૧૪૭. સોણકોળિવિસવત્થુ

૨૪૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તેન ખો પન સમયેન રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો અસીતિયા ગામસહસ્સેસુ ઇસ્સરિયાધિપચ્ચં રજ્જં કારેતિ. તેન ખો પન સમયેન ચમ્પાયં સોણો નામ કોળિવિસો [કોળિવીસો (સી.)] સેટ્ઠિપુત્તો સુખુમાલો હોતિ. તસ્સ પાદતલેસુ લોમાનિ જાતાનિ હોન્તિ. અથ ખો રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ સન્નિપાતાપેત્વા કેનચિદેવ કરણીયેન સોણસ્સ કોળિવિસસ્સ સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – આગચ્છતુ સોણો, ઇચ્છામિ સોણસ્સ આગતન્તિ. અથ ખો સોણસ્સ કોળિવિસસ્સ માતાપિતરો સોણં કોળિવિસં એતદવોચું – ‘‘રાજા તે, તાત સોણ, પાદે દક્ખિતુકામો. મા ખો ત્વં, તાત સોણ, યેન રાજા તેન પાદે અભિપ્પસારેય્યાસિ. રઞ્ઞો પુરતો પલ્લઙ્કેન નિસીદ. નિસિન્નસ્સ તે રાજા પાદે દક્ખિસ્સતી’’તિ. અથ ખો સોણં કોળિવિસં સિવિકાય આનેસું. અથ ખો સોણો કોળિવિસો યેન રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા રાજાનં માગધં સેનિયં બિમ્બિસારં અભિવાદેત્વા રઞ્ઞો પુરતો પલ્લઙ્કેન નિસીદિ. અદ્દસા ખો રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો સોણસ્સ કોળિવિસસ્સ પાદતલેસુ લોમાનિ જાતાનિ. અથ ખો રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ દિટ્ઠધમ્મિકે અત્થે અનુસાસિત્વા ઉય્યોજેસિ – ‘‘તુમ્હે ખ્વત્થ, ભણે, મયા દિટ્ઠધમ્મિકે અત્થે અનુસાસિતા; ગચ્છથ, તં ભગવન્તં પયિરુપાસથ; સો નો ભગવા સમ્પરાયિકે અત્થે અનુસાસિસ્સતી’’તિ.

