૩. તતિયપારાજિકં

૧૬૨. [ઇદં વત્થુ સં. નિ. ૫.૯૮૫] તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. તેન ખો પન સમયેન ભગવા ભિક્ખૂનં અનેકપરિયાયેન અસુભકથં કથેતિ, અસુભાય વણ્ણં ભાસતિ, અસુભભાવનાય વણ્ણં ભાસતિ, આદિસ્સ આદિસ્સ અસુભસમાપત્તિયા વણ્ણં ભાસતિ. અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇચ્છામહં, ભિક્ખવે, અદ્ધમાસં પટિસલ્લીયિતું. નમ્હિ કેનચિ ઉપસઙ્કમિતબ્બો, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેના’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ, ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા નાસ્સુધ કોચિ ભગવન્તં ઉપસઙ્કમતિ, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેન. ભિક્ખૂ – ‘‘ભગવા ખો અનેકપરિયાયેન અસુભકથં કથેતિ, અસુભાય વણ્ણં ભાસતિ, અસુભભાવનાય વણ્ણં ભાસતિ, આદિસ્સ આદિસ્સ અસુભસમાપત્તિયા વણ્ણં ભાસતી’’તિ (તે) [( ) (?) એવમુપરિપિ ઈદિસેસુ ઠાનેસુ] અનેકાકારવોકારં અસુભભાવનાનુયોગમનુયુત્તા વિહરન્તિ. તે સકેન કાયેન અટ્ટીયન્તિ હરાયન્તિ જિગુચ્છન્તિ. સેય્યથાપિ નામ ઇત્થી વા પુરિસો વા દહરો યુવા મણ્ડનકજાતિકો સીસંન્હાતો અહિકુણપેન વા કુક્કુરકુણપેન વા મનુસ્સકુણપેન વા કણ્ઠે આસત્તેન અટ્ટીયેય્ય હરાયેય્ય જિગુચ્છેય્ય, એવમેવ તે ભિક્ખૂ સકેન કાયેન અટ્ટીયન્તા હરાયન્તા જિગુચ્છન્તા અત્તનાપિ અત્તાનં જીવિતા વોરોપેન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞમ્પિ જીવિતા વોરોપેન્તિ, મિગલણ્ડિકમ્પિ સમણકુત્તકં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘‘સાધુ નો, આવુસો, જીવિતા વોરોપેહિ. ઇદં તે પત્તચીવરં ભવિસ્સતી’’તિ. અથ ખો મિગલણ્ડિકો સમણકુત્તકો પત્તચીવરેહિ ભટો સમ્બહુલે ભિક્ખૂ જીવિતા વોરોપેત્વા લોહિતકં [લોહિતગતં (ક.)] અસિં આદાય યેન વગ્ગમુદા નદી તેનુપસઙ્કમિ.

૧૬૩. અથ ખો મિગલણ્ડિકસ્સ સમણકુત્તકસ્સ લોહિતકં તં અસિં ધોવન્તસ્સ અહુદેવ કુક્કુચ્ચં અહુ વિપ્પટિસારો – ‘‘અલાભા વત મે, ન વત મે લાભા; દુલ્લદ્ધં વત મે, ન વત મે સુલદ્ધં. બહું વત મયા અપુઞ્ઞં પસુતં, યોહં ભિક્ખૂ સીલવન્તે કલ્યાણધમ્મે જીવિતા વોરોપેસિ’’ન્તિ. અથ ખો અઞ્ઞતરા મારકાયિકા દેવતા અભિજ્જમાને ઉદકે આગન્ત્વા મિગલણ્ડિકં સમણકુત્તકં એતદવોચ – ‘‘સાધુ સાધુ સપ્પુરિસ, લાભા તે સપ્પુરિસ, સુલદ્ધં તે સપ્પુરિસ. બહું તયા સપ્પુરિસ પુઞ્ઞં પસુતં, યં ત્વં અતિણ્ણે તારેસી’’તિ. અથ ખો મિગલણ્ડિકો સમણકુત્તકો – ‘‘લાભા કિર મે, સુલદ્ધં કિર મે, બહું કિર મયા પુઞ્ઞં પસુતં, અતિણ્ણો કિરાહં તારેમી’’તિ તિણ્હં અસિં આદાય વિહારેન વિહારં પરિવેણેન પરિવેણં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદેતિ – ‘‘કો અતિણ્ણો, કં તારેમી’’તિ? તત્થ યે તે ભિક્ખૂ અવીતરાગા તેસં તસ્મિં સમયે હોતિયેવ ભયં હોતિ છમ્ભિતત્તં હોતિ લોમહંસો. યે પન તે ભિક્ખૂ વીતરાગા તેસં તસ્મિં સમયે ન હોતિ ભયં ન હોતિ છમ્ભિતત્તં ન હોતિ લોમહંસો. અથ ખો મિગલણ્ડિકો સમણકુત્તકો એકમ્પિ ભિક્ખું એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, દ્વેપિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, તયોપિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, ચત્તારોપિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, પઞ્ચપિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, દસપિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, વીસમ્પિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, તિંસમ્પિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, ચત્તાલીસમ્પિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, પઞ્ઞાસમ્પિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ, સટ્ઠિમ્પિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ.

