੪. ਉਪਾਲਿਵਗ੍ਗੋ

੧. ਉਪਾਲਿਸੁਤ੍ਤਂ

੩੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਦਸ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਕਤਮੇ ਦਸ? ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਤਾਯ, ਸਙ੍ਘਫਾਸੁਤਾਯ, ਦੁਮ੍ਮਙ੍ਕੂਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹਾਯ, ਪੇਸਲਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਸਂਵਰਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਪਟਿਘਾਤਾਯ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਪਸਾਦਾਯ, ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ, ਵਿਨਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦਸ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾਸੁਤ੍ਤਂ

੩੨. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦਸ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾ. ਕਤਮੇ ਦਸ? ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਪਣ੍ਡਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਣ੍ਡਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠਪਨਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਉਬ੍ਬਾਹਿਕਾਸੁਤ੍ਤਂ

੩੩. [ਚੂਲ਼ਵ. ੨੩੧] ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਬ੍ਬਾਹਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦਸਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਬ੍ਬਾਹਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ; ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ [ਸਤ੍ਥਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ (ਸੀ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ] ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਉਭਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਿ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ; ਵਿਨਯੇ ਖੋ ਪਨ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ ਅਸਂਹੀਰੋ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਭੋ ਅਤ੍ਥਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਪੇਕ੍ਖੇਤੁਂ ਪਸਾਦੇਤੁਂ; ਅਧਿਕਰਣਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵੂਪਸਮਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ – ਅਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਾਤਿ; ਅਧਿਕਰਣਸਮੁਦਯਂ ਜਾਨਾਤਿ; ਅਧਿਕਰਣਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਾਤਿ; ਅਧਿਕਰਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਬ੍ਬਾਹਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਦਸਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਸੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਗਿਲਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਵਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵੂਪਕਾਸੇਤੁਂ ਵਾ ਵੂਪਕਾਸਾਪੇਤੁਂ ਵਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਨਿਸ੍ਸਯਸੁਤ੍ਤਂ

੩੫. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦਸਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਸੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਗਿਲਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਵਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵੂਪਕਾਸੇਤੁਂ ਵਾ ਵੂਪਕਾਸਾਪੇਤੁਂ ਵਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਸੀਲੇ…ਪੇ… ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ… ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਾਮਣੇਰਸੁਤ੍ਤਂ

੩੬. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦਸਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਸੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਗਿਲਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਵਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵੂਪਕਾਸੇਤੁਂ ਵਾ ਵੂਪਕਾਸਾਪੇਤੁਂ ਵਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸਙ੍ਘਭੇਦਸੁਤ੍ਤਂ

੩੭. ‘‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਵਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਆਵੇਨਿ [ਆਵੇਨਿਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੫੨) ਆਵੇਣਿ, ਆਵੇਣਿਕਂ (ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਧੋਲਿਪਿ)] ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਆਵੇਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀਸੁਤ੍ਤਂ

੩੮. [ਚੂਲ਼ਵ. ੩੫੩] ‘‘‘ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਨ ਅਵਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਆਵੇਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਨ ਆਵੇਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੩੯. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਵਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਆਵੇਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਆਵੇਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਮਗ੍ਗਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੋ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਕਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਬ੍ਬਿਸਂ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਕਂ ਕਿਬ੍ਬਿਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕਪ੍ਪਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤੀਤਿ –

‘‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ;

ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਅਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਪਧਂਸਤਿ;

ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ [ਭੇਤ੍ਵਾਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਭਿਤ੍ਵਾਨ (ਕ.) ਚੂਲ਼ਵ. ੩੫੪; ਇਤਿਵੁ. ੧੮; ਕਥਾਵ. ੬੫੭] ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ;

੧੦. ਦੁਤਿਯਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੪੦. ‘‘‘ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਨ ਅਵਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਆਵੇਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਨ ਆਵੇਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਨ੍ਨਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੋ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕਪ੍ਪਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤੀਤਿ –

‘‘ਸੁਖਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹੋ;

ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਨ ਧਂਸਤਿ;

ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾਨ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਉਪਾਲਿਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.