૨. સઙ્ઘાદિસેસકણ્ડં (ભિક્ખુનીવિભઙ્ગો)

૧. પઠમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

ઇમે ખો પનાય્યાયો સત્તરસ સઙ્ઘાદિસેસા

ધમ્મા ઉદ્દેસં આગચ્છન્તિ.

૬૭૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ઉપાસકો ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ઉદોસિતં [ઉદ્દોસિતં (સી. સ્યા.)] દત્વા કાલઙ્કતો હોતિ. તસ્સ દ્વે પુત્તા હોન્તિ – એકો અસ્સદ્ધો અપ્પસન્નો, એકો સદ્ધો પસન્નો. તે પેત્તિકં સાપતેય્યં વિભજિંસુ. અથ ખો સો અસ્સદ્ધો અપ્પસન્નો તં સદ્ધં પસન્નં એતદવોચ – ‘‘અમ્હાકં ઉદોસિતો, તં ભાજેમા’’તિ. એવં વુત્તે સો સદ્ધો પસન્નો તં અસ્સદ્ધં અપ્પસન્નં એતદવોચ – ‘‘માય્યો, એવં અવચ. અમ્હાકં પિતુના ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ દિન્નો’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો સો અસ્સદ્ધો અપ્પસન્નો તં સદ્ધં પસન્નં એતદવોચ – ‘‘અમ્હાકં ઉદોસિતો, તં ભાજેમા’’તિ. અથ ખો સો સદ્ધો પસન્નો તં અસ્સદ્ધં અપ્પસન્નં એતદવોચ – ‘‘માય્યો, એવં અવચ. અમ્હાકં પિતુના ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ દિન્નો’’તિ. તતિયમ્પિ ખો સો અસ્સદ્ધો અપ્પસન્નો તં સદ્ધં પસન્નં એતદવોચ – ‘‘અમ્હાકં ઉદોસિતો, તં ભાજેમા’’તિ. અથ ખો સો સદ્ધો પસન્નો – ‘‘સચે મય્હં ભવિસ્સતિ, અહમ્પિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ દસ્સામી’’તિ – તં અસ્સદ્ધં અપ્પસન્નં એતદવોચ – ‘‘ભાજેમા’’તિ. અથ ખો સો ઉદોસિતો તેહિ ભાજીયમાનો તસ્સ અસ્સદ્ધસ્સ અપ્પસન્નસ્સ પાપુણાતિ [પાપુણિ (સ્યા.)]. અથ ખો સો અસ્સદ્ધો અપ્પસન્નો ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘‘નિક્ખમથાય્યે, અમ્હાકં ઉદોસિતો’’તિ.

એવં વુત્તે થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તં પુરિસં એતદવોચ – ‘‘માય્યો, એવં અવચ, તુમ્હાકં પિતુના ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ દિન્નો’’તિ. ‘‘દિન્નો ન દિન્નો’’તિ વોહારિકે મહામત્તે પુચ્છિંસુ. મહામત્તા એવમાહંસુ – ‘‘કો, અય્યે, જાનાતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ દિન્નો’’તિ? એવં વુત્તે થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તે મહામત્તે એતદવોચ – ‘‘અપિ નાય્યો [અપિ ન્વય્યા (સ્યા.), અપિ નાય્યો (ક.)] તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા સક્ખિં ઠપયિત્વા દાનં દિય્યમાન’’ન્તિ? અથ ખો તે મહામત્તા – ‘‘સચ્ચં ખો અય્યા આહા’’તિ તં ઉદોસિતં ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અકંસુ. અથ ખો સો પુરિસો પરાજિતો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘અસ્સમણિયો ઇમા મુણ્ડા બન્ધકિનિયો. કથઞ્હિ નામ અમ્હાકં ઉદોસિતં અચ્છિન્દાપેસ્સન્તી’’તિ! થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની મહામત્તાનં એતમત્થં આરોચેસિ. મહામત્તા તં પુરિસં દણ્ડાપેસું. અથ ખો સો પુરિસો દણ્ડિતો ભિક્ખુનૂપસ્સયસ્સ અવિદૂરે આજીવકસેય્યં કારાપેત્વા આજીવકે ઉય્યોજેસિ – ‘‘એતા ભિક્ખુનિયો અચ્ચાવદથા’’તિ.

થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની મહામત્તાનં એતમત્થં આરોચેસિ. મહામત્તા તં પુરિસં બન્ધાપેસું. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘પઠમં ભિક્ખુનિયો ઉદોસિતં અચ્છિન્દાપેસું, દુતિયં દણ્ડાપેસું, તતિયં બન્ધાપેસું. ઇદાનિ ઘાતાપેસ્સન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ઉસ્સયવાદિકા વિહરિસ્સતી’’તિ! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ઉસ્સયવાદિકા વિહરતીતિ. ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ઉસ્સયવાદિકા વિહરિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૬૭૯. ‘‘યા પન ભિક્ખુની ઉસ્સયવાદિકા વિહરેય્ય ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા દાસેન વા કમ્મકારેન [કમ્મકરેન (સી. સ્યા.)] વા અન્તમસો સમણપરિબ્બાજકેનાપિ, અયં ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૬૮૦. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

ઉસ્સયવાદિકા નામ અડ્ડકારિકા વુચ્ચતિ.

ગહપતિ નામ યો કોચિ અગારં અજ્ઝાવસતિ.

ગહપતિપુત્તો નામ યે કેચિ પુત્તભાતરો.

