ગાથાસઙ્ગણિકં

૧. સત્તનગરેસુ પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદં

૩૩૫. એકંસં ચીવરં કત્વા, પગ્ગણ્હિત્વાન અઞ્જલિં;

આસીસમાનરૂપોવ [આસિંસમાનરૂપોવ (સી. સ્યા.)], કિસ્સ ત્વં ઇધ માગતો.

દ્વીસુ વિનયેસુ યે પઞ્ઞત્તા;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ;

કતિ તે સિક્ખાપદા હોન્તિ;

કતિસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તા.

ભદ્દકો તે ઉમ્મઙ્ગો, યોનિસો પરિપુચ્છસિ;

તગ્ઘ તે અહમક્ખિસ્સં, યથાસિ કુસલો તથા.

દ્વીસુ વિનયેસુ યે પઞ્ઞત્તા;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ;

અડ્ઢુડ્ઢસતાનિ તે હોન્તિ;

સત્તસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તા.

કતમેસુ સત્તસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તા;

ઇઙ્ઘ મે ત્વં બ્યાકર નં [ઇઙ્ઘ મે તં બ્યાકર (ક.)];

તં વચનપથં [તવ વચનપથં (સ્યા.)] નિસામયિત્વા;

પટિપજ્જેમ હિતાય નો સિયા.

વેસાલિયં રાજગહે, સાવત્થિયઞ્ચ આળવિયં;

કોસમ્બિયઞ્ચ સક્કેસુ, ભગ્ગેસુ ચેવ પઞ્ઞત્તા.

કતિ વેસાલિયં પઞ્ઞત્તા, કતિ રાજગહે કતા;

સાવત્થિયં કતિ હોન્તિ, કતિ આળવિયં કતા.

કતિ કોસમ્બિયં પઞ્ઞત્તા, કતિ સક્કેસુ વુચ્ચન્તિ;

કતિ ભગ્ગેસુ પઞ્ઞત્તા, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો.

દસ વેસાલિયં પઞ્ઞત્તા, એકવીસ રાજગહે કતા;

છઊન તીણિસતાનિ, સબ્બે સાવત્થિયં કતા.

છ આળવિયં પઞ્ઞત્તા, અટ્ઠ કોસમ્બિયં કતા;

અટ્ઠ સક્કેસુ વુચ્ચન્તિ, તયો ભગ્ગેસુ પઞ્ઞત્તા.

યે વેસાલિયં પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં [યથાકથં (સી. સ્યા. એવમુપરિપિ)];

મેથુનવિગ્ગહુત્તરિ, અતિરેકઞ્ચ કાળકં.

ભૂતં પરમ્પરભત્તં, દન્તપોનેન [દન્તપોણેન (ક.)] અચેલકો;

ભિક્ખુનીસુ ચ અક્કોસો, દસેતે વેસાલિયં કતા.

યે રાજગહે પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં;

અદિન્નાદાનં રાજગહે, દ્વે અનુદ્ધંસના દ્વેપિ ચ ભેદા.

અન્તરવાસકં રૂપિયં સુત્તં, ઉજ્ઝાપનેન ચ પાચિતપિણ્ડં;

ગણભોજનં વિકાલે ચ, ચારિત્તં નહાનં ઊનવીસતિ.

ચીવરં દત્વા વોસાસન્તિ, એતે રાજગહે કતા;

ગિરગ્ગચરિયા તત્થેવ, છન્દદાનેન એકવીસતિ.

યે સાવત્થિયં પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં;

પારાજિકાનિ ચત્તારિ, સઙ્ઘાદિસેસા ભવન્તિ સોળસ.

અનિયતા ચ દ્વે હોન્તિ, નિસ્સગ્ગિયા ચતુવીસતિ;

છપઞ્ઞાસસતઞ્ચેવ, ખુદ્દકાનિ પવુચ્ચન્તિ.

દસયેવ ચ ગારય્હા, દ્વેસત્તતિ ચ સેખિયા;

છઊન તીણિસતાનિ, સબ્બે સાવત્થિયં કતા.

યે આળવિયં પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં;

કુટિકોસિયસેય્યા ચ, ખણને ગચ્છ દેવતે;

સપ્પાણકઞ્ચ સિઞ્ચન્તિ, છ એતે આળવિયં કતા.

યે કોસમ્બિયં પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં;

મહાવિહારો દોવચસ્સં, અઞ્ઞં દ્વારં સુરાય ચ;

અનાદરિયં સહધમ્મો, પયોપાનેન અટ્ઠમં.

યે સક્કેસુ પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં;

એળકલોમાનિ પત્તો ચ, ઓવાદો ચેવ ભેસજ્જં.

સૂચિ આરઞ્ઞિકો ચેવ, અટ્ઠેતે [છ એતે (સબ્બત્થ)] કાપિલવત્થવે;

ઉદકસુદ્ધિયા ઓવાદો, ભિક્ખુનીસુ પવુચ્ચન્તિ.