૧૬૪. અથ ખો ભગવા તસ્સ અદ્ધમાસસ્સ અચ્ચયેન પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ – ‘‘કિં નુ ખો, આનન્દ, તનુભૂતો વિય ભિક્ખુસઙ્ઘો’’તિ? ‘‘તથા હિ પન, ભન્તે, ભગવા ભિક્ખૂનં અનેકપરિયાયેન અસુભકથં કથેતિ, અસુભાય વણ્ણં ભાસતિ, અસુભભાવનાય વણ્ણં ભાસતિ, આદિસ્સ આદિસ્સ અસુભસમાપત્તિયા વણ્ણં ભાસતિ. તે ચ, ભન્તે, ભિક્ખૂ – ‘ભગવા ખો અનેકપરિયાયેન અસુભકથં કથેતિ, અસુભાય વણ્ણં ભાસતિ, અસુભભાવનાય વણ્ણં ભાસતિ, આદિસ્સ આદિસ્સ અસુભસમાપત્તિયા વણ્ણં ભાસતી’તિ, તે અનેકાકારવોકારં અસુભભાવનાનુયોગમનુયુત્તા વિહરન્તિ. તે સકેન કાયેન અટ્ટીયન્તિ હરાયન્તિ જિગુચ્છન્તિ. સેય્યથાપિ નામ ઇત્થી વા પુરિસો વા દહરો યુવા મણ્ડનકજાતિકો સીસંન્હાતો અહિકુણપેન વા કુક્કુરકુણપેન વા મનુસ્સકુણપેન વા કણ્ઠે આસત્તેન અટ્ટીયેય્ય હરાયેય્ય જિગુચ્છેય્ય, એવમેવ તે ભિક્ખૂ સકેન કાયેન અટ્ટીયન્તા હરાયન્તા જિગુચ્છન્તા અત્તનાપિ અત્તાનં જીવિતા વોરોપેન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞમ્પિ જીવિતા વોરોપેન્તિ, મિગલણ્ડિકમ્પિ સમણકુત્તકં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘સાધુ નો, આવુસો, જીવિતા વોરોપેહિ. ઇદં તે પત્તચીવરં ભવિસ્સતી’તિ. અથ ખો, ભન્તે, મિગલણ્ડિકો સમણકુત્તકો પત્તચીવરેહિ ભટો એકમ્પિ ભિક્ખું એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ…પે… સટ્ઠિમ્પિ ભિક્ખૂ એકાહેન જીવિતા વોરોપેસિ. સાધુ, ભન્તે, ભગવા અઞ્ઞં પરિયાયં આચિક્ખતુ યથાયં ભિક્ખુસઙ્ઘો અઞ્ઞાય સણ્ઠહેય્યા’’તિ. ‘‘તેનહાનન્દ, યાવતિકા ભિક્ખૂ વેસાલિં ઉપનિસ્સાય વિહરન્તિ તે સબ્બે ઉપટ્ઠાનસાલાયં સન્નિપાતેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ, ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા યાવતિકા ભિક્ખૂ વેસાલિં ઉપનિસ્સાય વિહરન્તિ તે સબ્બે ઉપટ્ઠાનસાલાયં સન્નિપાતેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સન્નિપતિતો, ભન્તે ભિક્ખુસઙ્ઘો; યસ્સ દાનિ, ભન્તે, ભગવા કાલં મઞ્ઞતી’’તિ.

૧૬૫. અથ ખો ભગવા યેન ઉપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, આનાપાનસ્સતિસમાધિ ભાવિતો બહુલીકતો સન્તો ચેવ પણીતો ચ અસેચનકો ચ સુખો ચ વિહારો ઉપ્પન્નુપ્પન્ને ચ પાપકે અકુસલે ધમ્મે ઠાનસો અન્તરધાપેતિ વૂપસમેતિ. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, ગિમ્હાનં પચ્છિમે માસે ઉહતં [ઊહતં (ક.)] રજોજલ્લં તમેનં મહા અકાલમેઘો ઠાનસો અન્તરધાપેતિ વૂપસમેતિ, એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, આનાપાનસ્સતિસમાધિ ભાવિતો બહુલીકતો સન્તો ચેવ પણીતો ચ અસેચનકો ચ સુખો ચ વિહારો ઉપ્પન્નુપ્પન્ને ચ પાપકે અકુસલે ધમ્મે ઠાનસો અન્તરધાપેતિ વૂપસમેતિ. કથં ભાવિતો ચ, ભિક્ખવે, આનાપાનસ્સતિસમાધિ કથં બહુલીકતો સન્તો ચેવ પણીતો ચ અસેચનકો ચ સુખો ચ વિહારો ઉપ્પન્નુપ્પન્ને ચ પાપકે અકુસલે ધમ્મે ઠાનસો અન્તરધાપેતિ વૂપસમેતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અરઞ્ઞગતો વા રુક્ખમૂલગતો વા સુઞ્ઞાગારગતો વા નિસીદતિ પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા. સો સતોવ અસ્સસતિ સતો પસ્સસતિ. દીઘં વા અસ્સસન્તો દીઘં અસ્સસામીતિ પજાનાતિ, દીઘં વા પસ્સસન્તો દીઘં પસ્સસામીતિ પજાનાતિ. રસ્સં વા અસ્સસન્તો રસ્સં અસ્સસામીતિ પજાનાતિ, રસ્સં વા પસ્સસન્તો રસ્સં પસ્સસામીતિ પજાનાતિ. સબ્બકાયપ્પટિસંવેદી અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. સબ્બકાયપ્પટિસંવેદી પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પસ્સમ્ભયં કાયસઙ્ખારં અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પસ્સમ્ભયં કાયસઙ્ખારં પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પીતિપ્પટિસંવેદી અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પીતિપ્પટિસંવેદી પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. સુખપ્પટિસંવેદી અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. સુખપ્પટિસંવેદી પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. ચિત્તસઙ્ખારપ્પટિસંવેદી અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. ચિત્તસઙ્ખારપ્પટિસંવેદી પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પસ્સમ્ભયં ચિત્તસઙ્ખારં અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પસ્સમ્ભયં ચિત્તસઙ્ખારં પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. ચિત્તપ્પટિસંવેદી અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. ચિત્તપ્પટિસંવેદી પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. અભિપ્પમોદયં ચિત્તં…પે… સમાદહં ચિત્તં…પે… વિમોચયં ચિત્તં…પે… અનિચ્ચાનુપસ્સી…પે… વિરાગાનુપસ્સી…પે… નિરોધાનુપસ્સી…પે… પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સી અસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સી પસ્સસિસ્સામીતિ સિક્ખતિ. એવં ભાવિતો ખો, ભિક્ખવે, આનાપાનસ્સતિસમાધિ એવં બહુલીકતો સન્તો ચેવ પણીતો ચ અસેચનકો ચ સુખો ચ વિહારો ઉપ્પન્નુપ્પન્ને ચ પાપકે અકુસલે ધમ્મે ઠાનસો અન્તરધાપેતિ વૂપસમેતી’’તિ.

