૨. દુતિયભાણવારો

૪૫૩. અસ્સોસું ખો વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ – ‘‘યસો કિર કાકણ્ડકપુત્તો ઇદં અધિકરણં આદિયિતુકામો પક્ખં પરિયેસતિ, લભતિ ચ કિર પક્ખ’’ન્તિ. અથ ખો વેસાલિકાનં વજ્જિપુત્તકાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘ઇદં ખો અધિકરણં કક્ખળઞ્ચ વાળઞ્ચ. કં નુ ખો મયં પક્ખં લભેય્યામ, યેન મયં ઇમસ્મિં અધિકરણે બલવન્તતરા અસ્સામા’’તિ.

અથ ખો વેસાલિકાનં વજ્જિપુત્તકાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો આયસ્મા રેવતો બહુસ્સુતો આગતાગમો ધમ્મધરો વિનયધરો માતિકાધરો પણ્ડિતો વિયત્તો મેધાવી લજ્જી કુક્કુચ્ચકો સિક્ખાકામો. સચે મયં આયસ્મન્તં રેવતં પક્ખં લભેય્યામ, એવં મયં ઇમસ્મિં અધિકરણે બલવન્તતરા અસ્સામા’’તિ.

અથ ખો વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ પહૂતં સામણકં પરિક્ખારં પટિયાદેસું – પત્તમ્પિ, ચીવરમ્પિ, નિસીદનમ્પિ, સૂચિઘરમ્પિ, કાયબન્ધનમ્પિ, પરિસ્સાવનમ્પિ, ધમ્મકરણમ્પિ. અથ ખો વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ તં સામણકં પરિક્ખારં આદાય નાવાય સહજાતિં ઉજ્જવિંસુ; નાવાય પચ્ચોરોહિત્વા અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે ભત્તવિસ્સગ્ગં કરોન્તિ. અથ ખો આયસ્મતો સાળ્હસ્સ રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘કે નુ ખો ધમ્મવાદિનો – પાચીનકા વા ભિક્ખૂ, પાવેય્યકા વા’’તિ? અથ ખો આયસ્મતો સાળ્હસ્સ, ધમ્મઞ્ચ વિનયઞ્ચ ચેતસા પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ, એતદહોસિ – ‘‘અધમ્મવાદિનો પાચીનકા ભિક્ખૂ, ધમ્મવાદિનો પાવેય્યકા [પાઠેય્યકા (સ્યા.)] ભિક્ખૂ’’તિ.

અથ ખો અઞ્ઞતરા સુદ્ધાવાસકાયિકા દેવતા આયસ્મતો સાળ્હસ્સ ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમિઞ્જિતં વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમ્મિઞ્જેય્ય, એવમેવ સુદ્ધાવાસેસુ દેવેસુ અન્તરહિતા – આયસ્મતો સાળ્હસ્સ સમ્મુખે પાતુરહોસિ. અથ ખો સા દેવતા આયસ્મન્તં સાળ્હં એતદવોચ – ‘‘સાધુ, ભન્તે સાળ્હ, અધમ્મવાદી પાચીનકા ભિક્ખૂ, ધમ્મવાદી પાવેય્યકા ભિક્ખૂ. તેન હિ, ભન્તે સાળ્હ, યથાધમ્મો તથા તિટ્ઠાહી’’તિ. ‘‘પુબ્બેપિ ચાહં, દેવતે, એતરહિ ચ યથાધમ્મો તથા ઠિતો; અપિ ચાહં ન તાવ દિટ્ઠિં આવિ કરોમિ, અપ્પેવ નામ મં ઇમસ્મિં અધિકરણે સમ્મન્નેય્યા’’તિ.

