૧. કથિનઅત્થતાદિ

૪૦૩. કસ્સ કથિનં [કઠિનં (સી. સ્યા.)] અનત્થતં? કસ્સ કથિનં અત્થતં? કિન્તિ કથિનં અનત્થતં? કિન્તિ કથિનં અત્થતં?

કસ્સ કથિનં અનત્થતન્તિ? દ્વિન્નં પુગ્ગલાનં અનત્થતં હોતિ કથિનં – અનત્થારકસ્સ ચ અનનુમોદકસ્સ ચ. ઇમેસં દ્વિન્નં પુગ્ગલાનં અનત્થતં હોતિ કથિનં.

કસ્સ કથિનં અત્થતન્તિ? દ્વિન્નં પુગ્ગલાનં અત્થતં હોતિ કથિનં – અત્થારકસ્સ ચ અનુમોદકસ્સ ચ. ઇમેસં દ્વિન્નં પુગ્ગલાનં અત્થતં હોતિ કથિનં.

કિન્તિ કથિનં અનત્થતન્તિ? ચતુવીસતિયા આકારેહિ અનત્થતં હોતિ કથિનં, ન ઉલ્લિખિતમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન ધોવનમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન ચીવરવિચારણમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન છેદનમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન બન્ધનમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન ઓવટ્ટિયકરણમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન કણ્ડુસકરણમત્તેન [ન ગણ્ડુસકરણમત્તેન (ક.)] અત્થતં હોતિ કથિનં, ન દળ્હીકમ્મકરણમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અનુવાતકરણમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન પરિભણ્ડકરણમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન ઓવદ્ધેય્યકરણમત્તેન [ન ઓવટ્ટેય્યકરણમત્તેન (સી. સ્યા.), ન ઓવદેય્યકરણમત્તેન (ક.)] અત્થતં હોતિ કથિનં, ન કમ્બલમદ્દનમત્તેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન નિમિત્તકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન પરિકથાકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન કુક્કુકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન સન્નિધિકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન નિસ્સગ્ગિયેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અકપ્પકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અઞ્ઞત્ર સઙ્ઘાટિયા અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અઞ્ઞત્ર ઉત્તરાસઙ્ગેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અઞ્ઞત્ર અન્તરવાસકેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અઞ્ઞત્ર પઞ્ચકેન વા અતિરેકપઞ્ચકેન વા તદહેવ સઞ્છિન્નેન સમણ્ડલીકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, ન અઞ્ઞત્ર પુગ્ગલસ્સ અત્થારા અત્થતં હોતિ કથિનં, સમ્મા ચે અત્થતં હોતિ કથિનં તં ચે નિસ્સીમટ્ઠો અનુમોદતિ. એવમ્પિ અનત્થતં હોતિ કથિનં.

નિમિત્તકમ્મં નામ નિમિત્તં કરોતિ – ‘‘ઇમિના દુસ્સેન કથિનં અત્થરિસ્સામી’’તિ. પરિકથા નામ પરિકથં કરોતિ – ‘‘ઇમાય પરિકથાય કથિનદુસ્સં નિબ્બત્તેસ્સામી’’તિ. કુક્કુકતં નામ અનાદિયદાનં વુચ્ચતિ. સન્નિધિ નામ દ્વે સન્નિધિયો – કરણસન્નિધિ વા નિચયસન્નિધિ વા. નિસ્સગ્ગિયં નામ કયિરમાને અરુણં ઉટ્ઠહતિ [ઉદ્રિયતિ (સી. સ્યા.)]. ઇમેહિ ચતુવીસતિયા આકારેહિ અનત્થતં હોતિ કથિનં.

કિન્તિ કથિનં અત્થતન્તિ? સત્તરસહિ આકારેહિ અત્થતં હોતિ કથિનં. અહતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અહતકપ્પેન અત્થતં હોતિ કથિનં, પિલોતિકાય અત્થતં હોતિ કથિનં, પંસુકૂલેન અત્થતં હોતિ કથિનં, પાપણિકેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અનિમિત્તકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અપરિકથાકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અકુક્કુકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અસન્નિધિકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અનિસ્સગ્ગિયેન અત્થતં હોતિ કથિનં, કપ્પકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, સઙ્ઘાટિયા અત્થતં હોતિ કથિનં, ઉત્તરાસઙ્ગેન અત્થતં હોતિ કથિનં, અન્તરવાસકેન અત્થતં હોતિ કથિનં, પઞ્ચકેન વા અતિરેકપઞ્ચકેન વા તદહેવ સઞ્છિન્નેન સમણ્ડલીકતેન અત્થતં હોતિ કથિનં, પુગ્ગલસ્સ અત્થારા અત્થતં હોતિ કથિનં, સમ્મા ચે અત્થતં હોતિ કથિનં, તં ચે સીમટ્ઠો અનુમોદતિ, એવમ્પિ અત્થતં હોતિ કથિનં. ઇમેહિ સત્તરસહિ આકારેહિ અત્થતં હોતિ કથિનં.

સહ કથિનસ્સ અત્થારા કતિ ધમ્મા જાયન્તિ? સહ કથિનસ્સ અત્થારા પન્નરસ ધમ્મા જાયન્તિ – અટ્ઠ માતિકા, દ્વે પલિબોધા, પઞ્ચાનિસંસા. સહ કથિનસ્સ અત્થારા ઇમે પન્નરસ ધમ્મા જાયન્તિ.