૧૬૬. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અત્તનાપિ અત્તાનં જીવિતા વોરોપેન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞમ્પિ જીવિતા વોરોપેન્તિ મિગલણ્ડિકમ્પિ સમણકુત્તકં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘સાધુ નો, આવુસો, જીવિતા વોરોપેહિ, ઇદં તે પત્તચીવરં ભવિસ્સતી’’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા – ‘‘અનનુચ્છવિકં, ભિક્ખવે, તેસં ભિક્ખૂનં અનનુલોમિકં અપ્પટિરૂપં અસ્સામણકં અકપ્પિયં અકરણીયં. કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અત્તનાપિ અત્તાનં જીવિતા વોરોપેસ્સન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞમ્પિ જીવિતા વોરોપેસ્સન્તિ, મિગલણ્ડિકમ્પિ સમણકુત્તકં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વક્ખન્તિ – ‘સાધુ નો, આવુસો, જીવિતા વોરોપેહિ, ઇદં તે પત્તચીવરં ભવિસ્સતી’તિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૬૭. ‘‘યો પન ભિક્ખુ સઞ્ચિચ્ચ મનુસ્સવિગ્ગહં જીવિતા વોરોપેય્ય સત્થહારકં વાસ્સ પરિયેસેય્ય, અયમ્પિ પારાજિકો હોતિ અસંવાસો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૬૮. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ઉપાસકો ગિલાનો હોતિ. તસ્સ પજાપતિ અભિરૂપા હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ તસ્સા ઇત્થિયા પટિબદ્ધચિત્તા હોન્તિ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘સચે ખો સો, આવુસો, ઉપાસકો જીવિસ્સતિ ન મયં તં ઇત્થિં લભિસ્સામ. હન્દ મયં, આવુસો, તસ્સ ઉપાસકસ્સ મરણવણ્ણં સંવણ્ણેમા’’તિ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ યેન સો ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘‘ત્વં ખોસિ, ઉપાસક, કતકલ્યાણો કતકુસલો કતભીરુત્તાણો અકતપાપો અકતલુદ્દો અકતકિબ્બિસો. કતં તયા કલ્યાણં, અકતં તયા પાપં. કિં તુય્હિમિના પાપકેન દુજ્જીવિતેન! મતં તે જીવિતા સેય્યો. ઇતો ત્વં કાલઙ્કતો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સસિ. તત્થ દિબ્બેહિ પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતો સમઙ્ગીભૂતો પરિચારેસ્સસી’’તિ.

૧૬૯. અથ ખો સો ઉપાસકો – ‘‘સચ્ચં ખો અય્યા આહંસુ. અહઞ્હિ કતકલ્યાણો કતકુસલો કતભીરુત્તાણો અકતપાપો અકતલુદ્દો અકતકિબ્બિસો. કતં મયા કલ્યાણં, અકતં મયા પાપં. કિં મય્હિમિના પાપકેન દુજ્જીવિતેન! મતં મે જીવિતા સેય્યો. ઇતો અહં કાલઙ્કતો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામિ. તત્થ દિબ્બેહિ પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતો સમઙ્ગીભૂતો પરિચારેસ્સામી’’તિ, સો અસપ્પાયાનિ ચેવ ભોજનાનિ ભુઞ્જિ અસપ્પાયાનિ ચ ખાદનીયાનિ ખાદિ અસપ્પાયાનિ ચ સાયનીયાનિ સાયિ અસપ્પાયાનિ ચ પાનાનિ પિવિ. તસ્સ અસપ્પાયાનિ ચેવ ભોજનાનિ ભુઞ્જતો અસપ્પાયાનિ ચ ખાદનીયાનિ ખાદતો અસપ્પાયાનિ ચ સાયનીયાનિ સાયતો અસપ્પાયાનિ ચ પાનાનિ પિવતો ખરો આબાધો ઉપ્પજ્જિ. સો તેનેવ આબાધેન કાલમકાસિ. તસ્સ પજાપતિ ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘અલજ્જિનો ઇમે સમણા સક્યપુત્તિયા દુસ્સીલા મુસાવાદિનો. ઇમે હિ નામ ધમ્મચારિનો સમચારિનો બ્રહ્મચારિનો સચ્ચવાદિનો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા પટિજાનિસ્સન્તિ! નત્થિ ઇમેસં સામઞ્ઞં નત્થિ ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં, નટ્ઠં ઇમેસં સામઞ્ઞં નટ્ઠં ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં, કુતો ઇમેસં સામઞ્ઞં કુતો ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં, અપગતા ઇમે સામઞ્ઞા અપગતા ઇમે બ્રહ્મઞ્ઞા. ઇમે મે સામિકસ્સ મરણવણ્ણં સંવણ્ણેસું. ઇમેહિ મે સામિકો મારિતો’’તિ. અઞ્ઞેપિ મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘અલજ્જિનો ઇમે સમણા સક્યપુત્તિયા દુસ્સીલા મુસાવાદિનો. ઇમે હિ નામ ધમ્મચારિનો સમચારિનો બ્રહ્મચારિનો સચ્ચવાદિનો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા પટિજાનિસ્સન્તિ! નત્થિ ઇમેસં સામઞ્ઞં નત્થિ ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં, નટ્ઠં ઇમેસં સામઞ્ઞં નટ્ઠં ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં, કુતો ઇમેસં સામઞ્ઞં કુતો ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં, અપગતા ઇમે સામઞ્ઞા અપગતા ઇમે બ્રહ્મઞ્ઞા. ઇમે ઉપાસકસ્સ મરણવણ્ણં સંવણ્ણેસું. ઇમેહિ ઉપાસકો મારિતો’’તિ. અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ઉપાસકસ્સ મરણવણ્ણં સંવણ્ણિસ્સન્તી’’તિ!

૧૭૦. અથ ખો તે ભિક્ખૂ છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ઉપાસકસ્સ મરણવણ્ણં સંવણ્ણેથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા – ‘‘અનનુચ્છવિકં, મોઘપુરિસા, અનનુલોમિકં અપ્પટિરૂપં અસ્સામણકં અકપ્પિયં અકરણીયં. કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ઉપાસકસ્સ મરણવણ્ણં સંવણ્ણિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૭૧. ‘‘યો પન ભિક્ખુ સઞ્ચિચ્ચ મનુસ્સવિગ્ગહં જીવિતા વોરોપેય્ય સત્થહારકં વાસ્સ પરિયેસેય્ય મરણવણ્ણં વા સંવણ્ણેય્ય મરણાય વા સમાદપેય્ય – ‘અમ્ભો પુરિસ, કિં તુય્હિમિના પાપકેન દુજ્જીવિતેન, મતં તે જીવિતા સેય્યો’તિ, ઇતિ ચિત્તમનો ચિત્તસઙ્કપ્પો અનેકપરિયાયેન મરણવણ્ણં વા સંવણ્ણેય્ય, મરણાય વા સમાદપેય્ય, અયમ્પિ પારાજિકો હોતિ અસંવાસો’’તિ.

૧૭૨. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

સઞ્ચિચ્ચાતિ જાનન્તો સઞ્જાનન્તો ચેચ્ચ અભિવિતરિત્વા વીતિક્કમો.

મનુસ્સવિગ્ગહો નામ યં માતુકુચ્છિસ્મિં પઠમં ચિત્તં ઉપ્પન્નં પઠમં વિઞ્ઞાણં પાતુભૂતં, યાવ મરણકાલા એત્થન્તરે એસો મનુસ્સવિગ્ગહો નામ.

જીવિતા વોરોપેય્યાતિ જીવિતિન્દ્રિયં ઉપચ્છિન્દતિ ઉપરોધેતિ સન્તતિં વિકોપેતિ.