દાસો નામ અન્તોજાતો ધનક્કીતો કરમરાનીતો.

કમ્મકારો નામ ભટકો આહતકો.

સમણપરિબ્બાજકો નામ ભિક્ખુઞ્ચ ભિક્ખુનિઞ્ચ સિક્ખમાનઞ્ચ સામણેરઞ્ચ સામણેરિઞ્ચ ઠપેત્વા યો કોચિ પરિબ્બાજકસમાપન્નો.

અડ્ડં કરિસ્સામીતિ દુતિયં વા પરિયેસતિ ગચ્છતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકસ્સ આરોચેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. દુતિયસ્સ આરોચેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. અડ્ડપરિયોસાને આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

પઠમાપત્તિકન્તિ સહ વત્થુજ્ઝાચારા આપજ્જતિ અસમનુભાસનાય.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસન્તિ સઙ્ઘોવ તસ્સા આપત્તિયા માનત્તં દેતિ મૂલાય પટિકસ્સતિ અબ્ભેતિ, ન સમ્બહુલા ન એકા ભિક્ખુની. તેન વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ઘાદિસેસો’’તિ. તસ્સેવ આપત્તિનિકાયસ્સ નામકમ્મં અધિવચનં. તેનપિ વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ઘાદિસેસો’’તિ.

૬૮૧. અનાપત્તિ મનુસ્સેહિ આકડ્ઢીયમાના ગચ્છતિ, આરક્ખં યાચતિ, અનોદિસ્સ આચિક્ખતિ, ઉમ્મત્તિકાય…પે… આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઠમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૨. દુતિયસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૮૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન વેસાલિયં અઞ્ઞતરસ્સ લિચ્છવિસ્સ પજાપતિ અતિચારિની હોતિ. અથ ખો સો લિચ્છવિ તં ઇત્થિં એતદવોચ – ‘‘સાધુ વિરમાહિ, અનત્થં ખો તે કરિસ્સામી’’તિ. એવમ્પિ સા વુચ્ચમાના નાદિયિ. તેન ખો પન સમયેન વેસાલિયં લિચ્છવિગણો સન્નિપતિતો હોતિ કેનચિદેવ કરણીયેન. અથ ખો સો લિચ્છવિ તે લિચ્છવયો એતદવોચ – ‘‘એકં મે, અય્યો, ઇત્થિં અનુજાનાથા’’તિ. ‘‘કા નામ સા’’તિ? ‘‘મય્હં પજાપતિ અતિચરતિ, તં ઘાતેસ્સામી’’તિ. ‘‘જાનાહી’’તિ. અસ્સોસિ ખો સા ઇત્થી – ‘‘સામિકો કિર મં ઘાતેતુકામો’’તિ. વરભણ્ડં આદાય સાવત્થિં ગન્ત્વા તિત્થિયે ઉપસઙ્કમિત્વા પબ્બજ્જં યાચિ. તિત્થિયા ન ઇચ્છિંસુ પબ્બાજેતું. ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા પબ્બજ્જં યાચિ. ભિક્ખુનિયોપિ ન ઇચ્છિંસુ પબ્બાજેતું. થુલ્લનન્દં ભિક્ખુનિં ઉપસઙ્કમિત્વા ભણ્ડકં દસ્સેત્વા પબ્બજ્જં યાચિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ભણ્ડકં ગહેત્વા પબ્બાજેસિ.

અથ ખો સો લિચ્છવિ તં ઇત્થિં ગવેસન્તો સાવત્થિં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતં દિસ્વાન યેન રાજા પસેનદિ કોસલો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા રાજાનં પસેનદિં કોસલં એતદવોચ – ‘‘પજાપતિ મે, દેવ, વરભણ્ડં આદાય સાવત્થિં અનુપ્પત્તા. તં દેવો અનુજાનાતૂ’’તિ. ‘‘તેન હિ, ભણે, વિચિનિત્વા આચિક્ખા’’તિ. ‘‘દિટ્ઠા, દેવ, ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા’’તિ. ‘‘સચે, ભણે, ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા, ન સા લબ્ભા કિઞ્ચિ કાતું. સ્વાક્ખાતો ભગવતા ધમ્મો, ચરતુ બ્રહ્મચરિયં સમ્મા દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયાયા’’તિ. અથ ખો સો લિચ્છવિ ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો ચોરિં પબ્બાજેસ્સન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખુનિયો તસ્સ લિચ્છવિસ્સ ઉજ્ઝાયન્તસ્સ ખિય્યન્તસ્સ વિપાચેન્તસ્સ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા ચોરિં પબ્બાજેસ્સતી’’તિ! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ચોરિં પબ્બાજેતીતિ [પબ્બાજેસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ચોરિં પબ્બાજેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૬૮૩. ‘‘યા પન ભિક્ખુની જાનં ચોરિં વજ્ઝં વિદિતં અનપલોકેત્વા રાજાનં વા સઙ્ઘં વા ગણં વા પૂગં વા સેણિં વા અઞ્ઞત્ર કપ્પા વુટ્ઠાપેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૬૮૪. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

જાનાતિ નામ સામં વા જાનાતિ અઞ્ઞે વા તસ્સા આરોચેન્તિ, સા વા આરોચેતિ.

ચોરી નામ યા પઞ્ચમાસકં વા અતિરેકપઞ્ચમાસકં વા અગ્ઘનકં અદિન્નં થેય્યસઙ્ખાતં આદિયતિ, એસા ચોરી નામ.

વજ્ઝા નામ યં કત્વા વજ્ઝપ્પત્તા હોતિ.

વિદિતા નામ અઞ્ઞેહિ મનુસ્સેહિ ઞાતા હોતિ ‘‘વજ્ઝા એસા’’તિ.

અનપલોકેત્વાતિ અનાપુચ્છા.

રાજા નામ યત્થ રાજા અનુસાસતિ, રાજા અપલોકેતબ્બો.

સઙ્ઘો નામ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો વુચ્ચતિ, ભિક્ખુનિસઙ્ઘો અપલોકેતબ્બો.

ગણો નામ યત્થ ગણો અનુસાસતિ, ગણો અપલોકેતબ્બો.

પૂગો નામ યત્થ પૂગો અનુસાસતિ, પૂગો અપલોકેતબ્બો.

સેણિ નામ યત્થ સેણિ અનુસાસતિ, સેણિ અપલોકેતબ્બો.

અઞ્ઞત્ર કપ્પાતિ ઠપેત્વા કપ્પં. કપ્પં નામ દ્વે કપ્પાનિ – તિત્થિયેસુ વા પબ્બજિતા હોતિ અઞ્ઞાસુ વા ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા. અઞ્ઞત્ર કપ્પા ‘‘વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ ગણં વા આચરિનિં વા પત્તં વા ચીવરં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લચ્ચયા. કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ગણસ્સ ચ આચરિનિયા ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

અયમ્પીતિ પુરિમં ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

પઠમાપત્તિકન્તિ સહ વત્થુજ્ઝાચારા આપજ્જતિ અસમનુભાસનાય.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસન્તિ…પે… તેનપિ વુચ્ચતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

૬૮૫. ચોરિયા ચોરિસઞ્ઞા અઞ્ઞત્ર કપ્પા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ચોરિયા વેમતિકા અઞ્ઞત્ર કપ્પા વુટ્ઠાપેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ચોરિયા અચોરિસઞ્ઞા અઞ્ઞત્ર કપ્પા વુટ્ઠાપેતિ, અનાપત્તિ. અચોરિયા ચોરિસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અચોરિયા વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અચોરિયા અચોરિસઞ્ઞા, અનાપત્તિ.

૬૮૬. અનાપત્તિ અજાનન્તી વુટ્ઠાપેતિ, અપલોકેત્વા વુટ્ઠાપેતિ, કપ્પકતં વુટ્ઠાપેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

દુતિયસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૩. તતિયસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૮૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભદ્દાય કાપિલાનિયા અન્તેવાસિની ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં ભણ્ડિત્વા ગામકં [ગામકે (સ્યા.)] ઞાતિકુલં અગમાસિ. ભદ્દા કાપિલાની તં ભિક્ખુનિં અપસ્સન્તી ભિક્ખુનિયો પુચ્છિ – ‘‘કહં ઇત્થન્નામા, ન દિસ્સતી’’તિ! ‘‘ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં, અય્યે, ભણ્ડિત્વા ન દિસ્સતી’’તિ. ‘‘અમ્મા, અમુકસ્મિં ગામકે એતિસ્સા ઞાતિકુલં. તત્થ ગન્ત્વા વિચિનથા’’તિ. ભિક્ખુનિયો તત્થ ગન્ત્વા તં ભિક્ખુનિં પસ્સિત્વા એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, એકિકા આગતા, કચ્ચિસિ અપ્પધંસિતા’’તિ? ‘‘અપ્પધંસિતામ્હિ, અય્યે’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની એકા ગામન્તરં ગચ્છિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા ગામન્તરં ગચ્છતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા ગામન્તરં ગચ્છિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

‘‘યા પન ભિક્ખુની એકા ગામન્તરં ગચ્છેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૬૮૮. તેન ખો પન સમયેન દ્વે ભિક્ખુનિયો સાકેતા સાવત્થિં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્ના હોન્તિ. અન્તરામગ્ગે નદી તરિતબ્બા હોતિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો નાવિકે ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘સાધુ નો, આવુસો, તારેથા’’તિ. ‘‘નાય્યે, સક્કા ઉભો સકિં તારેતુ’’ન્તિ. એકો એકં ઉત્તારેસિ. ઉત્તિણ્ણો ઉત્તિણ્ણં દૂસેસિ. અનુત્તિણ્ણો અનુત્તિણ્ણં દૂસેસિ. તા પચ્છા સમાગન્ત્વા પુચ્છિંસુ – ‘‘કચ્ચિસિ, અય્યે, અપ્પધંસિતા’’તિ? ‘‘પધંસિતામ્હિ, અય્યે! ત્વં પન, અય્યે, અપ્પધંસિતા’’તિ? ‘‘પધંસિતામ્હિ, અય્યે’’તિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો સાવત્થિં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસું. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની એકા નદીપારં ગચ્છિસ્સતી’’તિ! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા નદીપારં ગચ્છતી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા નદીપારં ગચ્છિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