૪૫૪. અથ ખો વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ તં સામણકં પરિક્ખારં આદાય યેનાયસ્મા રેવતો તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં રેવતં એતદવોચું – ‘‘પટિગ્ગણ્હાતુ, ભન્તે, થેરો સામણકં પરિક્ખારં – પત્તમ્પિ, ચીવરમ્પિ, નિસીદનમ્પિ, સૂચિઘરમ્પિ, કાયબન્ધનમ્પિ, પરિસ્સાવનમ્પિ, ધમ્મકરણમ્પી’’તિ. ‘‘અલં, આવુસો, પરિપુણ્ણં મે પત્તચીવર’’ન્તિ ન ઇચ્છિ પટિગ્ગહેતું.

તેન ખો પન સમયેન ઉત્તરો નામ ભિક્ખુ વીસતિવસ્સો આયસ્મતો રેવતસ્સ ઉપટ્ઠાકો હોતિ. અથ ખો વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ યેનાયસ્મા ઉત્તરો તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ઉત્તરં એતદવોચું – ‘‘પટિગ્ગણ્હાતુ આયસ્મા ઉત્તરો સામણકં પરિક્ખારં – પત્તમ્પિ, ચીવરમ્પિ, નિસીદનમ્પિ, સૂચિઘરમ્પિ, કાયબન્ધનમ્પિ, પરિસ્સાવનમ્પિ, ધમ્મકરણમ્પી’’તિ. ‘‘અલં, આવુસો, પરિપુણ્ણં મે પત્તચીવર’’ન્તિ ન ઇચ્છિ પટિગ્ગહેતું. ‘‘મનુસ્સા ખો, આવુસો ઉત્તર, ભગવતો સામણકં પરિક્ખારં ઉપનામેન્તિ. સચે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતિ, તેનેવ તે અત્તમના હોન્તિ. નો ચે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતિ, આયસ્મતો [આયસ્મતો ચ (સ્યા.)] આનન્દસ્સ ઉપનામેન્તિ – પટિગ્ગણ્હાતુ, ભન્તે, થેરો સામણકં પરિક્ખારં. યથા ભગવતા પટિગ્ગહિતો, એવમેવ સો ભવિસ્સતીતિ. પટિગ્ગણ્હાતુ આયસ્મા ઉત્તરો સામણકં પરિક્ખારં. યથા થેરેન પટિગ્ગહિતો, એવમેવ સો ભવિસ્સતી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા ઉત્તરો વેસાલિકેહિ વજ્જિપુત્તેહિ ભિક્ખૂહિ નિપ્પીળિયમાનો એકં ચીવરં અગ્ગહેસિ. ‘‘વદેય્યાથ, આવુસો, યેન અત્થો’’તિ. ‘‘એત્તકં આયસ્મા ઉત્તરો થેરં વદેતુ; એત્તકઞ્ચ, ભન્તે, થેરો સઙ્ઘમજ્ઝે વદેતુ – ‘પુરત્થિમેસુ જનપદેસુ બુદ્ધા ભગવન્તો ઉપ્પજ્જન્તિ. ધમ્મવાદી પાચીનકા ભિક્ખૂ, અધમ્મવાદી પાવેય્યકા ભિક્ખૂ’’’તિ. ‘‘એવમાવુસો’’તિ ખો આયસ્મા ઉત્તરો વેસાલિકાનં વજ્જિપુત્તકાનં ભિક્ખૂનં પટિસ્સુત્વા યેનાયસ્મા રેવતો તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં રેવતં એતદવોચ – ‘‘એત્તકં, ભન્તે, થેરો સઙ્ઘમજ્ઝે વદેતુ – ‘પુરત્થિમેસુ જનપદેસુ બુદ્ધા ભગવન્તો ઉપ્પજ્જન્તિ. ધમ્મવાદી પાચીનકા ભિક્ખૂ, અધમ્મવાદી પાવેય્યકા ભિક્ખૂ’’’તિ. ‘‘અધમ્મે મં ત્વં, ભિક્ખુ, નિયોજેસી’’તિ થેરો આયસ્મન્તં ઉત્તરં પણામેસિ.