યે ભગ્ગેસુ પઞ્ઞત્તા, તે સુણોહિ યથાતથં;

સમાદહિત્વા વિસિબ્બેન્તિ, સામિસેન સસિત્થકં.

પારાજિકાનિ ચત્તારિ, સઙ્ઘાદિસેસાનિ ભવન્તિ;

સત્ત ચ નિસ્સગ્ગિયાનિ, અટ્ઠ દ્વત્તિંસ ખુદ્દકા.

દ્વે ગારય્હા તયો સેક્ખા, છપ્પઞ્ઞાસ સિક્ખાપદા;

છસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તા, બુદ્ધેનાદિચ્ચબન્ધુના.

છઊન તીણિસતાનિ, સબ્બે સાવત્થિયં કતા;

કારુણિકેન બુદ્ધેન, ગોતમેન યસસ્સિના.

૨. ચતુવિપત્તિં

૩૩૬. યં તં [યં યં (ક.)] પુચ્છિમ્હ અકિત્તયિ નો;

તં તં બ્યાકતં અનઞ્ઞથા;

અઞ્ઞં તં પુચ્છામિ તદિઙ્ઘ બ્રૂહિ;

ગરુક લહુકઞ્ચાપિ સાવસેસં;

અનવસેસં દુટ્ઠુલ્લઞ્ચ અદુટ્ઠુલ્લં;

યે ચ યાવતતિયકા.

સાધારણં અસાધારણં;

વિભત્તિયો ચ [વિપત્તિયો ચ (સી. સ્યા.)] યેહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ;

સબ્બાનિપેતાનિ વિયાકરોહિ;

હન્દ વાક્યં સુણોમ તે.

એકતિંસા યે ગરુકા, અટ્ઠેત્થ અનવસેસા;

યે ગરુકા તે દુટ્ઠુલ્લા, યે દુટ્ઠુલ્લા સા સીલવિપત્તિ;

પારાજિકં સઙ્ઘાદિસેસો, ‘‘સીલવિપત્તી’’તિ વુચ્ચતિ.

થુલ્લચ્ચયં પાચિત્તિયા, પાટિદેસનીયં દુક્કટં;

દુબ્ભાસિતં યો ચાયં, અક્કોસતિ હસાધિપ્પાયો;

અયં સા આચારવિપત્તિસમ્મતા.

વિપરીતદિટ્ઠિં ગણ્હન્તિ, અસદ્ધમ્મેહિ પુરક્ખતા;

અબ્ભાચિક્ખન્તિ સમ્બુદ્ધં, દુપ્પઞ્ઞા મોહપારુતા;

અયં સા દિટ્ઠિવિપત્તિસમ્મતા.

આજીવહેતુ આજીવકારણા પાપિચ્છો ઇચ્છાપકતો અસન્તં અભૂતં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં ઉલ્લપતિ, આજીવહેતુ આજીવકારણા સઞ્ચરિત્તં સમાપજ્જતિ, આજીવહેતુ આજીવકારણા – ‘‘યો તે વિહારે વસતિ, સો ભિક્ખુ અરહા’’તિ ભણતિ, આજીવહેતુ આજીવકારણા ભિક્ખુ પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આજીવહેતુ આજીવકારણા ભિક્ખુની પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આજીવહેતુ આજીવકારણા સૂપં વા ઓદનં વા અગિલાનો અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ. અયં સા આજીવવિપત્તિ સમ્મતા.

એકાદસ યાવતતિયકા, તે સુણોહિ યથાતથં;

ઉક્ખિત્તાનુવત્તિકા, અટ્ઠ યાવતતિયકા;

અરિટ્ઠો ચણ્ડકાળી ચ, ઇમે તે યાવતતિયકા.

૩. છેદનકાદિ

૩૩૭. કતિ છેદનકાનિ? કતિ ભેદનકાનિ? કતિ ઉદ્દાલનકાનિ? કતિ અનઞ્ઞપાચિત્તિયાનિ? કતિ ભિક્ખુસમ્મુતિયો? કતિ સામીચિયો? કતિ પરમાનિ?

કતિ જાનન્તિ પઞ્ઞત્તા, બુદ્ધેનાદિચ્ચબન્ધુના.

છ છેદનકાનિ. એકં ભેદનકં. એકં ઉદ્દાલનકં. ચત્તારિ અનઞ્ઞપાચિત્તિયાનિ. ચતસ્સો ભિક્ખુસમ્મુતિયો. સત્ત સામીચિયો. ચુદ્દસ પરમાનિ.

સોદસ [સોળસ (સી. સ્યા.) અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા] જાનન્તિ પઞ્ઞત્તા, બુદ્ધેનાદિચ્ચબન્ધુના.

૪. અસાધારણાદિ

૩૩૮. વીસં દ્વે સતાનિ ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદાનિ;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ;

તીણિ સતાનિ ચત્તારિ ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ.