‘‘યા પન ભિક્ખુની એકા વા ગામન્તરં ગચ્છેય્ય, એકા વા નદીપારં ગચ્છેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૬૮૯. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો કોસલેસુ જનપદે સાવત્થિં ગચ્છન્તા [ગન્ત્વા (ક.)] સાયં અઞ્ઞતરં ગામં ઉપગચ્છિંસુ. તત્થ અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની અભિરૂપા હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા. અઞ્ઞતરો પુરિસો તસ્સા ભિક્ખુનિયા સહ દસ્સનેન પટિબદ્ધચિત્તો હોતિ. અથ ખો સો પુરિસો તાસં ભિક્ખુનીનં સેય્યં પઞ્ઞપેન્તો તસ્સા ભિક્ખુનિયા સેય્યં એકમન્તં પઞ્ઞાપેસિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની સલ્લક્ખેત્વા – ‘‘પરિયુટ્ઠિતો અયં પુરિસો; સચે રત્તિં આગચ્છિસ્સતિ, વિસ્સરો મે ભવિસ્સતી’’તિ, ભિક્ખુનિયો અનાપુચ્છા અઞ્ઞતરં કુલં ગન્ત્વા સેય્યં કપ્પેસિ. અથ ખો સો પુરિસો રત્તિં આગન્ત્વા તં ભિક્ખુનિં ગવેસન્તો ભિક્ખુનિયો ઘટ્ટેસિ. ભિક્ખુનિયો તં ભિક્ખુનિં અપસ્સન્તિયો એવમાહંસુ – ‘‘નિસ્સંસયં ખો સા ભિક્ખુની પુરિસેન સદ્ધિં નિક્ખન્તા’’તિ.

અથ ખો સા ભિક્ખુની તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન યેન તા ભિક્ખુનિયો તેનુપસઙ્કમિ. ભિક્ખુનિયો તં ભિક્ખુનિં એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, પુરિસેન સદ્ધિં નિક્ખન્તા’’તિ? ‘‘નાહં, અય્યે, પુરિસેન સદ્ધિં નિક્ખન્તા’’તિ. ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની એકા રત્તિં વિપ્પવસિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા રત્તિં વિપ્પવસીતિ [વિપ્પવસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા રત્તિં વિપ્પવસિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

‘‘યા પન ભિક્ખુની એકા વા ગામન્તરં ગચ્છેય્ય, એકા વા નદીપારં ગચ્છેય્ય, એકા વા રત્તિં વિપ્પવસેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૬૯૦. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો કોસલેસુ જનપદે સાવત્થિં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્ના હોન્તિ. તત્થ અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની વચ્ચેન પીળિતા એકિકા ઓહીયિત્વા [ઓહિયિત્વા (ક.)] પચ્છા અગમાસિ. મનુસ્સા તં ભિક્ખુનિં પસ્સિત્વા દૂસેસું. અથ ખો સા ભિક્ખુની યેન તા ભિક્ખુનિયો તેનુપસઙ્કમિ. ભિક્ખુનિયો તં ભિક્ખુનિં એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, એકિકા ઓહીના, કચ્ચિસિ અપ્પધંસિતા’’તિ? ‘‘પધંસિતામ્હિ, અય્યે’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની એકા ગણમ્હા ઓહીયિસ્સતીતિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા ગણમ્હા ઓહીયતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એકા ગણમ્હા ઓહીયિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૬૯૧. ‘‘યા પન ભિક્ખુની એકા વા ગામન્તરં ગચ્છેય્ય, એકા વા નદીપારં ગચ્છેય્ય, એકા વા રત્તિં વિપ્પવસેય્ય, એકા વા ગણમ્હા ઓહીયેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૬૯૨. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

એકા વા ગામન્તરં ગચ્છેય્યાતિ પરિક્ખિત્તસ્સ ગામસ્સ પરિક્ખેપં પઠમં પાદં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ, દુતિયં પાદં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અપરિક્ખિત્તસ્સ ગામસ્સ ઉપચારં પઠમં પાદં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. દુતિયં પાદં અતિક્કામેન્તિયા આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

એકા વા નદીપારં ગચ્છેય્યાતિ નદી નામ તિમણ્ડલં પટિચ્છાદેત્વા યત્થ કત્થચિ ઉત્તરન્તિયા ભિક્ખુનિયા અન્તરવાસકો તેમિયતિ. પઠમં પાદં ઉત્તરન્તિયા આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. દુતિયં પાદં ઉત્તરન્તિયા આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

એકા વા રત્તિં વિપ્પવસેય્યાતિ સહ અરુણુગ્ગમના દુતિયિકાય ભિક્ખુનિયા હત્થપાસં વિજહન્તિયા આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. વિજહિતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

એકા વા ગણમ્હા ઓહીયેય્યાતિ અગામકે અરઞ્ઞે દુતિયિકાય ભિક્ખુનિયા દસ્સનૂપચારં વા સવનૂપચારં વા વિજહન્તિયા આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. વિજહિતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અયમ્પીતિ પુરિમાયો ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

પઠમાપત્તિકન્તિ સહ વત્થુજ્ઝાચારા આપજ્જતિ અસમનુભાસનાય.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસોતિ…પે… તેનપિ વુચ્ચતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

૬૯૩. અનાપત્તિ દુતિયિકા ભિક્ખુની પક્કન્તા વા હોતિ વિબ્ભન્તા વા કાલઙ્કતા વા પક્ખસઙ્કન્તા વા, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

તતિયસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૪. ચતુત્થસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૯૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની ભણ્ડનકારિકા હોતિ કલહકારિકા વિવાદકારિકા ભસ્સકારિકા સઙ્ઘે અધિકરણકારિકા. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની તસ્સા કમ્મે કરીયમાને પટિક્કોસતિ. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ગામકં અગમાસિ કેનચિદેવ કરણીયેન. અથ ખો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો – ‘‘થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પક્કન્તા’’તિ, ચણ્ડકાળિં ભિક્ખુનિં આપત્તિયા અદસ્સને [અદસ્સનેન (ક.)] ઉક્ખિપિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ગામકે તં કરણીયં તીરેત્વા પુનદેવ સાવત્થિં પચ્ચાગચ્છિ. ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા આગચ્છન્તિયા નેવ આસનં પઞ્ઞપેસિ ન પાદોદકં પાદપીઠં પાદકઠલિકં ઉપનિક્ખિપિ ન પચ્ચુગ્ગન્ત્વા પત્તચીવરં પટિગ્ગહેસિ ન પાનીયેન આપુચ્છિ. થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની ચણ્ડકાળિં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, મયિ આગચ્છન્તિયા નેવ આસનં પઞ્ઞપેસિ ન પાદોદકં પાદપીઠં પાદકઠલિકં ઉપનિક્ખિપિ ન પચ્ચુગ્ગન્ત્વા પત્તચીવરં પટિગ્ગહેસિ ન પાનીયેન આપુચ્છી’’તિ? ‘‘એવઞ્હેતં, અય્યે, હોતિ યથા તં અનાથાયા’’તિ. ‘‘કિસ્સ પન ત્વં, અય્યે, અનાથા’’તિ? ‘‘ઇમા મં, અય્યે, ભિક્ખુનિયો – ‘‘અયં અનાથા અપ્પઞ્ઞાતા, નત્થિ ઇમિસ્સા કાચિ પટિવત્તા’’તિ, આપત્તિયા અદસ્સને [અદસ્સનેન (ક.)] ઉક્ખિપિંસૂ’’તિ.

થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની – ‘‘બાલા એતા અબ્યત્તા એતા, નેવ જાનન્તિ કમ્મં વા કમ્મદોસં વા કમ્મવિપત્તિં વા કમ્મસમ્પત્તિં વા. મયં ખો જાનામ કમ્મમ્પિ કમ્મદોસમ્પિ કમ્મવિપત્તિમ્પિ કમ્મસમ્પત્તિમ્પિ. મયં ખો અકતં વા કમ્મં કારેય્યામ કતં વા કમ્મં કોપેય્યામા’’તિ, લહું લહું ભિક્ખુનિસઙ્ઘં સન્નિપાતેત્વા ચણ્ડકાળિં ભિક્ખુનિં ઓસારેસિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા થુલ્લનન્દા સમગ્ગેન સઙ્ઘેન ઉક્ખિત્તં ભિક્ખુનિં ધમ્મેન વિનયેન સત્થુસાસનેન અનપલોકેત્વા કારકસઙ્ઘં અનઞ્ઞાય ગણસ્સ છન્દં ઓસારેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની સમગ્ગેન સઙ્ઘેન ઉક્ખિત્તં ભિક્ખુનિં ધમ્મેન વિનયેન સત્થુસાસનેન અનપલોકેત્વા કારકસઙ્ઘં અનઞ્ઞાય ગણસ્સ છન્દં ઓસારેતીતિ [ઓસારેસીતિ (ક.)]? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની સમગ્ગેન સઙ્ઘેન ઉક્ખિત્તં ભિક્ખુનિં ધમ્મેન વિનયેન સત્થુસાસનેન અનપલોકેત્વા કારકસઙ્ઘં અનઞ્ઞાય ગણસ્સ છન્દં ઓસારેસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૬૯૫. ‘‘યા પન ભિક્ખુની સમગ્ગેન સઙ્ઘેન ઉક્ખિત્તં ભિક્ખુનિં ધમ્મેન વિનયેન સત્થુસાસનેન અનપલોકેત્વા કારકસઙ્ઘં અનઞ્ઞાય ગણસ્સ છન્દં ઓસારેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૬૯૬. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

સમગ્ગો નામ સઙ્ઘો સમાનસંવાસકો સમાનસીમાયં ઠિતો.

ઉક્ખિત્તા નામ આપત્તિયા અદસ્સને વા અપ્પટિકમ્મે વા અપ્પટિનિસ્સગ્ગે વા [અદસ્સનેન વા અપ્પટિકમ્મેન વા અપ્પટિનિસ્સગ્ગેન વા (ક.), અદસ્સને વા અપ્પટિકમ્મે વા પાપિકાય દિટ્ઠિયા અપ્પટિનિસ્સગ્ગે વા (?)] ઉક્ખિત્તા.

ધમ્મેન વિનયેનાતિ યેન ધમ્મેન યેન વિનયેન.

સત્થુસાસનેનાતિ જિનસાસનેન બુદ્ધસાસનેન.

અનપલોકેત્વા કારકસઙ્ઘન્તિ કમ્મકારકસઙ્ઘં અનાપુચ્છા.

અનઞ્ઞાય ગણસ્સ છન્દન્તિ ગણસ્સ છન્દં અજાનિત્વા.