અથ ખો વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં ઉત્તરં એતદવોચું – ‘‘કિં, આવુસો ઉત્તર, થેરો આહા’’તિ? ‘‘પાપિકં નો, આવુસો, કતં. ‘અધમ્મે મં ત્વં, ભિક્ખુ, નિયોજેસી’’’તિ થેરો મં પણામેસીતિ. ‘‘નનુ ત્વં, આવુસો [આવુસો ઉત્તર (સ્યા. કં.)], વુડ્ઢો વીસતિવસ્સોસી’’તિ? ‘‘આમાવુસો, અપિ ચ મયં ગરુનિસ્સયં ગણ્હામા’’તિ.

૪૫૫. અથ ખો સઙ્ઘો તં અધિકરણં વિનિચ્છિનિતુકામો સન્નિપતિ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો સઙ્ઘં ઞાપેસિ –

‘‘સુણાતુ મે, આવુસો, સઙ્ઘો. સચે મયં ઇમં અધિકરણં ઇધ વૂપસમેસ્સામ, સિયાપિ મૂલાદાયકા [મૂલદાયકા (સી.)] ભિક્ખૂ પુનકમ્માય ઉક્કોટેય્યું. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, યત્થેવિમં અધિકરણં સમુપ્પન્નં, સઙ્ઘો તત્થેવિમં અધિકરણં વૂપસમેય્યા’’તિ.

અથ ખો થેરા ભિક્ખૂ વેસાલિં અગમંસુ – તં અધિકરણં વિનિચ્છિનિતુકામા.

તેન ખો પન સમયેન સબ્બકામી નામ પથબ્યા સઙ્ઘત્થેરો વીસવસ્સસતિકો ઉપસમ્પદાય, આયસ્મતો આનન્દસ્સ સદ્ધિવિહારિકો, વેસાલિયં પટિવસતિ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો આયસ્મન્તં સમ્ભૂતં સાણવાસિં એતદવોચ – ‘‘અહં, આવુસો, યસ્મિં વિહારે સબ્બકામી થેરો વિહરતિ, તં વિહારં ઉપગચ્છામિ. સો ત્વં કાલસ્સેવ આયસ્મન્તં સબ્બકામિં ઉપસઙ્કમિત્વા ઇમાનિ દસ વત્થૂનિ પુચ્છેય્યાસી’’તિ.