અથ ખો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ યેન ગિજ્ઝકૂટો પબ્બતો તેનુપસઙ્કમિંસુ. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા સાગતો ભગવતો ઉપટ્ઠાકો હોતિ. અથ ખો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ યેનાયસ્મા સાગતો તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં સાગતં એતદવોચું – ‘‘ઇમાનિ, ભન્તે, અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ ઇધૂપસઙ્કન્તાનિ ભગવન્તં દસ્સનાય; સાધુ મયં, ભન્તે, લભેય્યામ ભગવન્તં દસ્સનાયા’’તિ. ‘‘તેન હિ તુમ્હે આયસ્મન્તો મુહુત્તં ઇધેવ તાવ હોથ, યાવાહં ભગવન્તં પટિવેદેમી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા સાગતો તેસં અસીતિયા ગામિકસહસ્સાનં પુરતો પેક્ખમાનાનં પાટિકાય નિમુજ્જિત્વા ભગવતો પુરતો ઉમ્મુજ્જિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇમાનિ, ભન્તે, અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ ઇધૂપસઙ્કન્તાનિ ભગવન્તં દસ્સનાય; યસ્સ દાનિ, ભન્તે, ભગવા કાલં મઞ્ઞતી’’તિ. ‘‘તેન હિ ત્વં, સાગત, વિહારપચ્છાયાયં આસનં પઞ્ઞપેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા સાગતો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા પીઠં ગહેત્વા ભગવતો પુરતો નિમુજ્જિત્વા તેસં અસીતિયા ગામિકસહસ્સાનં પુરતો પેક્ખમાનાનં પાટિકાય ઉમ્મુજ્જિત્વા વિહારપચ્છાયાયં આસનં પઞ્ઞપેતિ. અથ ખો ભગવા વિહારા નિક્ખમિત્વા વિહારપચ્છાયાયં પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અથ ખો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ આયસ્મન્તંયેવ સાગતં સમન્નાહરન્તિ, નો તથા ભગવન્તં. અથ ખો ભગવા તેસં અસીતિયા ગામિકસહસ્સાનં ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય આયસ્મન્તં સાગતં આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ ત્વં, સાગત, ભિય્યોસોમત્તાય ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં ઇદ્ધિપાટિહારિયં દસ્સેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા સાગતો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા વેહાસં અબ્ભુગ્ગન્ત્વા આકાસે અન્તલિક્ખે ચઙ્કમતિપિ, તિટ્ઠતિપિ, નિસીદતિપિ, સેય્યમ્પિ કપ્પેતિ, ધૂમાયતિપિ [ધૂપાયતિપિ (સી.), પધૂપાયતિપિ (સ્યા.)] પજ્જલતિપિ, અન્તરધાયતિપિ. અથ ખો આયસ્મા સાગતો આકાસે અન્તલિક્ખે અનેકવિહિતં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં ઇદ્ધિપાટિહારિયં દસ્સેત્વા ભગવતો પાદેસુ સિરસા નિપતિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સત્થા મે, ભન્તે, ભગવા; સાવકોહમસ્મિ. સત્થા મે, ભન્તે, ભગવા; સાવકોહમસ્મી’’તિ. અથ ખો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ ‘‘અચ્છરિયં વત ભો! અબ્ભુતં વત ભો! સાવકોપિ નામ એવં મહિદ્ધિકો ભવિસ્સતિ, એવં મહાનુભાવો, અહો નૂન સત્થા’’તિ ભગવન્તંયેવ સમન્નાહરન્તિ, નો તથા આયસ્મન્તં સાગતં.

અથ ખો ભગવા તેસં અસીતિયા ગામિકસહસ્સાનં ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય અનુપુબ્બિં કથં કથેસિ, સેય્યથિદં – દાનકથં સીલકથં સગ્ગકથં, કામાનં આદીનવં ઓકારં સંકિલેસં, નેક્ખમ્મે આનિસંસં પકાસેસિ. યદા તે ભગવા અઞ્ઞાસિ કલ્લચિત્તે, મુદુચિત્તે, વિનીવરણચિત્તે, ઉદગ્ગચિત્તે, પસન્નચિત્તે, અથ યા બુદ્ધાનં સામુક્કંસિકા ધમ્મદેસના, તં પકાસેસિ – દુક્ખં, સમુદયં, નિરોધં, મગ્ગં. સેય્યથાપિ નામ સુદ્ધં વત્થં અપગતકાળકં સમ્મદેવ રજનં પટિગ્ગણ્હેય્ય, એવમેવં તેસં અસીતિયા ગામિકસહસ્સાનં તસ્મિંયેવ આસને વિરજં વીતમલં ધમ્મચક્ખું ઉદપાદિ – ‘‘યંકિઞ્ચિ સમુદયધમ્મં, સબ્બં તં નિરોધધમ્મ’’ન્તિ. તે દિટ્ઠધમ્મા પત્તધમ્મા વિદિતધમ્મા પરિયોગાળ્હધમ્મા તિણ્ણવિચિકિચ્છા વિગતકથંકથા વેસારજ્જપ્પત્તા અપરપ્પચ્ચયા સત્થુસાસને ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘અભિક્કન્તં, ભન્તે, અભિક્કન્તં, ભન્તે. સેય્યથાપિ, ભન્તે, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ‘‘ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તી’’તિ, એવમેવં ભગવતા અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એતે મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સરણં ગચ્છામ. ધમ્મઞ્ચ, ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકે નો ભગવા ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતે સરણં ગતે’’તિ.