‘‘ઓસારેસ્સામી’’તિ ગણં વા પરિયેસતિ, સીમં વા સમ્મન્નતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞત્તિયા દુક્કટં, દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લચ્ચયા, કમ્મવાચાપરિયોસાને આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અયમ્પીતિ પુરિમાયો ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

પઠમાપત્તિકન્તિ સહ વત્થુજ્ઝાચારા આપજ્જતિ અસમનુભાસનાય.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસોતિ…પે… તેનપિ વુચ્ચતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

૬૯૭. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા ઓસારેતિ, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકા ઓસારેતિ આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા ઓસારેતિ, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૬૯૮. અનાપત્તિ કમ્મકારકસઙ્ઘં અપલોકેત્વા ઓસારેતિ, ગણસ્સ છન્દં જાનિત્વા ઓસારેતિ, વત્તે વત્તન્તિં ઓસારેતિ, અસન્તે કમ્મકારકસઙ્ઘે ઓસારેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

ચતુત્થસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૫. પઞ્ચમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૯૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સુન્દરીનન્દા ભિક્ખુની અભિરૂપા હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા. મનુસ્સા ભત્તગ્ગે સુન્દરીનન્દં ભિક્ખુનિં પસ્સિત્વા અવસ્સુતા અવસ્સુતાય સુન્દરીનન્દાય ભિક્ખુનિયા અગ્ગમગ્ગાનિ ભોજનાનિ દેન્તિ. સુન્દરીનન્દા ભિક્ખુની યાવદત્થં ભુઞ્જતિ; અઞ્ઞા ભિક્ખુનિયો ન ચિત્તરૂપં લભન્તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા સુન્દરીનન્દા અવસ્સુતા અવસ્સુતસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદિસ્સતિ ભુઞ્જિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, સુન્દરીનન્દા ભિક્ખુની અવસ્સુતા અવસ્સુતસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદતિ ભુઞ્જતીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, સુન્દરીનન્દા ભિક્ખુની અવસ્સુતા અવસ્સુતસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદિસ્સતિ ભુઞ્જિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૭૦૦. ‘‘યા પન ભિક્ખુની અવસ્સુતા અવસ્સુતસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદેય્ય વા ભુઞ્જેય્ય વા, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૭૦૧. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

અવસ્સુતા નામ સારત્તા અપેક્ખવતી પટિબદ્ધચિત્તા.

અવસ્સુતો નામ સારત્તો અપેક્ખવા પટિબદ્ધચિત્તો.

પુરિસપુગ્ગલો નામ મનુસ્સપુરિસો, ન યક્ખો ન પેતો ન તિરચ્છાનગતો, વિઞ્ઞૂ પટિબલો સારજ્જિતું.

ખાદનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઉદકદન્તપોનં ઠપેત્વા અવસેસં ખાદનીયં નામ.

ભોજનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઓદનો, કુમ્માસો, સત્તુ, મચ્છો, મંસં.

‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અયમ્પીતિ પુરિમાયો ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

પઠમાપત્તિકન્તિ સહ વત્થુજ્ઝાચારા આપજ્જતિ અસમનુભાસનાય.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસોતિ…પે… તેનપિ વુચ્ચતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

ઉદકદન્તપોનં પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકતોઅવસ્સુતે ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૭૦૨. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. ઉદકદન્તપોનં પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઉભતોઅવસ્સુતે યક્ખસ્સ વા પેતસ્સ વા પણ્ડકસ્સ વા તિરચ્છાનગતમનુસ્સવિગ્ગહસ્સ વા હત્થતો ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. ઉદકદન્તપોનં પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકતોઅવસ્સુતે ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઉદકદન્તપોનં પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૭૦૩. અનાપત્તિ ઉભતોઅનવસ્સુતા હોન્તિ, ‘‘અનવસ્સુતો’’તિ જાનન્તી પટિગ્ગણ્હાતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

પઞ્ચમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૬. છટ્ઠસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૦૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સુન્દરીનન્દા ભિક્ખુની અભિરૂપા હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા. મનુસ્સા ભત્તગ્ગે સુન્દરીનન્દં ભિક્ખુનિં પસ્સિત્વા અવસ્સુતા સુન્દરીનન્દાય ભિક્ખુનિયા અગ્ગમગ્ગાનિ ભોજનાનિ દેન્તિ. સુન્દરીનન્દા ભિક્ખુની કુક્કુચ્ચાયન્તી ન પટિગ્ગણ્હાતિ. અનન્તરિકા ભિક્ખુની સુન્દરીનન્દં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્યે, ન પટિગ્ગણ્હાસી’’તિ? ‘‘અવસ્સુતા, અય્યે’’તિ. ‘‘ત્વં પન, અય્યે, અવસ્સુતા’’તિ? ‘‘નાહં, અય્યે, અવસ્સુતા’’તિ. ‘‘કિં તે, અય્યે, એસો પુરિસપુગ્ગલો કરિસ્સતિ અવસ્સુતો વા અનવસ્સુતો વા, યતો ત્વં અનવસ્સુતા. ઇઙ્ઘં, અય્યે, યં તે એસો પુરિસપુગ્ગલો દેતિ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા તં ત્વં સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદ વા, ભુઞ્જ વા’’તિ.

યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની એવં વક્ખતિ – ‘કિં તે, અય્યે, એસો પુરિસપુગ્ગલો કરિસ્સતિ અવસ્સુતો વા અનવસ્સુતો વા, યતો ત્વં અનવસ્સુતા. ઇઙ્ઘ, અય્યે, યં તે એસો પુરિસપુગ્ગલો દેતિ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા તં ત્વં સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદ વા ભુઞ્જ વા’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એવં વદેતિ – ‘‘કિં તે, અય્યે, એસો પુરિસપુગ્ગલો કરિસ્સતિ અવસ્સુતો વા અનવસ્સુતો વા યતો ત્વં અનવસ્સુતા! ઇઙ્ઘ, અય્યે, યં તે એસો પુરિસપુગ્ગલો દેતિ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા તં ત્વં સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદ વા ભુઞ્જ વા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની એવં વક્ખતિ – ‘‘કિં તે, અય્યે, એસો પુરિસપુગ્ગલો કરિસ્સતિ અવસ્સુતો વા અનવસ્સુતો વા યતો ત્વં અનવસ્સુતા; ઇઙ્ઘ, અય્યે, યં તે એસો પુરિસપુગ્ગલો દેતિ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા તં ત્વં સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદ વા ભુઞ્જ વા’’. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૭૦૫. ‘‘યા પન ભિક્ખુની એવં વદેય્ય – ‘કિં તે, અય્યે, એસો પુરિસપુગ્ગલો કરિસ્સતિ અવસ્સુતો વા અનવસ્સુતો વા, યતો ત્વં અનવસ્સુતા. ઇઙ્ઘ, અય્યે, યં તે એસો પુરિસપુગ્ગલો દેતિ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા તં ત્વં સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદ વા ભુઞ્જ વા’તિ, અયમ્પિ ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૭૦૬. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