‘‘એવં ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા સમ્ભૂતો સાણવાસી આયસ્મતો રેવતસ્સ પચ્ચસ્સોસિ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો, યસ્મિં વિહારે સબ્બકામી થેરો વિહરતિ, તં વિહારં ઉપગચ્છિ. ગબ્ભે આયસ્મતો સબ્બકામિસ્સ સેનાસનં પઞ્ઞત્તં હોતિ, ગબ્ભપ્પમુખે આયસ્મતો રેવતસ્સ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો – અયં થેરો મહલ્લકો ન નિપજ્જતીતિ – ન સેય્યં કપ્પેસિ. આયસ્મા સબ્બકામી – અયં ભિક્ખુ આગન્તુકો કિલન્તો ન નિપજ્જતીતિ – ન સેય્યં કપ્પેસિ. અથ ખો આયસ્મા સબ્બકામી રત્તિયા પચ્ચૂસસમયં પચ્ચુટ્ઠાય આયસ્મન્તં રેવતં એતદવોચ – ‘‘કતમેન ત્વં ભૂમિ વિહારેન એતરહિ બહુલં વિહરસી’’તિ? ‘‘મેત્તાવિહારેન ખો અહં, ભન્તે, એતરહિ બહુલં વિહરામી’’તિ. ‘‘કુલ્લકવિહારેન કિર ત્વં ભૂમિ એતરહિ બહુલં વિહરસિ. કુલ્લકવિહારો એસો [હેસો (સ્યા.)] ભૂમિ યદિદં મેત્તા’’તિ. ‘‘પુબ્બેપિ મે, ભન્તે, ગિહિભૂતસ્સ આચિણ્ણા મેત્તા. તેનાહં એતરહિપિ મેત્તાવિહારેન બહુલં વિહરામિ, અપિ ચ ખો મયા ચિરપ્પત્તં અરહત્ત’’ન્તિ. ‘‘થેરો પન, ભન્તે, કતમેન વિહારેન એતરહિ બહુલં વિહરતી’’તિ? ‘‘સુઞ્ઞતાવિહારેન ખો અહં ભૂમિ એતરહિ બહુલં વિહરામી’’તિ. ‘‘મહાપુરિસવિહારેન કિર, ભન્તે, થેરો એતરહિ બહુલં વિહરતિ. મહાપુરિસવિહારો એસો, ભન્તે, યદિદં સુઞ્ઞતા’’તિ. ‘‘પુબ્બેપિ મે ભૂમિ ગિહિભૂતસ્સ આચિણ્ણા સુઞ્ઞતા. તેનાહં એતરહિપિ સુઞ્ઞતાવિહારેન બહુલં વિહરામિ, અપિ ચ મયા ચિરપ્પત્તં અરહત્ત’’ન્તિ. અયઞ્ચરહિ થેરાનં ભિક્ખૂનં અન્તરાકથા વિપ્પકતા, અથાયસ્મા સમ્ભૂતો સાણવાસી તસ્મિં અનુપ્પત્તો હોતિ. અથ ખો આયસ્મા સમ્ભૂતો સાણવાસી યેનાયસ્મા સબ્બકામી તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં સબ્બકામિં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સમ્ભૂતો સાણવાસી આયસ્મન્તં સબ્બકામિં એતદવોચ – ‘‘ઇમે, ભન્તે, વેસાલિકા વજ્જિપુત્તકા ભિક્ખૂ વેસાલિયં દસ વત્થૂનિ દીપેન્તિ – કપ્પતિ સિઙ્ગિલોણકપ્પો, કપ્પતિ દ્વઙ્ગુલકપ્પો, કપ્પતિ ગામન્તરકપ્પો, કપ્પતિ આવાસકપ્પો, કપ્પતિ અનુમતિકપ્પો, કપ્પતિ આચિણ્ણકપ્પો, કપ્પતિ અમથિતકપ્પો, કપ્પતિ જળોગિં, પાતું કપ્પતિ અદસકં નિસીદનં, કપ્પતિ જાતરૂપરજતન્તિ. થેરેન, ભન્તે, ઉપજ્ઝાયસ્સ મૂલે બહુધમ્મો ચ વિનયો ચ પરિયત્તો. થેરસ્સ ભન્તે, ધમ્મઞ્ચ વિનયઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ કથં હોતિ? કે નુ ખો ધમ્મવાદિનો – પાચીનકા વા ભિક્ખૂ, પાવેય્યકા વા’’તિ? ‘‘તયાપિ ખો, આવુસો, ઉપજ્ઝાયસ્સ મૂલે બહુ ધમ્મો ચ વિનયો ચ પરિયત્તો. તુય્હં પન, આવુસો, ધમ્મઞ્ચ વિનયઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ કથં હોતિ? કે નુ ખો ધમ્મવાદિનો – પાચીનકા વા ભિક્ખૂ, પાવેય્યકા વા’’તિ? ‘‘મય્હં ખો, ભન્તે, ધમ્મઞ્ચ વિનયઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ એવં હોતિ – અધમ્મવાદી પાચીનકા ભિક્ખૂ, ધમ્મવાદી પાવેય્યકા ભિક્ખૂતિ; અપિ ચાહં ન તાવ દિટ્ઠિં આવિ કરોમિ, અપ્પેવ નામ મં ઇમસ્મિં અધિકરણે સમ્મન્નેય્યા’’તિ. ‘‘મય્હમ્પિ ખો, આવુસો, ધમ્મઞ્ચ વિનયઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ એવં હોતિ – અધમ્મવાદી પાચીનકા ભિક્ખૂ, ધમ્મવાદી પાવેય્યકા ભિક્ખૂતિ; અપિ ચાહં ન તાવ દિટ્ઠિં આવિ કરોમિ, અપ્પેવ નામ મં ઇમસ્મિં અધિકરણે સમ્મન્નેય્યા’’તિ.