સોણસ્સ પબ્બજ્જા

૨૪૩. અથ ખો સોણસ્સ કોળિવિસસ્સ એતદહોસિ ‘‘યથા યથા ખો અહં ભગવતા ધમ્મં દેસિતં આજાનામિ, નયિદં સુકરં અગારં અજ્ઝાવસતા એકન્તપરિપુણ્ણં એકન્તપરિસુદ્ધં સઙ્ખલિખિતં બ્રહ્મચરિયં ચરિતું; યંનૂનાહં કેસમસ્સું ઓહારેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો તાનિ અસીતિ ગામિકસહસ્સાનિ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કમિસું. અથ ખો સોણો કોળિવિસો અચિરપક્કન્તેસુ તેસુ અસીતિયા ગામિકસહસ્સેસુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સોણો કોળિવિસો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યથા યથાહં, ભન્તે, ભગવતા ધમ્મં દેસિતં આજાનામિ, નયિદં સુકરં અગારં અજ્ઝાવસતા એકન્તપરિપુણ્ણં એકન્તપરિસુદ્ધં સઙ્ખલિખિતં બ્રહ્મચરિયં ચરિતું. ઇચ્છામહં, ભન્તે, કેસમસ્સું ઓહારેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતું. પબ્બાજેતુ મં, ભન્તે, ભગવા’’તિ. અલત્થ ખો સોણો કોળિવિસો ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરુપસમ્પન્નો ચ પનાયસ્મા સોણો સીતવને વિહરતિ. તસ્સ અચ્ચારદ્ધવીરિયસ્સ ચઙ્કમતો પાદા ભિજ્જિંસુ. ચઙ્કમો લોહિતેન ફુટો હોતિ, સેય્યથાપિ ગવાઘાતનં. [ઇતો પરં યાવ ઇમસ્સ વત્થુસ્સ અવસાનં તાવ પાઠો અ. નિ. ૬.૫૫ આદયો] અથ ખો આયસ્મતો સોણસ્સ રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘યે ખો કેચિ ભગવતો સાવકા આરદ્ધવીરિયા વિહરન્તિ, અહં તેસં અઞ્ઞતરો. અથ ચ પન મે નાનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુચ્ચતિ. સંવિજ્જન્તિ ખો પન મે કુલે ભોગા; સક્કા ભોગે ચ ભુઞ્જિતું, પુઞ્ઞાનિ ચ કાતું. યંનૂનાહં હીનાયાવત્તિત્વા ભોગે ચ ભુઞ્જેય્યં, પુઞ્ઞાનિ ચ કરેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો ભગવા આયસ્મતો સોણસ્સ ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમિઞ્જિતં વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમિઞ્જેય્ય એવમેવ – ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે અન્તરહિતો સીતવને પાતુરહોસિ. અથ ખો ભગવા સમ્બહુલેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં સેનાસનચારિકં આહિણ્ડન્તો યેનાયસ્મતો સોણસ્સ ચઙ્કમો તેનુપસઙ્કમિ. અદ્દસા ખો ભગવા આયસ્મતો સોણસ્સ ચઙ્કમં લોહિતેન ફુટં, દિસ્વાન ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘કસ્સ ન્વાયં, ભિક્ખવે, ચઙ્કમો લોહિતેન ફુટો, સેય્યથાપિ ગવાઘાતન’’ન્તિ? ‘‘આયસ્મતો, ભન્તે, સોણસ્સ અચ્ચારદ્ધવીરિયસ્સ ચઙ્કમતો પાદા ભિજ્જિંસુ. તસ્સાયં ચઙ્કમો લોહિતેન ફુટો, સેય્યથાપિ ગવાઘાતન’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા યેનાયસ્મતો સોણસ્સ વિહારો તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. આયસ્માપિ ખો સોણો ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં સોણં ભગવા એતદવોચ – ‘‘નનુ તે, સોણ, રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘યે ખો કેચિ ભગવતો સાવકા આરદ્ધવીરિયા વિહરન્તિ, અહં તેસં અઞ્ઞતરો. અથ ચ પન મે નાનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુચ્ચતિ. સંવિજ્જન્તિ ખો પન મે કુલે ભોગા; સક્કા ભોગે ચ ભુઞ્જિતું, પુઞ્ઞાનિ ચ કાતું. યંનૂનાહં હીનાયાવત્તિત્વા ભોગે ચ ભુઞ્જેય્યં, પુઞ્ઞાનિ ચ કરેય્ય’’’ન્તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સોણ, કુસલો ત્વં પુબ્બે અગારિકભૂતો વીણાય તન્તિસ્સરે’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સોણ, યદા તે વીણાય તન્તિયો અચ્ચાયતા હોન્તિ, અપિ નુ તે વીણા તસ્મિં સમયે સરવતી વા હોતિ, કમ્મઞ્ઞા વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સોણ, યદા તે વીણાય તન્તિયો અતિસિથિલા હોન્તિ, અપિ નુ તે વીણા તસ્મિં સમયે સરવતી વા હોતિ, કમ્મઞ્ઞા વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સોણ, યદા તે વીણાય તન્તિયો નેવ અચ્ચાયતા હોન્તિ નાતિસિથિલા, સમે ગુણે પતિટ્ઠિતા, અપિ નુ તે વીણા તસ્મિં સમયે સરવતી વા હોતિ, કમ્મઞ્ઞા વા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, સોણ, અચ્ચારદ્ધવીરિયં ઉદ્ધચ્ચાય સંવત્તતિ, અતિલીનવીરિયં કોસજ્જાય સંવત્તતિ. તસ્માતિહ ત્વં, સોણ, વીરિયસમતં અધિટ્ઠહ, ઇન્દ્રિયાનઞ્ચ સમતં પટિવિજ્ઝ, તત્થ ચ નિમિત્તં ગણ્હાહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા સોણો ભગવતો પચ્ચસ્સોસિ. અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં સોણં ઇમિના ઓવાદેન ઓવદિત્વા – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમ્મિઞ્જિતં વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમિઞ્જેય્ય એવમેવ – સીતવને આયસ્મતો સોણસ્સ સમ્મુખે અન્તરહિતો ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે પાતુરહોસિ. અથ ખો આયસ્મા સોણો અપરેન સમયેન વીરિયસમતં અધિટ્ઠાસિ, ઇન્દ્રિયાનઞ્ચ સમતં પટિવિજ્ઝિ, તત્થ ચ નિમિત્તં અગ્ગહેસિ. અથ ખો આયસ્મા સોણો, એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો, ન ચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ – તદનુત્તરં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ અભિઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાયસ્મા સોણો અરહતં અહોસિ.