સત્થહારકં વાસ્સ પરિયેસેય્યાતિ અસિં વા સત્તિં વા ભેણ્ડિં વા [ભેન્દિં વા (ક.)] લગુળં વા [સૂલંવા લગુળંવા (સ્યા.)] પાસાણં વા સત્થં વા વિસં વા રજ્જું વા.

મરણવણ્ણં વા સંવણ્ણેય્યાતિ જીવિતે આદીનવં દસ્સેતિ, મરણે વણ્ણં ભણતિ.

મરણાય વા સમાદપેય્યાતિ સત્થં વા આહર, વિસં વા ખાદ, રજ્જુયા વા ઉબ્બન્ધિત્વા કાલઙ્કરોહીતિ.

અમ્ભો પુરિસાતિ આલપનાધિવચનમેતં.

કિં તુય્હિમિના પાપકેન દુજ્જીવિતેનાતિ પાપકં નામ જીવિતં અડ્ઢાનં જીવિતં ઉપાદાય દલિદ્દાનં જીવિતં પાપકં લામકં, સધનાનં જીવિતં ઉપાદાય અધનાનં જીવિતં પાપકં, દેવાનં જીવિતં ઉપાદાય મનુસ્સાનં જીવિતં પાપકં.

દુજ્જીવિતં નામ હત્થચ્છિન્નસ્સ પાદચ્છિન્નસ્સ હત્થપાદચ્છિન્નસ્સ કણ્ણચ્છિન્નસ્સ નાસચ્છિન્નસ્સ કણ્ણનાસચ્છિન્નસ્સ, ઇમિના ચ પાપકેન ઇમિના ચ દુજ્જીવિતેન મતં તે જીવિતા સેય્યોતિ.

ઇતિ ચિત્તમનોતિ યં ચિત્તં તં મનો, યં મનો તં ચિત્તં.

ચિત્તસઙ્કપ્પોતિ મરણસઞ્ઞી મરણચેતનો મરણાધિપ્પાયો.

અનેકપરિયાયેનાતિ ઉચ્ચાવચેહિ આકારેહિ.

મરણવણ્ણં વા સંવણ્ણેય્યાતિ જીવિતે આદીનવં દસ્સેતિ, મરણે વણ્ણં ભણતિ – ‘‘ઇતો ત્વં કાલઙ્કતો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સસિ, તત્થ દિબ્બેહિ પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતો સમઙ્ગીભૂતો પરિચારેસ્સસી’’તિ.

મરણાય વા સમાદપેય્યાતિ સત્થં વા આહર, વિસં વા ખાદ, રજ્જુયા વા ઉબ્બન્ધિત્વા કાલઙ્કરોહિ, સોબ્ભે વા નરકે વા પપાતે વા પપતાતિ.

અયમ્પીતિ પુરિમે ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

પારાજિકો હોતીતિ સેય્યથાપિ નામ પુથુસિલા દ્વિધા ભિન્ના [દ્વેધા ભિન્ના (સ્યા.)] અપ્પટિસન્ધિકા હોતિ, એવમેવ ભિક્ખુ સઞ્ચિચ્ચ મનુસ્સવિગ્ગહં જીવિતા વોરોપેત્વા અસ્સમણો હોતિ અસક્યપુત્તિયો. તેન વુચ્ચતિ – ‘પારાજિકો હોતી’તિ.

અસંવાસોતિ સંવાસો નામ એકકમ્મં એકુદ્દેસો સમસિક્ખતા – એસો સંવાસો નામ. સો તેન સદ્ધિં નત્થિ, તેન વુચ્ચતિ અસંવાસોતિ.

૧૭૩. સામં, અધિટ્ઠાય, દૂતેન, દૂતપરંપરાય, વિસક્કિયેન દૂતેન, ગતપચ્ચાગતેન દૂતેન, અરહો રહોસઞ્ઞી, રહો અરહોસઞ્ઞી, અરહો અરહોસઞ્ઞી, રહો રહોસઞ્ઞી કાયેન સંવણ્ણેતિ, વાચાય સંવણ્ણેતિ, કાયેન વાચાય સંવણ્ણેતિ, દૂતેન સંવણ્ણેતિ, લેખાય સંવણ્ણેતિ, ઓપાતં અપસ્સેનં, ઉપનિક્ખિપનં, ભેસજ્જં, રૂપૂપહારો, સદ્દૂપહારો, ગન્ધૂપહારો, રસૂપહારો, ફોટ્ઠબ્બૂપહારો, ધમ્મૂપહારો, આચિક્ખના, અનુસાસની, સઙ્કેતકમ્મં, નિમિત્તકમ્મન્તિ.

૧૭૪. સામન્તિ સયં હનતિ કાયેન વા કાયપટિબદ્ધેન વા નિસ્સગ્ગિયેન વા.

અધિટ્ઠાયાતિ અધિટ્ઠહિત્વા આણાપેતિ – ‘‘એવં વિજ્ઝ, એવં પહર, એવં ઘાતેહી’’તિ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો તં મઞ્ઞમાનો તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ ઉભિન્નં પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો તં મઞ્ઞમાનો અઞ્ઞં જીવિતા વોરોપેત્તિ, મૂલટ્ઠસ્સ અનાપત્તિ. વધકસ્સ આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો અઞ્ઞં મઞ્ઞમાનો તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ ઉભિન્નં પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો અઞ્ઞં મઞ્ઞમાનો અઞ્ઞં જીવિતા વોરોપેતિ; મૂલટ્ઠસ્સ અનાપત્તિ, વધકસ્સ આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામસ્સ પાવદ – ‘ઇત્થન્નામો ઇત્થન્નામસ્સ પાવદતુ – ઇત્થન્નામો ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેતૂ’’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો ઇતરસ્સ આરોચેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. વધકો પટિગ્ગણ્હાતિ, મૂલટ્ઠસ્સ આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. સો તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ સબ્બેસં પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામસ્સ પાવદ – ‘ઇત્થન્નામો ઇત્થન્નામસ્સ પાવદતુ – ઇત્થન્નામો ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેતૂ’’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો અઞ્ઞં આણાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. વધકો પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો તં જીવિતા વોરોપેતિ, મૂલટ્ઠસ્સ અનાપત્તિ; આણાપકસ્સ ચ વધકસ્સ ચ આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો ગન્ત્વા પુન પચ્ચાગચ્છતિ – ‘‘નાહં સક્કોમિ તં જીવિતા વોરોપેતુ’’ન્તિ. સો પુન આણાપેતિ – ‘‘યદા સક્કોસિ તદા તં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ ઉભિન્નં પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો આણાપેત્વા વિપ્પટિસારી ન સાવેતિ – ‘‘મા ઘાતેહી’’તિ. સો તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ ઉભિન્નં પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો આણાપેત્વા વિપ્પટિસારી સાવેતિ – ‘‘મા ઘાતેહી’’તિ. સો – ‘‘આણત્તો અહં તયા’’તિ તં જીવિતા વોરોપેતિ, મૂલટ્ઠસ્સ અનાપત્તિ. વધકસ્સ આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ભિક્ખુ ભિક્ખું આણાપેતિ – ‘‘ઇત્થન્નામં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સો આણાપેત્વા વિપ્પટિસારી સાવેતિ – ‘‘મા ઘાતેહી’’તિ. સો સાધૂતિ ઓરમતિ, ઉભિન્નં અનાપત્તિ.