એવં વદેય્યાતિ – ‘‘કિં તે, અય્યે, એસો પુરિસપુગ્ગલો કરિસ્સતિ અવસ્સુતો વા અનવસ્સુતો વા, યતો ત્વં અનવસ્સુતા. ઇઙ્ઘ, અય્યે, યં તે એસો પુરિસપુગ્ગલો દેતિ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા તં ત્વં સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ખાદ વા ભુઞ્જ વા’’તિ ઉય્યોજેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સા વચનેન ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. ભોજનપરિયોસાને આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અયમ્પીતિ પુરિમાયો ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

પઠમાપત્તિકન્તિ સહ વત્થુજ્ઝાચારા આપજ્જતિ અસમનુભાસનાય.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસોતિ…પે… તેનપિ વુચ્ચતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

ઉદકદન્તપોનં ‘‘પટિગ્ગણ્હા’’તિ ઉય્યોજેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સા વચનેન ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૭૦૭. એકતોઅવસ્સુતે યક્ખસ્સ વા પેતસ્સ વા પણ્ડકસ્સ વા તિરચ્છાનગતમનુસ્સવિગ્ગહસ્સ વા હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ‘‘ખાદ વા ભુઞ્જ વા’’તિ ઉય્યોજેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સા વચનેન ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ભોજનપરિયોસાને આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. ઉદકદન્તપોનં પટિગ્ગણ્હાતિ ઉય્યોજેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સા વચનેન ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૭૦૮. અનાપત્તિ ‘‘અનવસ્સુતો’’તિ જાનન્તી ઉય્યોજેતિ, ‘‘કુપિતા ન પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ ઉય્યોજેતિ, ‘‘કુલાનુદ્દયતાય ન પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ ઉય્યોજેતિ, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

છટ્ઠસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૭. સત્તમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૦૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં ભણ્ડિત્વા કુપિતા અનત્તમના એવં વદેતિ – ‘‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ, ધમ્મં પચ્ચાચિક્ખામિ, સઙ્ઘં પચ્ચાચિક્ખામિ, સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો, સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા ચણ્ડકાળી [ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની (ક.)] કુપિતા અનત્તમના એવં વક્ખતિ – બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો, સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની કુપિતા અનત્તમના એવં વદેતિ – ‘‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો, સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની કુપિતા અનત્તમના એવં વક્ખતિ – ‘‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો, સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’’તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૭૧૦. ‘‘યા પન ભિક્ખુની કુપિતા અનત્તમના એવં વદેય્ય – ‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ, ધમ્મં પચ્ચાચિક્ખામિ, સઙ્ઘં પચ્ચાચિક્ખામિ, સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’તિ, સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ એવમસ્સ વચનીયા – ‘માય્યે, કુપિતા અનત્તમના એવં અવચ – બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ, ધમ્મં પચ્ચાચિક્ખામિ, સઙ્ઘં પચ્ચાચિક્ખામિ, સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામીતિ, અભિરમાય્યે, સ્વાક્ખાતો ધમ્મો; ચર બ્રહ્મચરિયં સમ્મા દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયાયા’તિ. એવઞ્ચ સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ વુચ્ચમાના તથેવ પગ્ગણ્હેય્ય, સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ યાવતતિયં સમનુભાસિતબ્બા તસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. યાવતતિયઞ્ચે સમનુભાસીયમાના તં પટિનિસ્સજ્જેય્ય ઇચ્ચેતં કુસલં; નો ચે પટિનિસ્સજ્જેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની યાવતતિયકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૭૧૧. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

કુપિતા અનત્તમનાતિ અનભિરદ્ધા આહતચિત્તા ખિલજાતા.

એવં વદેય્યાતિ – ‘‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’’તિ.

સા ભિક્ખુનીતિ યા સા એવંવાદિની ભિક્ખુની. ભિક્ખુનીહીતિ અઞ્ઞાહિ ભિક્ખુનીહિ.