૨૪૪. અથ ખો આયસ્મતો સોણસ્સ અરહત્તપ્પત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘યંનૂનાહં ભગવતો સન્તિકે અઞ્ઞં બ્યાકરેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા સોણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સોણો ભગવન્તં એતદવોચ – યો સો, ભન્તે, ભિક્ખુ અરહં ખીણાસવો વુસિતવા કતકરણીયો ઓહિતભારો અનુપ્પત્તસદત્થો પરિક્ખીણભવસઞ્ઞોજનો સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તો, સો છટ્ઠાનાનિ અધિમુત્તો હોતિ – નેક્ખમ્માધિમુત્તો હોતિ, પવિવેકાધિમુત્તો હોતિ, અબ્યાપજ્જાધિમુત્તો હોતિ, ઉપાદાનક્ખયાધિમુત્તો હોતિ, તણ્હક્ખયાધિમુત્તો હોતિ, અસમ્મોહાધિમુત્તો હોતિ.

‘‘સિયા ખો પન, ભન્તે, ઇધેકચ્ચસ્સ આયસ્મતો એવમસ્સ – ‘કેવલં સદ્ધામત્તકં નૂન અયમાયસ્મા નિસ્સાય નેક્ખમ્માધિમુત્તો’તિ, ન ખો પનેતં, ભન્તે, એવં દટ્ઠબ્બં. ખીણાસવો, ભન્તે, ભિક્ખુ, વુસિતવા, કતકરણીયો, કરણીયમત્તાનં અસમનુપસ્સન્તો કતસ્સ વા પટિચયં ખયા રાગસ્સ વીતરાગત્તા નેક્ખમ્માધિમુત્તો હોતિ, ખયા દોસસ્સ વીતદોસત્તા નેક્ખમ્માધિમુત્તો હોતિ, ખયા મોહસ્સ વીતમોહત્તા નેક્ખમ્માધિમુત્તો હોતિ.

‘‘સિયા ખો પન, ભન્તે, ઇધેકચ્ચસ્સ આયસ્મતો એવમસ્સ – ‘લાભસક્કારસિલોકં નૂન અયમાયસ્મા નિકામયમાનો પવિવેકાધિમુત્તો’તિ. ન ખો પનેતં, ભન્તે, એવં દટ્ઠબ્બં. ખીણાસવો, ભન્તે, ભિક્ખુ, વુસિતવા, કતકરણીયો, કરણીયમત્તાનં [કરણીયં અત્તનો (અઙ્ગુત્તરપાળિયં)] અસમનુપસ્સન્તો કતસ્સ વા પટિચયં, ખયા રાગસ્સ વીતરાગત્તા પવિવેકાધિમુત્તો હોતિ, ખયા દોસસ્સ વીતદોસત્તા પવિવેકાધિમુત્તો હોતિ, ખયા મોહસ્સ વીતમોહત્તા પવિવેકાધિમુત્તો હોતિ.

‘‘સિયા ખો પન, ભન્તે, ઇધેકચ્ચસ્સ આયસ્મતો એવમસ્સ – ‘સીલબ્બતપરામાસં નૂન અયમાયસ્મા સારતો પચ્ચાગચ્છન્તો અબ્યાપજ્જાધિમુત્તો’તિ. ન ખો પનેતં, ભન્તે, એવં દટ્ઠબ્બં. ખીણાસવો, ભન્તે, ભિક્ખુ, વુસિતવા, કતકરણીયો, કરણીયમત્તાનં અસમનુપસ્સન્તો કતસ્સ વા પટિચયં, ખયા રાગસ્સ વીતરાગત્તા અબ્યાપજ્જાધિમુત્તો હોતિ, ખયા દોસસ્સ વીતદોસત્તા અબ્યાપજ્જાધિમુત્તો હોતિ, ખયા મોહસ્સ વીતમોહત્તા અબ્યાપજ્જાધિમુત્તો હોતિ.

‘‘ખયા રાગસ્સ વીતરાગત્તા ઉપાદાનક્ખયાધિમુત્તો હોતિ, ખયા દોસસ્સ વીતદોસત્તા ઉપાદાનક્ખયાધિમુત્તો હોતિ, ખયા મોહસ્સ વીતમોહત્તા ઉપાદાનક્ખયાધિમુત્તો હોતિ.

‘‘ખયા રાગસ્સ વીતરાગત્તા તણ્હક્ખયાધિમુત્તો હોતિ, ખયા દોસસ્સ વીતદોસત્તા તણ્હક્ખયાધિમુત્તો હોતિ, ખયા મોહસ્સ વીતમોહત્તા તણ્હક્ખયાધિમુત્તો હોતિ.

‘‘ખયા રાગસ્સ વીતરાગત્તા અસમ્મોહાધિમુત્તો હોતિ, ખયા દોસસ્સ વીતદોસત્તા અસમ્મોહાધિમુત્તો હોતિ, ખયા મોહસ્સ વીતમોહત્તા અસમ્મોહાધિમુત્તો હોતિ.