૧૭૫. અરહો રહોસઞ્ઞી ઉલ્લપતિ – ‘‘અહો ઇત્થન્નામો હતો અસ્સા’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. રહો અરહોસઞ્ઞી ઉલ્લપતિ – ‘‘અહો ઇત્થન્નામો હતો અસ્સા’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અરહો અરહોસઞ્ઞી ઉલ્લપતિ – ‘‘અહો ઇત્થન્નામો હતો અસ્સા’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. રહો રહોસઞ્ઞી ઉલ્લપતિ – ‘‘અહો ઇત્થન્નામો હતો અસ્સા’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

કાયેન સંવણ્ણેતિ નામ કાયેન વિકારં કરોતિ – ‘‘યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તાય સંવણ્ણનાય મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

વાચાય સંવણ્ણેતિ નામ વાચાય ભણતિ – ‘‘યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તાય સંવણ્ણનાય મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

કાયેન વાચાય સંવણ્ણેતિ નામ કાયેન ચ વિકારં કરોતિ, વાચાય ચ ભણતિ – ‘‘યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તાય સંવણ્ણનાય મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

દૂતેન સંવણ્ણેતિ નામ દૂતસ્સ સાસનં આરોચેતિ – ‘‘યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. દૂતસ્સ સાસનં સુત્વા મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

૧૭૬. લેખાય સંવણ્ણેતિ નામ લેખં છિન્દતિ – ‘‘યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, અક્ખરક્ખરાય આપત્તિ દુક્કટસ્સ. લેખં પસ્સિત્વા મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ઓપાતં નામ મનુસ્સં ઉદ્દિસ્સ ઓપાતં ખનતિ – ‘‘પપતિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પપતિતે દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. અનોદિસ્સ ઓપાતં ખનતિ – ‘‘યો કોચિ પપતિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. મનુસ્સો તસ્મિં પપતતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પપતિતે દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. યક્ખો વા પેતો વા તિરચ્છાનગતમનુસ્સવિગ્ગહો વા તસ્મિં પપતતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પપતિતે દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. મરતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. તિરચ્છાનગતો તસ્મિં પપતતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પપતિતે દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૭૭. અપસ્સેનં નામ અપસ્સેને સત્થં વા ઠપેતિ વિસેન વા મક્ખેતિ દુબ્બલં વા કરોતિ સોબ્ભે વા નરકે વા પપાતે વા ઠપેતિ – ‘‘પપતિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સત્થેન વા વિસેન વા પપતિતેન વા દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ઉપનિક્ખિપનં નામ અસિં વા સત્તિં વા ભેણ્ડિં વા લગુળં વા પાસાણં વા સત્થં વા વિસં વા રજ્જું વા ઉપનિક્ખિપતિ – ‘‘ઇમિના મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ‘‘તેન મરિસ્સામી’’તિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ભેસજ્જં નામ સપ્પિં વા નવનીતં વા તેલં વા મધું વા ફાણિતં વા દેતિ – ‘‘ઇમં સાયિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સાયિતે દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

૧૭૮. રૂપૂપહારો નામ અમનાપિકં રૂપં ઉપસંહરતિ ભયાનકં ભેરવં – ‘‘ઇમં પસ્સિત્વા ઉત્તસિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં પસ્સિત્વા ઉત્તસતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. મનાપિકં રૂપં ઉપસંહરતિ [ઉપસંહરતિ પેમનીયં હદયઙ્ગમં (સ્યા.)] – ‘‘ઇમં પસ્સિત્વા અલાભકેન સુસ્સિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં પસ્સિત્વા અલાભકેન સુસ્સતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

સદ્દૂપહારો નામ અમનાપિકં સદ્દં ઉપસંહરતિ ભયાનકં ભેરવં – ‘‘ઇમં સુત્વા ઉત્તસિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સુત્વા ઉત્તસતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. મનાપિકં સદ્દં ઉપસંહરતિ પેમનીયં હદયઙ્ગમં – ‘‘ઇમં સુત્વા અલાભકેન સુસ્સિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સુત્વા અલાભકેન સુસ્સતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ગન્ધૂપહારો નામ અમનાપિકં ગન્ધં ઉપસંહરતિ જેગુચ્છં પાટિકુલ્યં [પટિકૂલં (?)] – ‘‘ઇમં ઘાયિત્વા જેગુચ્છતા પાટિકુલ્યતા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં ઘાયિતે જેગુચ્છતા પાટિકુલ્યતા દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. મનાપિકં ગન્ધં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇમં ઘાયિત્વા અલાભકેન સુસ્સિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં ઘાયિત્વા અલાભકેન સુસ્સતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

રસૂપહારો નામ અમનાપિકં રસં ઉપસંહરતિ જેગુચ્છં પાટિકુલ્યં [પટિકૂલં (?)] – ‘‘ઇમં સાયિત્વા જેગુચ્છતા પાટિકુલ્યતા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સાયિતે જેગુચ્છતા પાટિકુલ્યતા દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. મનાપિકં રસં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇમં સાયિત્વા અલાભકેન સુસ્સિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સાયિત્વા અલાભકેન સુસ્સતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ફોટ્ઠબ્બૂપહારો નામ અમનાપિકં ફોટ્ઠબ્બં ઉપસંહરતિ દુક્ખસમ્ફસ્સં ખરસમ્ફસ્સં – ‘‘ઇમિના ફુટ્ઠો મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તેન ફુટ્ઠસ્સ દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. મનાપિકં ફોટ્ઠબ્બં ઉપસંહરતિ સુખસમ્ફસ્સં મુદુસમ્ફસ્સં – ‘‘ઇમિના ફુટ્ઠો અલાભકેન સુસ્સિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તેન ફુટ્ઠો અલાભકેન સુસ્સતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