છચત્તારીસા ભિક્ખૂનં, ભિક્ખુનીહિ અસાધારણા;

સતં તિંસા ચ ભિક્ખુનીનં, ભિક્ખૂહિ અસાધારણા.

સતં સત્તતિ છચ્ચેવ, ઉભિન્નં અસાધારણા;

સતં સત્તતિ ચત્તારિ, ઉભિન્નં સમસિક્ખતા.

વીસં દ્વે સતાનિ ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદાનિ;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ;

તે સુણોહિ યથાતથં.

પારાજિકાનિ ચત્તારિ, સઙ્ઘાદિસેસાનિ ભવન્તિ તેરસ;

અનિયતા દ્વે હોન્તિ.

નિસ્સગ્ગિયાનિ તિંસેવ, દ્વેનવુતિ ચ ખુદ્દકા;

ચત્તારો પાટિદેસનીયા, પઞ્ચસત્તતિ સેખિયા.

વીસં દ્વે સતાનિ ચિમે હોન્તિ ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદાનિ;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ.

તીણિ સતાનિ ચત્તારિ, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ, તે સુણોહિ યથાતથં.

પારાજિકાનિ અટ્ઠ, સઙ્ઘાદિસેસાનિ ભવન્તિ સત્તરસ;

નિસ્સગ્ગિયાનિ તિંસેવ, સતં સટ્ઠિ છ ચેવ ખુદ્દકાનિ પવુચ્ચન્તિ.

અટ્ઠ પાટિદેસનીયા, પઞ્ચસત્તતિ સેખિયા;

તીણિ સતાનિ ચત્તારિ ચિમે હોન્તિ ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ;

ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ ઉપોસથેસુ.

છચત્તારીસા ભિક્ખૂનં, ભિક્ખુનીહિ અસાધારણા;

તે સુણોહિ યથાતથં.

સઙ્ઘાદિસેસા, દ્વે અનિયતેહિ અટ્ઠ;

નિસ્સગ્ગિયાનિ દ્વાદસ, તેહિ તે હોન્તિ વીસતિ.

દ્વેવીસતિ ખુદ્દકા, ચતુરો પાટિદેસનીયા;

છચત્તારીસા ચિમે હોન્તિ, ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીહિ અસાધારણા.

સતં તિંસા ચ ભિક્ખુનીનં, ભિક્ખૂહિ અસાધારણા;

તે સુણોહિ યથાતથં.

પારાજિકાનિ ચત્તારિ, સઙ્ઘમ્હા દસ નિસ્સરે;

નિસ્સગ્ગિયાનિ દ્વાદસ, છન્નવુતિ ચ ખુદ્દકા;

અટ્ઠ પાટિદેસનીયા.

સતં તિંસા ચિમે હોન્તિ ભિક્ખુનીનં, ભિક્ખૂહિ અસાધારણા;

સતં સત્તતિ છચ્ચેવ, ઉભિન્નં અસાધારણા;

તે સુણોહિ યથાતથં.

પારાજિકાનિ ચત્તારિ, સઙ્ઘાદિસેસાનિ ભવન્તિ સોળસ;

અનિયતા દ્વે હોન્તિ, નિસ્સગ્ગિયાનિ ચતુવીસતિ;

સતં અટ્ઠારસા ચેવ, ખુદ્દકાનિ પવુચ્ચન્તિ;

દ્વાદસ પાટિદેસનીયા.

સતં સત્તતિ છચ્ચેવિમે હોન્તિ, ઉભિન્નં અસાધારણા;

સતં સત્તતિ ચત્તારિ, ઉભિન્નં સમસિક્ખતા;

તે સુણોહિ યથાતથં.

પારાજિકાનિ ચત્તારિ, સઙ્ઘાદિસેસાનિ ભવન્તિ સત્ત;

નિસ્સગ્ગિયાનિ અટ્ઠારસ, સમસત્તતિ ખુદ્દકા;

પઞ્ચસત્તતિ સેખિયાનિ.

સતં સત્તતિ ચત્તારિ ચિમે હોન્તિ, ઉભિન્નં સમસિક્ખતા;

અટ્ઠે પારાજિકા યે દુરાસદા, તાલવત્થુસમૂપમા.

પણ્ડુપલાસો પુથુસિલા, સીસચ્છિન્નોવ સો નરો;

તાલોવ મત્થકચ્છિન્નો, અવિરુળ્હી ભવન્તિ તે.

તેવીસતિ સઙ્ઘાદિસેસા, દ્વે અનિયતા;

દ્વે ચત્તારીસ નિસ્સગ્ગિયા;

અટ્ઠાસીતિસતં પાચિત્તિયા, દ્વાદસ પાટિદેસનીયા.

પઞ્ચસત્તતિ સેખિયા, તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ;

સમ્મુખા ચ પટિઞ્ઞાય, તિણવત્થારકેન ચ.

દ્વે ઉપોસથા દ્વે પવારણા;