૪૫૬. અથ ખો સઙ્ઘો તં અધિકરણં વિનિચ્છિનિતુકામો સન્નિપતિ. તસ્મિં ખો પન અધિકરણે વિનિચ્છિયમાને અનગ્ગાનિ ચેવ ભસ્સાનિ જાયન્તિ, ન ચેકસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો વિઞ્ઞાયતિ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો સઙ્ઘં ઞાપેસિ –

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અમ્હાકં ઇમસ્મિં અધિકરણે વિનિચ્છિયમાને અનગ્ગાનિ ચેવ ભસ્સાનિ જાયન્તિ, ન ચેકસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો વિઞ્ઞાયતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇમં અધિકરણં ઉબ્બાહિકાય વૂપસમેય્યા’’તિ. સઙ્ઘો ચત્તારો પાચીનકે ભિક્ખૂ, ચત્તારો પાવેય્યકે ભિક્ખૂ ઉચ્ચિનિ. પાચીનકાનં ભિક્ખૂનં – આયસ્મન્તઞ્ચ સબ્બકામિં, આયસ્મન્તઞ્ચ સાળ્હં, આયસ્મન્તઞ્ચ ખુજ્જસોભિતં, આયસ્મન્તઞ્ચ વાસભગામિકં; પાવેય્યકાનં ભિક્ખૂનં – આયસ્મન્તઞ્ચ રેવતં, આયસ્મન્તઞ્ચ સમ્ભૂતં સાણવાસિં, આયસ્મન્તઞ્ચ યસં કાકણ્ડકપુત્તં, આયસ્મન્તઞ્ચ સુમનન્તિ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો સઙ્ઘં ઞાપેસિ –

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અમ્હાકં ઇમસ્મિં અધિકરણે વિનિચ્છિયમાને અનગ્ગાનિ ચેવ ભસ્સાનિ જાયન્તિ, ન ચેકસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો વિઞ્ઞાયતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ચત્તારો પાચીનકે ભિક્ખૂ, ચત્તારો પાવેય્યકે ભિક્ખૂ સમ્મન્નેય્ય ઉબ્બાહિકાય ઇમં અધિકરણં વૂપસમેતું. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અમ્હાકં ઇમસ્મિં અધિકરણે વિનિચ્છિયમાને અનગ્ગાનિ ચેવ ભસ્સાનિ જાયન્તિ, ન ચેકસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો વિઞ્ઞાયતિ. સઙ્ઘો ચત્તારો પાચીનકે ભિક્ખૂ, ચત્તારો પાવેય્યકે ભિક્ખૂ સમ્મન્નતિ ઉબ્બાહિકાય ઇમં અધિકરણં વૂપસમેતું. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ચતુન્નં પાચીનકાનં ભિક્ખૂનં, ચતુન્નં પાવેય્યકાનં ભિક્ખૂનં સમ્મુતિ, ઉબ્બાહિકાય ઇમં અધિકરણં વૂપસમેતું, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘સમ્મતા સઙ્ઘેન ચત્તારો પાચીનકા ભિક્ખૂ, ચત્તારો પાવેય્યકા ભિક્ખૂ, ઉબ્બાહિકાય ઇમં અધિકરણં વૂપસમેતું. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અજિતો નામ ભિક્ખુ દસવસ્સો સઙ્ઘસ્સ પાતિમોક્ખુદ્દેસકો હોતિ. અથ ખો સઙ્ઘો આયસ્મન્તમ્પિ અજિતં સમ્મન્નતિ – થેરાનં ભિક્ખૂનં આસનપઞ્ઞાપકં. અથ ખો થેરાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કત્થ નુ ખો મયં ઇમં અધિકરણં વૂપસમેય્યામા’’તિ? અથ ખો થેરાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો વાલિકારામો રમણીયો અપ્પસદ્દો અપ્પનિગ્ઘોસો. યંનૂન મયં વાલિકારામે ઇમં અધિકરણં વૂપસમેય્યામા’’તિ.