ધમ્મૂપહારો નામ નેરયિકસ્સ નિરયકથં કથેતિ – ‘‘ઇમં સુત્વા ઉત્તસિત્વા મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સુત્વા ઉત્તસતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. કલ્યાણકમ્મસ્સ સગ્ગકથં કથેતિ – ‘‘ઇમં સુત્વા અધિમુત્તો મરિસ્સતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તં સુત્વા અધિમુત્તો મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

૧૭૯. આચિક્ખના નામ પુટ્ઠો ભણતિ – ‘‘એવં મરસ્સુ. યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તાય આચિક્ખનાય મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

અનુસાસની નામ અપુટ્ઠો ભણતિ – ‘‘એવં મરસ્સુ. યો એવં મરતિ સો ધનં વા લભતિ યસં વા લભતિ સગ્ગં વા ગચ્છતી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તાય અનુસાસનિયા મરિસ્સામીતિ દુક્ખં વેદનં ઉપ્પાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. મરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

સઙ્કેતકમ્મં નામ સઙ્કેતં કરોતિ પુરેભત્તં વા પચ્છાભત્તં વા રત્તિં વા દિવા વા – ‘‘તેન સઙ્કેતેન તં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તેન સઙ્કેતેન તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ ઉભિન્નં પારાજિકસ્સ. તં સઙ્કેતં પુરે વા પચ્છા વા તં જીવિતા વોરોપેતિ, મૂલટ્ઠસ્સ અનાપત્તિ, વધકસ્સ આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

નિમિત્તકમ્મં નામ નિમિત્તં કરોતિ – ‘‘અક્ખિં વા નિખણિસ્સામિ ભમુકં વા ઉક્ખિપિસ્સામિ સીસં વા ઉક્ખિપિસ્સામિ, તેન નિમિત્તેન તં જીવિતા વોરોપેહી’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તેન નિમિત્તેન તં જીવિતા વોરોપેતિ, આપત્તિ ઉભિન્નં પારાજિકસ્સ. તં નિમિત્તં પુરે વા પચ્છા વા તં જીવિતા વોરોપેતિ, મૂલટ્ઠસ્સ અનાપત્તિ, વધકસ્સ આપત્તિ પારાજિકસ્સ.

અનાપત્તિ અસઞ્ચિચ્ચ અજાનન્તસ્સ નમરણાધિપ્પાયસ્સ ઉમ્મત્તકસ્સ [ઉમ્મત્તકસ્સ ખિત્તચિત્તસ્સ વેદનાટ્ટસ્સ (સ્યા.)] આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

મનુસ્સવિગ્ગહપારાજિકમ્હિ પઠમભાણવારો નિટ્ઠિતો.

વિનીતવત્થુઉદ્દાનગાથા

સંવણ્ણના નિસીદન્તો, મુસલોદુક્ખલેન ચ;

વુડ્ઢપબ્બજિતાભિસન્નો, અગ્ગવીમંસનાવિસં.

તયો ચ વત્થુકમ્મેહિ, ઇટ્ઠકાહિપરે તયો;

વાસી ગોપાનસી ચેવ, અટ્ટકોતરણં પતિ.

સેદં નત્થુઞ્ચ સમ્બાહો, ન્હાપનબ્ભઞ્જનેન ચ;

ઉટ્ઠાપેન્તો નિપાતેન્તો, અન્નપાનેન મારણં.

જારગબ્ભો સપત્તી ચ, માતા પુત્તં ઉભો વધિ;

ઉભો ન મિય્યરે મદ્દા, તાપં વઞ્ઝા વિજાયિની.

પતોદં નિગ્ગહે યક્ખો, વાળયક્ખઞ્ચ પાહિણિ;

તં મઞ્ઞમાનો પહરિ, સગ્ગઞ્ચ નિરયં ભણે.

આળવિયા તયો રુક્ખા, દાયેહિ અપરે તયો;

મા કિલમેસિ ન તુય્હં, તક્કં સોવીરકેન ચાતિ.

