ચૂળસઙ્ગામો

૧. અનુવિજ્જકસ્સપટિપત્તિ

૩૬૫. [પરિ. ૪૨૧] સઙ્ગામાવચરે ભિક્ખુના સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમન્તેન નીચચિત્તેન સઙ્ઘો ઉપસઙ્કમિતબ્બો રજોહરણસમેન ચિત્તેન; આસનકુસલેન ભવિતબ્બં નિસજ્જકુસલેન; થેરે ભિક્ખૂ અનુપખજ્જન્તેન, નવે ભિક્ખૂ આસનેન અપ્પટિબાહન્તેન, યથાપતિરૂપે આસને નિસીદિતબ્બં; અનાનાકથિકેન ભવિતબ્બં અતિરચ્છાનકથિકેન; સામં વા ધમ્મો ભાસિતબ્બો પરો વા અજ્ઝેસિતબ્બો અરિયો વા તુણ્હીભાવો નાતિમઞ્ઞિતબ્બો.

સઙ્ઘેન અનુમતેન પુગ્ગલેન અનુવિજ્જકેન અનુવિજ્જિતુકામેન ન ઉપજ્ઝાયો પુચ્છિતબ્બો, ન આચરિયો પુચ્છિતબ્બો, ન સદ્ધિવિહારિકો પુચ્છિતબ્બો, ન અન્તેવાસિકો પુચ્છિતબ્બો, ન સમાનુપજ્ઝાયકો પુચ્છિતબ્બો, ન સમાનાચરિયકો પુચ્છિતબ્બો, ન જાતિ પુચ્છિતબ્બા, ન નામં પુચ્છિતબ્બં, ન ગોત્તં પુચ્છિતબ્બં, ન આગમો પુચ્છિતબ્બો, ન કુલપદેસો પુચ્છિતબ્બો, ન જાતિભૂમિ પુચ્છિતબ્બા. તં કિં કારણા? અત્રસ્સ પેમં વા દોસો વા. પેમે વા સતિ દોસે વા, છન્દાપિ ગચ્છેય્ય દોસાપિ ગચ્છેય્ય મોહાપિ ગચ્છેય્ય ભયાપિ ગચ્છેય્ય.

સઙ્ઘેન અનુમતેન પુગ્ગલેન અનુવિજ્જકેન અનુવિજ્જિતુકામેન સઙ્ઘગરુકેન ભવિતબ્બં નો પુગ્ગલગરુકેન, સદ્ધમ્મગરુકેન ભવિતબ્બં નો આમિસગરુકેન, અત્થવસિકેન ભવિતબ્બં નો પરિસકપ્પિકેન, કાલેન અનુવિજ્જિતબ્બં નો અકાલેન, ભૂતેન અનુવિજ્જિતબ્બં નો અભૂતેન, સણ્હેન અનુવિજ્જિતબ્બં નો ફરુસેન, અત્થસંહિતેન અનુવિજ્જિતબ્બં નો અનત્થસંહિતેન, મેત્તાચિત્તેન અનુવિજ્જિતબ્બં નો દોસન્તરેન, ન ઉપકણ્ણકજપ્પિના ભવિતબ્બં, ન જિમ્હં પેક્ખિતબ્બં, ન અક્ખિ નિખણિતબ્બં, ન ભમુકં ઉક્ખિપિતબ્બં, ન સીસં ઉક્ખિપિતબ્બં, ન હત્થવિકારો કાતબ્બો, ન હત્થમુદ્દા દસ્સેતબ્બા.

આસનકુસલેન ભવિતબ્બં નિસજ્જકુસલેન, યુગમત્તં પેક્ખન્તેન અત્થં અનુવિધિયન્તેન સકે આસને નિસીદિતબ્બં, ન ચ આસના વુટ્ઠાતબ્બં, ન વીતિહાતબ્બં, ન કુમ્મગ્ગો સેવિતબ્બો, ન બાહાવિક્ખેપકં [ન વાચા વિક્ખેપકં (સ્યા.)] ભણિતબ્બં, અતુરિતેન ભવિતબ્બં અસાહસિકેન, અચણ્ડિકતેન ભવિતબ્બં વચનક્ખમે, મેત્તાચિત્તેન ભવિતબ્બં હિતાનુકમ્પિના, કારુણિકેન ભવિતબ્બં હિતપરિસક્કિના, અસમ્ફપ્પલાપિના ભવિતબ્બં પરિયન્તભાણિના, અવેરવસિકેન ભવિતબ્બં અનસુરુત્તેન, અત્તા પરિગ્ગહેતબ્બો, પરો પરિગ્ગહેતબ્બો, ચોદકો પરિગ્ગહેતબ્બો, ચુદિતકો પરિગ્ગહેતબ્બો, અધમ્મચોદકો પરિગ્ગહેતબ્બો, અધમ્મચુદિતકો પરિગ્ગહેતબ્બો, ધમ્મચોદકો પરિગ્ગહેતબ્બો, ધમ્મચુદિતકો પરિગ્ગહેતબ્બો, વુત્તં અહાપેન્તેન અવુત્તં અપકાસેન્તેન ઓતિણ્ણાનિ પદબ્યઞ્જનાનિ સાધુકં પરિગ્ગહેત્વા પરો પટિપુચ્છિત્વા યથા પટિઞ્ઞાય કારેતબ્બો, મન્દો હાસેતબ્બો [વેપો પહાસેતબ્બો (સ્યા.)], ભીરૂ અસ્સાસેતબ્બો, ચણ્ડો નિસેધેતબ્બો, અસુચિ વિભાવેતબ્બો, ઉજુમદ્દવેન ન છન્દાગતિં ગન્તબ્બં, ન દોસાગતિં ગન્તબ્બં, ન મોહાગતિં ગન્તબ્બં, ન ભયાગતિં ગન્તબ્બં, મજ્ઝત્તેન ભવિતબ્બં ધમ્મેસુ ચ પુગ્ગલેસુ ચ. એવઞ્ચ પન અનુવિજ્જકો અનુવિજ્જમાનો સત્થુ ચેવ સાસનકરો હોતિ, વિઞ્ઞૂનઞ્ચ સબ્રહ્મચારીનં પિયો ચ હોતિ મનાપો ચ ગરુ ચ ભાવનીયો ચ.