યા પસ્સન્તિ યા સુણન્તિ તાહિ વત્તબ્બા – ‘‘માય્યે, કુપિતા અનત્તમના એવં અવચ – ‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’તિ. અભિરમાય્યે, સ્વાક્ખાતો ધમ્મો; ચર બ્રહ્મચરિયં સમ્મા દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયાયા’’તિ. દુતિયમ્પિ વત્તબ્બા. તતિયમ્પિ વત્તબ્બા. સચે પટિનિસ્સજ્જતિ ઇચ્ચેતં કુસલં, નો ચે પટિનિસ્સજ્જતિ આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સુત્વા ન વદન્તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સા ભિક્ખુની સઙ્ઘમજ્ઝમ્પિ આકડ્ઢિત્વા વત્તબ્બા – ‘‘માય્યે, કુપિતા અનત્તમના એવં અવચ – ‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’તિ. અભિરમાય્યે, સ્વાક્ખાતો ધમ્મો; ચર બ્રહ્મચરિયં સમ્મા દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયાયા’’તિ. દુતિયમ્પિ વત્તબ્બા. તતિયમ્પિ વત્તબ્બા. સચે પટિનિસ્સજ્જતિ ઇચ્ચેતં કુસલં, નો ચે પટિનિસ્સજ્જતિ આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સા ભિક્ખુની સમનુભાસિતબ્બા. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, સમનુભાસિતબ્બા. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૭૧૨. ‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની કુપિતા અનત્તમના એવં વદેતિ – ‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ, ધમ્મં પચ્ચાચિક્ખામિ, સઙ્ઘં પચ્ચાચિક્ખામિ, સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’તિ. સા તં વત્થું ન પટિનિસ્સજ્જતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખુનિં સમનુભાસેય્ય તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની કુપિતા અનત્તમના એવં વદેતિ – ‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામિ…પે… સિક્ખં પચ્ચાચિક્ખામિ. કિન્નુમાવ સમણિયો યા સમણિયો સક્યધીતરો! સન્તઞ્ઞાપિ સમણિયો લજ્જિનિયો કુક્કુચ્ચિકા સિક્ખાકામા, તાસાહં સન્તિકે બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામી’તિ. સા તં વત્થું ન પટિનિસ્સજ્જતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખુનિં સમનુભાસતિ તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય ભિક્ખુનિયા સમનુભાસના તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ સા, ભાસેય્ય.

‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે….

‘‘સમનુભટ્ઠા સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની તસ્સ વત્થુસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

ઞત્તિયા દુક્કટં. દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લચ્ચયા. કમ્મવાચાપરિયોસાને આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. સઙ્ઘાદિસેસં અજ્ઝાપજ્જન્તિયા ઞત્તિયા દુક્કટં, દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લચ્ચયા પટિપ્પસ્સમ્ભન્તિ.

અયમ્પીતિ પુરિમાયો ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

યાવતતિયકન્તિ યાવતતિયં સમનુભાસનાય આપજ્જતિ, ન સહ વત્થુજ્ઝાચારા.

નિસ્સારણીયન્તિ સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતિ.

સઙ્ઘાદિસેસોતિ…પે… તેનપિ વુચ્ચતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

૭૧૩. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા ન પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકા ન પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા ન પટિનિસ્સજ્જતિ, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૭૧૪. અનાપત્તિ અસમનુભાસન્તિયા, પટિનિસ્સજ્જન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાય, આદિકમ્મિકાયાતિ.

સત્તમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં.

૮. અટ્ઠમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૧૫. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણે પચ્ચાકતા કુપિતા અનત્તમના એવં વદેતિ – ‘‘છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો, દોસગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો, મોહગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો, ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’’તિ. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા ચણ્ડકાળી કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણે પચ્ચાકતા કુપિતા અનત્તમના એવં વક્ખતિ – છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો…પે… ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’’તિ…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણે પચ્ચાકતા કુપિતા અનત્તમના એવં વદેતિ – ‘‘છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો…પે… ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, ચણ્ડકાળી ભિક્ખુની કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણે પચ્ચાકતા કુપિતા અનત્તમના એવં વક્ખતિ – ‘‘છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો…પે… ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’’તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયો ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસન્તુ –

૭૧૬. ‘‘યા પન ભિક્ખુની કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણે પચ્ચાકતા કુપિતા અનત્તમના એવં વદેય્ય – ‘છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો, દોસગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો, મોહગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો, ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’તિ, સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ એવમસ્સ વચનીયા – ‘માય્યે, કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણે પચ્ચાકતા કુપિતા અનત્તમના એવં અવચ – છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો દોસગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો મોહગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયોતિ. અય્યા ખો છન્દાપિ ગચ્છેય્ય, દોસાપિ ગચ્છેય્ય, મોહાપિ ગચ્છેય્ય, ભયાપિ ગચ્છેય્યા’તિ. એવઞ્ચ સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ વુચ્ચમાના તથેવ પગ્ગણ્હેય્ય, સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીહિ યાવતતિયં સમનુભાસિતબ્બા તસ્સ પટિનિસ્સગ્ગાય. યાવતતિયઞ્ચે સમનુભાસીયમાના તં પટિનિસ્સજ્જેય્ય, ઇચ્ચેતં કુસલં; નો ચે પટિનિસ્સજ્જેય્ય, અયમ્પિ ભિક્ખુની યાવતતિયકં ધમ્મં આપન્ના નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ.

૭૧૭. યા પનાતિ યા યાદિસા…પે… ભિક્ખુનીતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતા ભિક્ખુનીતિ.

કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણેતિ અધિકરણં નામ ચત્તારિ અધિકરણાનિ – વિવાદાધિકરણં, અનુવાદાધિકરણં, આપત્તાધિકરણં, કિચ્ચાધિકરણં.

પચ્ચાકતા નામ પરાજિતા વુચ્ચતિ.

કુપિતા અનત્તમનાતિ અનભિરદ્ધા આહતચિત્તા ખિલજાતા.

એવં વદેય્યાતિ – ‘‘છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો…પે… ભયગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’’તિ.