વિનીતવત્થુ

૧૮૦. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખૂ કારુઞ્ઞેન મરણવણ્ણં સંવણ્ણેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ ‘‘ભગવતા સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં, કચ્ચિ નુ ખો મયં પારાજિકં આપત્તિં આપન્ના’’તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘આપત્તિં તુમ્હે, ભિક્ખવે, આપન્ના પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો પિણ્ડચારિકો ભિક્ખુ પીઠકે પિલોતિકાય પટિચ્છન્નં દારકં નિસીદન્તો ઓત્થરિત્વા મારેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ ‘‘ભગવતા સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં, કચ્ચિ નુ ખો અહં પારાજિકં આપત્તિં આપન્નો’’તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ. ન ચ, ભિક્ખવે, અપ્પટિવેક્ખિત્વા આસને નિસીદિતબ્બં; યો નિસીદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભત્તગ્ગે અન્તરઘરે આસનં પઞ્ઞપેન્તો મુસલે ઉસ્સિતે એકં મુસલં અગ્ગહેસિ. દુતિયો મુસલો પરિપતિત્વા અઞ્ઞતરસ્સ દારકસ્સ મત્થકે અવત્થાસિ. સો કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘કિંચિત્તો ત્વં, ભિક્ખૂ’’તિ? ‘‘અસઞ્ચિચ્ચ અહં, ભગવા’’તિ. ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, અસઞ્ચિચ્ચા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભત્તગ્ગે અન્તરઘરે આસનં પઞ્ઞપેન્તો ઉદુક્ખલભણ્ડિકં અક્કમિત્વા પવટ્ટેસિ. અઞ્ઞતરં દારકં ઓત્થરિત્વા મારેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, અસઞ્ચિચ્ચા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન પિતાપુત્તા ભિક્ખૂસુ પબ્બજિતા હોન્તિ. કાલે આરોચિતે પુત્તો પિતરં એતદવોચ – ‘‘ગચ્છ, ભન્તે, સઙ્ઘો તં પતિમાનેતી’’તિ પિટ્ઠિયં ગહેત્વા પણામેસિ. સો પપતિત્વા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘કિંચિત્તો ત્વં, ભિક્ખૂ’’તિ? ‘‘નાહં, ભગવા, મરણાધિપ્પાયો’’તિ. ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન પિતાપુત્તા ભિક્ખૂસુ પબ્બજિતા હોન્તિ. કાલે આરોચિતે પુત્તો પિતરં એતદવોચ – ‘‘ગચ્છ, ભન્તે, સઙ્ઘો તં પતિમાનેતી’’તિ મરણાધિપ્પાયો પિટ્ઠિયં ગહેત્વા પણામેસિ. સો પપતિત્વા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન પિતાપુત્તા ભિક્ખૂસુ પબ્બજિતા હોન્તિ. કાલે આરોચિતે પુત્તો પિતરં એતદવોચ – ‘‘ગચ્છ, ભન્તે, સઙ્ઘો તં પતિમાનેતી’’તિ મરણાધિપ્પાયો પિટ્ઠિયં ગહેત્વા પણામેસિ. સો પપતિત્વા ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૧. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો ભુઞ્જન્તસ્સ મંસં કણ્ઠે વિલગ્ગં હોતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ તસ્સ ભિક્ખુનો ગીવાયં પહારં અદાસિ. સલોહિતં મંસં પતિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો ભુઞ્જન્તસ્સ મંસં કણ્ઠે વિલગ્ગં હોતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો તસ્સ ભિક્ખુનો ગીવાયં પહારં અદાસિ. સલોહિતં મંસં પતિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો ભુઞ્જન્તસ્સ મંસં કણ્ઠે વિલગ્ગં હોતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો તસ્સ ભિક્ખુનો ગીવાયં પહારં અદાસિ. સલોહિતં મંસં પતિ. સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો પિણ્ડચારિકો ભિક્ખુ વિસગતં પિણ્ડપાતં લભિત્વા પટિક્કમનં હરિત્વા ભિક્ખૂનં અગ્ગકારિકં અદાસિ. તે ભિક્ખૂ કાલમકંસુ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘કિંચિત્તો ત્વં, ભિક્ખૂ’’તિ? ‘‘નાહં, ભગવા, જાનામી’’તિ. ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, અજાનન્તસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ વીમંસાધિપ્પાયો અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો વિસં અદાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘કિંચિત્તો ત્વં, ભિક્ખૂ’’તિ? ‘‘વીમંસાધિપ્પાયો અહં, ભગવા’’તિ. ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૨. તેન ખો પન સમયેન આળવકા [આળવિકા (સ્યા.)] ભિક્ખૂ વિહારવત્થું કરોન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા સિલં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમેન ભિક્ખુના દુગ્ગહિતા સિલા હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે અવત્થાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, અસઞ્ચિચ્ચા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ વિહારવત્થું કરોન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા સિલં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે સિલં મુઞ્ચિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ વિહારસ્સ કુટ્ટં ઉટ્ઠાપેન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા ઇટ્ઠકં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમેન ભિક્ખુના દુગ્ગહિતા ઇટ્ઠકા હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે અવત્થાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપતિ, ભિક્ખુ, અસઞ્ચિચ્ચા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ વિહારસ્સ કુટ્ટં ઉટ્ઠાપેન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા ઇટ્ઠકં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે ઇટ્ઠકં મુઞ્ચિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૩. તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા વાસિં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમેન ભિક્ખુના દુગ્ગહિતા વાસી હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે અવત્થાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, અસઞ્ચિચ્ચા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા વાસિં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે વાસિં મુઞ્ચિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા ગોપાનસિં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમેન ભિક્ખુના દુગ્ગહિતા ગોપાનસી હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે અવત્થાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, અસઞ્ચિચ્ચા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ હેટ્ઠા હુત્વા ગોપાનસિં ઉચ્ચારેસિ. ઉપરિમો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે ગોપાનસિં મુઞ્ચિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા અટ્ટકં બન્ધન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘આવુસો, અત્રટ્ઠિતો બન્ધાહી’’તિ. સો તત્રટ્ઠિતો બન્ધન્તો પરિપતિત્વા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘કિંચિત્તો ત્વં, ભિક્ખૂ’’તિ? ‘‘નાહં, ભગવા, મરણાધિપ્પાયો’’તિ. ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા અટ્ટકં બન્ધન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો અઞ્ઞતરં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘આવુસો, અત્રટ્ઠિતો બન્ધાહી’’તિ. સો તત્રટ્ઠિતો બન્ધન્તો પરિપતિત્વા કાલમકાસિ…પે… પરિપતિત્વા ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ વિહારં છાદેત્વા ઓતરતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘આવુસો, ઇતો ઓતરાહી’’તિ. સો તેન ઓતરન્તો પરિપતિત્વા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ વિહારં છાદેત્વા ઓતરતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘આવુસો, ઇતો ઓતરાહી’’તિ. સો તેન ઓતરન્તો પરિપતિત્વા કાલમકાસિ…પે… પરિપતિત્વા ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અનભિરતિયા પીળિતો ગિજ્ઝકૂટં પબ્બતં અભિરુહિત્વા પપાતે પપતન્તો અઞ્ઞતરં વિલીવકારં ઓત્થરિત્વા મારેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ. ન ચ, ભિક્ખવે, અત્તાનં પાતેતબ્બં. યો પાતેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ગિજ્ઝકૂટં પબ્બતં અભિરુહિત્વા દવાય સિલં પવિજ્ઝિંસુ. સા અઞ્ઞતરં ગોપાલકં ઓત્થરિત્વા મારેસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ …પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ. ન ચ, ભિક્ખવે, દવાય સિલા પવિજ્ઝિતબ્બા. યો પવિજ્ઝેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.

