‘ਯਾ ਚਾਯਂ ਭਵੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਯਾ ਚਾਯਂ ਭਵਨਿਰੋਧੇ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇ ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਯ ਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦਿਨੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਹੀਨਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਏਵਂਵਾਦਿਂ ਖੋ ਮਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਕ੍ਖਾਯਿਂ ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਤਾ ਤੁਚ੍ਛਾ ਮੁਸਾ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਨ ਕਾਮਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਨ ਰੂਪਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਨ ਵੇਦਨਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’ਤਿ. ਕਾਮਾਨਞ੍ਚਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਵੇਦਨਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੀਤਿਭੂਤੋ ਅਨੁਪਾਦਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਕੋਸਲਸੁਤ੍ਤਂ

੩੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਉਯ੍ਯੋਧਿਕਾ ਨਿਵਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ ਲਦ੍ਧਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਆਰਾਮੋ ਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ, ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਆਰਾਮਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਹਰਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾ ਹਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਹਾਰੋ ਸਂਵੁਤਦ੍ਵਾਰੋ. ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤਰਮਾਨੋ ਆਲਿਨ੍ਦਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਲ਼ਂ ਆਕੋਟੇਹਿ; ਵਿਵਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤੇ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਸੋ ਵਿਹਾਰੋ ਸਂਵੁਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤਰਮਾਨੋ ਆਲਿਨ੍ਦਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਲ਼ਂ ਆਕੋਟੇਸਿ. ਵਿਵਰਿ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇਸੁ ਸਿਰਸਾ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਾਨਿ ਮੁਖੇਨ ਚ ਪਰਿਚੁਮ੍ਬਤਿ ਪਾਣੀਹਿ ਚ ਪਰਿਸਮ੍ਬਾਹਤਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਸਾਵੇਤਿ – ‘‘ਰਾਜਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ; ਰਾਜਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ’’ਤਿ.

‘‘ਕਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਰੀਰੇ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਸਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤਞ੍ਞੁਤਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤਵੇਦਿਤਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਭਗਵਾ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯੇ ਞਾਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਤਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਤਾਯ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯੇ ਞਾਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਤਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਤਾਯ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸੀਲਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਅਰਿਯਸੀਲੋ ਕੁਸਲਸੀਲੋ ਕੁਸਲਸੀਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸੀਲਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਅਰਿਯਸੀਲੋ ਕੁਸਲਸੀਲੋ ਕੁਸਲਸੀਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ, ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ, ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਇਤਰੀਤਰਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਇਤਰੀਤਰਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯਾਯਂ ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਾ ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ ਸੀਲਕਥਾ ਸਮਾਧਿਕਥਾ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾ, ਏਵਰੂਪਾਯ ਕਥਾਯ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯਾਯਂ ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾ, ਏਵਰੂਪਾਯ ਕਥਾਯ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਚਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਦਸਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਜਾਤਿਸਤਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ – ‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਂ; ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਪਵਾਦਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ; ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਪਵਾਦਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਮੇਤ੍ਤੂਪਹਾਰਂ ਉਪਦਂਸੇਮਿ.

‘‘ਹਨ੍ਦ ਚ ਦਾਨਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਚ੍ਛਾਮ. ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾ ਮਯਂ ਬਹੁਕਰਣੀਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.