૧૬૪. અન્તોવુટ્ઠાદિપટિક્ખેપકથા

૨૭૪. અથ ખો ભગવા અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન રાજગહં તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન ભગવતો ઉદરવાતાબાધો હોતિ. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો – ‘પુબ્બેપિ ભગવતો ઉદરવાતાબાધો તેકટુલયાગુયા ફાસુ હોતી’તિ – સામં તિલમ્પિ, તણ્ડુલમ્પિ, મુગ્ગમ્પિ વિઞ્ઞાપેત્વા, અન્તો વાસેત્વા, અન્તો સામં પચિત્વા ભગવતો ઉપનામેસિ – ‘‘પિવતુ ભગવા તેકટુલયાગુ’’ન્તિ. જાનન્તાપિ તથાગતા પુચ્છન્તિ, જાનન્તાપિ ન પુચ્છન્તિ; કાલં વિદિત્વા પુચ્છન્તિ, કાલં વિદિત્વા ન પુચ્છન્તિ; અત્થસંહિતં તથાગતા પુચ્છન્તિ, નો અનત્થસંહિતં. અનત્થસંહિતે સેતુઘાતો તથાગતાનં. દ્વીહિ આકારેહિ બુદ્ધા ભગવન્તો ભિક્ખૂ પટિપુચ્છન્તિ – ધમ્મં વા દેસેસ્સામ, સાવકાનં વા સિક્ખાપદં પઞ્ઞપેસ્સામાતિ. અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ – ‘‘કુતાયં, આનન્દ, યાગૂ’’તિ? અથ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા – ‘અનનુચ્છવિકં, આનન્દ, અનનુલોમિકં, અપ્પતિરૂપં, અસ્સામણકં, અકપ્પિયં, અકરણીયં. કથઞ્હિ નામ ત્વં, આનન્દ, એવરૂપાય બાહુલ્લાય ચેતેસ્સસિ. યદપિ, આનન્દ, અન્તો વુટ્ઠં [વુત્થં (સી. સ્યા. ક.)] તદપિ અકપ્પિયં; યદપિ અન્તો પક્કં તદપિ અકપ્પિયં; યદપિ સામં પક્કં, તદપિ અકપ્પિયં. નેતં, આનન્દ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, અન્તો વુટ્ઠં, અન્તો પક્કં, સામં પક્કં પરિભુઞ્જિતબ્બં. યો પરિભુઞ્જેય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અન્તો ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, અન્તો પક્કં, સામં પક્કં તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ તિણ્ણં દુક્કટાનં. અન્તો ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, અન્તો પક્કં, અઞ્ઞેહિ પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ દ્વિન્નં દુક્કટાનં. અન્તો ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, બહિ પક્કં, સામં પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ દ્વિન્નં દુક્કટાનં. બહિ ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, અન્તો પક્કં, સામં પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ દ્વિન્નં દુક્કટાનં. અન્તો ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, બહિ પક્કં, અઞ્ઞેહિ પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. બહિ ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, અન્તો પક્કં, અઞ્ઞેહિ પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. બહિ ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, બહિ પક્કં, સામં પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. બહિ ચે, ભિક્ખવે, વુટ્ઠં, બહિ પક્કં, અઞ્ઞેહિ પક્કં, તઞ્ચે પરિભુઞ્જેય્ય, અનાપત્તી’’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ‘‘ભગવતા સામંપાકો પટિક્ખિત્તો’’તિ પુન પાકે કુક્કુચ્ચાયન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પુન પાકં પચિતુન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન રાજગહં દુબ્ભિક્ખં હોતિ. મનુસ્સા લોણમ્પિ, તેલમ્પિ, તણ્ડુલમ્પિ, ખાદનીયમ્પિ આરામં આહરન્તિ. તાનિ ભિક્ખૂ બહિ વાસેન્તિ; ઉક્કપિણ્ડકાપિ ખાદન્તિ, ચોરાપિ હરન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અન્તો વાસેતુન્તિ. અન્તો વાસેત્વા બહિ પાચેન્તિ. દમકા પરિવારેન્તિ. ભિક્ખૂ અવિસ્સટ્ઠા પરિભુઞ્જન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અન્તો પચિતુન્તિ. દુબ્ભિક્ખે કપ્પિયકારકા બહુતરં હરન્તિ, અપ્પતરં ભિક્ખૂનં દેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સામં પચિતું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અન્તો વુટ્ઠં, અન્તો પક્કં, સામં પક્કન્તિ.

અન્તોવુટ્ઠાદિપટિક્ખેપકથા નિટ્ઠિતા.