૪૫૭. અથ ખો થેરા ભિક્ખૂ વાલિકારામં અગમંસુ – તં અધિકરણં વિનિચ્છિનિતુકામા. અથ ખો આયસ્મા રેવતો સઙ્ઘં ઞાપેસિ –

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, અહં આયસ્મન્તં સબ્બકામિં વિનયં પુચ્છેય્ય’’ન્તિ.

આયસ્મા સબ્બકામી સઙ્ઘં ઞાપેસિ –

‘‘સુણાતુ મે, આવુસો, સઙ્ઘો. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, અહં રેવતેન વિનયં પુટ્ઠો વિસ્સજ્જેય્ય’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા રેવતો આયસ્મન્તં સબ્બકામિં એતદવોચ – ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, સિઙ્ગિલોણકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, સિઙ્ગિલોણકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, સિઙ્ગિના લોણં પરિહરિતું – યત્થ અલોણકં ભવિસ્સતિ તત્થ પરિભુઞ્જિસ્સામા’’તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ. [પાચિ. ૨૫૪ આદયો] ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘સાવત્થિયં, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘સન્નિધિકારકભોજને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં પઠમં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં પઠમં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, દ્વઙ્ગુલકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, દ્વઙ્ગુલકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, દ્વઙ્ગુલાય છાયાય વીતિવત્તાય વિકાલે ભોજનં ભુઞ્જિતુ’’ન્તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [પાચિ. ૨૪૫]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘રાજગહે, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? વિકાલભોજને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં દુતિયં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં દુતિયં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, ગામન્તરકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, ગામન્તરકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે – ઇદાનિ ગામન્તરં ગમિસ્સામીતિ – ભુત્તાવિના પવારિતેન અનતિરિત્તં ભોજનં ભુઞ્જિતુ’’ન્તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [પાચિ. ૨૩૪]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘સાવત્થિયં, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘અનતિરિત્તભોજને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં તતિયં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં તતિયં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, આવાસકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, આવાસકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ ભન્તે, સમ્બહુલા આવાસા સમાનસીમા નાનુપોસથં કાતુ’’ન્તિ. ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [મહાવ. ૧૪૧ આદયો]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘રાજગહે, ઉપોસથસંયુત્તે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘વિનયાતિસારે દુક્કટ’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં ચતુત્થં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં ચતુત્થં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, અનુમતિકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, અનુમતિકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, વગ્ગેન સઙ્ઘેન કમ્મં કાતું – આગતે ભિક્ખૂ અનુમાનેસ્સામા’’તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [મહાવ. ૩૮૩ આદયો]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘ચમ્પેય્યકે, વિનયવત્થુસ્મિ’’ન્તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘વિનયાતિસારે દુક્કટ’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં પઞ્ચમં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં પઞ્ચમં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, આચિણ્ણકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, આચિણ્ણકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે – ઇદં મે ઉપજ્ઝાયેન અજ્ઝાચિણ્ણં, ઇદં મે આચરિયેન અજ્ઝાચિણ્ણં – તં અજ્ઝાચરિતુ’’ન્તિ? ‘‘આચિણ્ણકપ્પો ખો, આવુસો, એકચ્ચો કપ્પતિ, એકચ્ચો ન કપ્પતી’’તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં છટ્ઠં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં છટ્ઠં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, અમથિતકપ્પો’’તિ? ‘‘કો સો, આવુસો, અમથિતકપ્પો’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, યં તં ખીરં ખીરભાવં વિજહિતં, અસમ્પત્તં દધિભાવં, તં ભુત્તાવિના પવારિતેન અનતિરિત્તં પાતુ’’ન્તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [પાચિ. ૨૩૪]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘સાવત્થિયં, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘અનતિરિત્તભોજને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં સત્તમં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં સત્તમં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, જળોગિં પાતુ’’ન્તિ? ‘‘કા સા, આવુસો, જળોગી’’તિ? ‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, યા સા સુરા આસુતા અસમ્પત્તા મજ્જભાવં, સા પાતુ’’ન્તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [પાચિ. ૩૨૬]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘કોસમ્બિયં, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ. ‘‘સુરામેરયપાને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં અટ્ઠમં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં અટ્ઠમં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, અદસકં નિસીદન’’ન્તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [પાચિ. ૫૩૧ આદયો]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ? ‘‘સાવત્થિયં, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘છેદનકે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં નવમં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં નવમં સલાકં નિક્ખિપામિ’’.