૧૮૪. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ સેદેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા સેદેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ.…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો સીસાભિતાપો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખૂ નત્થું અદંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો સીસાભિતાપો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા નત્થું અદંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ સમ્બાહેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા સમ્બાહેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખુ ન્હાપેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા ન્હાપેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ તેલેન અબ્ભઞ્જિંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા તેલેન અબ્ભઞ્જિંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૫. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ ઉટ્ઠાપેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા ઉટ્ઠાપેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ નિપાતેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા નિપાતેસું. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખૂ અન્નં અદંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા અન્નં અદંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખુ પાનં અદંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તસ્સ ભિક્ખૂ મરણાધિપ્પાયા પાનં અદંસુ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૬. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ઇત્થી પવુત્થપતિકા જારેન ગબ્ભિની હોતિ. સા કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ઇઙ્ઘાય્ય ગબ્ભપાતનં જાનાહી’’તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ તસ્સા ગબ્ભપાતનં અદાસિ. દારકો કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ પુરિસસ્સ દ્વે પજાપતિયો હોન્તિ – એકા વઞ્ઝા, એકા વિજાયિની. વઞ્ઝા ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘સચે સા, ભન્તે, વિજાયિસ્સતિ સબ્બસ્સ કુટુમ્બસ્સ ઇસ્સરા ભવિસ્સતિ. ઇઙ્ઘાય્ય, તસ્સા ગબ્ભપાતનં જાનાહી’’તિ.‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ તસ્સા ગબ્ભપાતનં અદાસિ. દારકો કાલમકાસિ, માતા ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ પુરિસસ્સ દ્વે પજાપતિયો હોન્તિ – એકા વઞ્ઝા, એકા વિજાયિની. વઞ્ઝા ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘સચે સા, ભન્તે, વિજાયિસ્સતિ સબ્બસ્સ કુટુમ્બસ્સ ઇસ્સરા ભવિસ્સતિ. ઇઙ્ઘાય્ય, તસ્સા ગબ્ભપાતનં જાનાહી’’તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ તસ્સા ગબ્ભપાતનં અદાસિ. માતા કાલમકાસિ, દારકો ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ પુરિસસ્સ દ્વે પજાપતિયો હોન્તિ – એકા વઞ્ઝા, એકા વિજાયિની. વઞ્ઝા ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘સચે સા, ભન્તે, વિજાયિસ્સતિ સબ્બસ્સ કુટુમ્બસ્સ ઇસ્સરા ભવિસ્સતિ. ઇઙ્ઘાય્ય, તસ્સા ગબ્ભપાતનં જાનાહી’’તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ તસ્સા ગબ્ભપાતનં અદાસિ. ઉભો કાલમકંસુ…પે… ઉભો ન કાલમકંસુ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૭. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ગબ્ભિની ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ઇઙ્ઘાય્ય, ગબ્ભપાતનં જાનાહી’’તિ. ‘‘તેન હિ, ભગિનિ, મદ્દસ્સૂ’’તિ. સા મદ્દાપેત્વા ગબ્ભં પાતેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ગબ્ભિની ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ઇઙ્ઘાય્ય, ગબ્ભપાતનં જાનાહી’’તિ. ‘‘તેન હિ, ભગિનિ, તાપેહી’’તિ. સા તાપેત્વા ગબ્ભં પાતેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા વઞ્ઝા ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ઇઙ્ઘાય્ય, ભેસજ્જં જાનાહિ યેનાહં વિજાયેય્ય’’ન્તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ તસ્સા ભેસજ્જં અદાસિ. સા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા વિજાયિની ઇત્થી કુલૂપકં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ઇઙ્ઘાય્ય, ભેસજ્જં જાનાહિ યેનાહં ન વિજાયેય્ય’’ન્તિ. ‘‘સુટ્ઠુ, ભગિની’’તિ તસ્સા ભેસજ્જં અદાસિ. સા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ સત્તરસવગ્ગિયં ભિક્ખું અઙ્ગુલિપતોદકેન હાસેસું. સો ભિક્ખુ ઉત્તન્તો અનસ્સાસકો કાલમકાસિ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સા’’તિ [પારાજિકસ્સ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સાતિ (સ્યા.)].

તેન ખો પન સમયેન સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ છબ્બગ્ગિયં ભિક્ખું કમ્મં કરિસ્સામાતિ ઓત્થરિત્વા મારેસું. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, પારાજિકસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભૂતવેજ્જકો ભિક્ખુ યક્ખં જીવિતા વોરોપેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ભિક્ખું વાળયક્ખવિહારં પાહેસિ. તં યક્ખા જીવિતા વોરોપેસું. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો અઞ્ઞતરં ભિક્ખું વાળયક્ખવિહારં પાહેસિ. તં યક્ખા જીવિતા વોરોપેસું…પે… તં યક્ખા જીવિતા ન વોરોપેસું. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ભિક્ખું વાળકન્તારં પાહેસિ. તં વાળા જીવિતા વોરોપેસું. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો અઞ્ઞતરં ભિક્ખું વાળકન્તારં પાહેસિ. તં વાળા જીવિતા વોરોપેસું…પે… તં વાળા જીવિતા ન વોરોપેસું. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ભિક્ખું ચોરકન્તારં પાહેસિ. તં ચોરા જીવિતા વોરોપેસું. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો અઞ્ઞતરં ભિક્ખું ચોરકન્તારં પાહેસિ. તં ચોરા જીવિતા વોરોપેસું…પે… તં ચોરા જીવિતા ન વોરોપેસું. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૮. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ તં મઞ્ઞમાનો તં જીવિતા વોરોપેસિ…પે… તં મઞ્ઞમાનો અઞ્ઞં જીવિતા વોરોપેસિ…પે… અઞ્ઞં મઞ્ઞમાનો તં જીવિતા વોરોપેસિ…પે… અઞ્ઞં મઞ્ઞમાનો અઞ્ઞં જીવિતા વોરોપેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘આપત્તિં ત્વં, ભિક્ખુ, આપન્નો પારાજિક’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અમનુસ્સેન ગહિતો હોતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ તસ્સ ભિક્ખુનો પહારં અદાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અમનુસ્સેન ગહિતો હોતિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો તસ્સ ભિક્ખુનો પહારં અદાસિ. સો ભિક્ખુ કાલમકાસિ…પે… સો ભિક્ખુ ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ કલ્યાણકમ્મસ્સ સગ્ગકથં કથેસિ. સો અધિમુત્તો કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો કલ્યાણકમ્મસ્સ સગ્ગકથં કથેસિ. સો અધિમુત્તો કાલમકાસિ…પે… સો અધિમુત્તો ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ નેરયિકસ્સ નિરયકથં કથેસિ. સો ઉત્તસિત્વા કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો નેરયિકસ્સ નિરયકથં કથેસિ. સો ઉત્તસિત્વા કાલમકાસિ…પે… સો ઉત્તસિત્વા ન કાલમકાસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૮૯. તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા રુક્ખં છિન્દન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘આવુસો, અત્રટ્ઠિતો છિન્દાહી’’તિ. તં તત્રટ્ઠિતં છિન્દન્તં રુક્ખો ઓત્થરિત્વા મારેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા રુક્ખં છિન્દન્તિ. અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ મરણાધિપ્પાયો અઞ્ઞતરં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘આવુસો, અત્રટ્ઠિતો છિન્દાહી’’તિ. તં તત્રટ્ઠિતં છિન્દન્તં રુક્ખો ઓત્થરિત્વા મારેસિ…પે… રુક્ખો ઓત્થરિત્વા ન મારેસિ. તસ્સ કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખુ, પારાજિકસ્સ; આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિ.

૧૯૦. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ દાયં આલિમ્પેસું [આળિમ્પેસું (સ્યા. ક.)]; મનુસ્સા દડ્ઢા કાલમકંસુ. તેસં કુક્કુચ્ચં અહોસિ…પે… ‘‘અનાપત્તિ, ભિક્ખવે, નમરણાધિપ્પાયસ્સા’’તિ.