૩૬૬. સુત્તં સંસન્દનત્થાય, ઓપમ્મં નિદસ્સનત્થાય, અત્થો વિઞ્ઞાપનત્થાય, પટિપુચ્છા ઠપનત્થાય, ઓકાસકમ્મં ચોદનત્થાય, ચોદના સારણત્થાય, સારણા સવચનીયત્થાય, સવચનીયં પલિબોધત્થાય, પલિબોધો વિનિચ્છયત્થાય, વિનિચ્છયો સન્તીરણત્થાય, સન્તીરણં ઠાનાઠાનગમનત્થાય, ઠાનાઠાનગમનં દુમ્મઙ્કૂનં પુગ્ગલાનં નિગ્ગહત્થાય, પેસલાનં ભિક્ખૂનં સમ્પગ્ગહત્થાય, સઙ્ઘો સમ્પરિગ્ગહસમ્પટિચ્છનત્થાય, સઙ્ઘેન અનુમતા પુગ્ગલા પચ્ચેકટ્ઠાયિનો અવિસંવાદકટ્ઠાયિનો.

વિનયો સંવરત્થાય, સંવરો અવિપ્પટિસારત્થાય, અવિપ્પટિસારો પામુજ્જત્થાય, પામુજ્જં પીતત્થાય, પીતિ પસ્સદ્ધત્થાય, પસ્સદ્ધિ સુખત્થાય, સુખં સમાધત્થાય, સમાધિ યથાભૂતઞાણદસ્સનત્થાય, યથાભૂતઞાણદસ્સનં નિબ્બિદત્થાય, નિબ્બિદા વિરાગત્થાય, વિરાગો વિમુત્તત્થાય, વિમુત્તિ વિમુત્તિઞાણદસ્સનત્થાય, વિમુત્તિઞાણદસ્સનં અનુપાદાપરિનિબ્બાનત્થાય. એતદત્થા કથા, એતદત્થા મન્તના, એતદત્થા ઉપનિસા, એતદત્થં સોતાવધાનં – યદિદં અનુપાદાચિત્તસ્સ વિમોક્ખોતિ.

૩૬૭. અનુયોગવત્તં નિસામય, કુસલેન બુદ્ધિમતા કતં;

સુવુત્તં સિક્ખાપદાનુલોમિકં, ગતિં ન નાસેન્તો સમ્પરાયિકં.

વત્થું વિપત્તિં આપત્તિં, નિદાનં આકારઅકોવિદો;

પુબ્બાપરં ન જાનાતિ, કતાકતં સમેન ચ.

કમ્મઞ્ચ અધિકરણઞ્ચ, સમથે ચાપિ અકોવિદો;

રત્તો દુટ્ઠો ચ મૂળ્હો ચ, ભયા મોહા ચ ગચ્છતિ.

ન ચ સઞ્ઞત્તિકુસલો, નિજ્ઝત્તિયા ચ અકોવિદો;

લદ્ધપક્ખો અહિરિકો, કણ્હકમ્મો અનાદરો;

સ વે [સચે (ક.)] તાદિસકો ભિક્ખુ, અપ્પટિક્ખોતિ વુચ્ચતિ.

વત્થું વિપત્તિં આપત્તિં, નિદાનં આકારકોવિદો;

પુબ્બાપરઞ્ચ જાનાતિ, કતાકતં સમેન ચ.

કમ્મઞ્ચ અધિકરણઞ્ચ, સમથે ચાપિ કોવિદો;

અરત્તો અદુટ્ઠો અમૂળ્હો, ભયા મોહા ન ગચ્છતિ.

સઞ્ઞત્તિયા ચ કુસલો, નિજ્ઝત્તિયા ચ કોવિદો;

લદ્ધપક્ખો હિરિમનો, સુક્કકમ્મો સગારવો;

સ વે તાદિસકો ભિક્ખુ, સપ્પટિક્ખોતિ વુચ્ચતીતિ.

ચૂળસઙ્ગામો નિટ્ઠિતો.