‘‘કપ્પતિ, ભન્તે, જાતરૂપરજત’’ન્તિ? ‘‘નાવુસો, કપ્પતી’’તિ [પારા. ૫૮૦ આદયો]. ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ. ‘‘રાજગહે, સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ. ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘જાતરૂપરજતપટિગ્ગહણે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇદં દસમં વત્થુ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતં. ઇતિપિદં વત્થુ ઉદ્ધમ્મં, ઉબ્બિનયં, અપગતસત્થુસાસનં. ઇદં દસમં સલાકં નિક્ખિપામિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમાનિ દસ વત્થૂનિ સઙ્ઘેન વિનિચ્છિતાનિ. ઇતિપિમાનિ દસવત્થૂનિ ઉદ્ધમ્માનિ, ઉબ્બિનયાનિ, અપગતસત્થુસાસનાની’’તિ.

૪૫૮. ‘‘નિહતમેતં, આવુસો, અધિકરણં, સન્તં વૂપસન્તં સુવૂપસન્તં. અપિ ચ મં ત્વં, આવુસો, સઙ્ઘમજ્ઝેપિ ઇમાનિ દસ વત્થૂનિ પુચ્છેય્યાસિ – તેસં ભિક્ખૂનં સઞ્ઞત્તિયા’’તિ. અથ ખો આયસ્મા રેવતો આયસ્મન્તં સબ્બકામિં સઙ્ઘમજ્ઝેપિ ઇમાનિ દસ વત્થૂનિ પુચ્છિ. પુટ્ઠો પુટ્ઠો આયસ્મા સબ્બકામી વિસ્સજ્જેસિ. ઇમાય ખો પન વિનયસઙ્ગીતિયા સત્ત ભિક્ખુસતાનિ અનૂનાનિ અનધિકાનિ અહેસું, તસ્માયં વિનયસઙ્ગીતિ ‘‘સત્તસતિકા’’તિ વુચ્ચતીતિ.

દુતિયભાણવારો નિટ્ઠિતો.

સત્તસતિકક્ખન્ધકો દ્વાદસમો.

ઇમમ્હિ ખન્ધકે વત્થૂ પઞ્ચવીસતિ.

તસ્સુદ્દાનં –

દસ વત્થૂનિ પૂરેત્વા, કમ્મં દૂતેન પાવિસિ;

ચત્તારો પુન રૂપઞ્ચ, કોસમ્બિ ચ પાવેય્યકો.

મગ્ગો સોરેય્યં સઙ્કસ્સં, કણ્ણકુજ્જં ઉદુમ્બરં;

સહજાતિ ચ મજ્ઝેસિ, અસ્સોસિ કં નુ ખો મયં.

પત્તનાવાય ઉજ્જવિ, રહોસિ ઉપનામયં [દૂરતોપિ ઉદપાદિ (ક.)];

ગરુ [દારુણં (સ્યા.)] સઙ્ઘો ચ વેસાલિં, મેત્તા સઙ્ઘો ઉબ્બાહિકાતિ.

સત્તસતિકક્ખન્ધકો નિટ્ઠિતો.