‘‘એવં સમ્મા વિમુત્તચિત્તસ્સ, ભન્તે, ભિક્ખુનો ભુસા ચેપિ ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા ચક્ખુસ્સ આપાથં આગચ્છન્તિ, નેવસ્સ ચિત્તં પરિયાદિયન્તિ. અમિસ્સીકતમેવસ્સ ચિત્તં હોતિ, ઠિતં, આનેઞ્જપ્પત્તં, વયઞ્ચસ્સાનુપસ્સતિ. ભુસા ચેપિ સોતવિઞ્ઞેય્યા સદ્દા…પે… ઘાનવિઞ્ઞેય્યા ગન્ધા… જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યા રસા… કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા… મનોવિઞ્ઞેય્યા ધમ્મા મનસ્સ આપાથં આગચ્છન્તિ, નેવસ્સ ચિત્તં પરિયાદિયન્તિ; અમિસ્સીકતમેવસ્સ ચિત્તં હોતિ, ઠિતં, આનેઞ્જપ્પત્તં, વયઞ્ચસ્સાનુપસ્સતિ. સેય્યથાપિ, ભન્તે, સેલો પબ્બતો અચ્છિદ્દો અસુસિરો એકગ્ઘનો, પુરત્થિમાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ, નેવ નં સઙ્કમ્પેય્ય ન સમ્પકમ્પેય્ય ન સમ્પવેધેય્ય; પચ્છિમાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ…પે… ઉત્તરાય ચેપિ દિસાય…પે… દક્ખિણાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ, નેવ નં સઙ્કમ્પેય્ય ન સમ્પકમ્પેય્ય ન સમ્પવેધેય્ય, એવમેવ ખો, ભન્તે, એવં સમ્મા વિમુત્તચિત્તસ્સ ભિક્ખુનો ભુસા ચેપિ ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા ચક્ખુસ્સ આપાથં આગચ્છન્તિ, નેવસ્સ ચિત્તં પરિયાદિયન્તિ; અમિસ્સીકતમેવસ્સ ચિત્તં હોતિ, ઠિતં, આનેઞ્જપ્પત્તં, વયઞ્ચસ્સાનુપસ્સતિ. ભુસા ચેપિ સોતવિઞ્ઞેય્યા સદ્દા…પે… ઘાનવિઞ્ઞેય્યા ગન્ધા… જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યા રસા… કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા… મનોવિઞ્ઞેય્યા ધમ્મા મનસ્સ આપાથં આગચ્છન્તિ, નેવસ્સ ચિત્તં પરિયાદિયન્તિ; અમિસ્સીકતમેવસ્સ ચિત્તં હોતિ, ઠિતં, આનેઞ્જપ્પત્તં, વયઞ્ચસ્સાનુપસ્સતી’’તિ.

નેક્ખમ્મં અધિમુત્તસ્સ, પવિવેકઞ્ચ ચેતસો;

અબ્યાપજ્જાધિમુત્તસ્સ, ઉપાદાનક્ખયસ્સ ચ.

તણ્હક્ખયાધિમુત્તસ્સ, અસમ્મોહઞ્ચ ચેતસો;

દિસ્વા આયતનુપ્પાદં, સમ્મા ચિત્તં વિમુચ્ચતિ.

તસ્સ સમ્માવિમુત્તસ્સ, સન્તચિત્તસ્સ ભિક્ખુનો;

કતસ્સ પટિચયો નત્થિ, કરણીયં ન વિજ્જતિ.

સેલો યથા એકગ્ઘનો, વાતેન ન સમીરતિ;

એવં રૂપા રસા સદ્દા, ગન્ધા ફસ્સા ચ કેવલા.

ઇટ્ઠા ધમ્મા અનિટ્ઠા ચ, ન પવેધેન્તિ તાદિનો;

ઠિતં ચિત્તં વિપ્પમુત્તં, વયઞ્ચસ્સાનુપસ્સતીતિ.

સોણકોળિવિસવત્થુ નિટ્ઠિતં.