૮. વત્તક્ખન્ધકં
આગન્તુકવત્તકથાવણ્ણના
૩૫૬-૩૫૭. વત્તક્ખન્ધકે ઉપરિપિટ્ઠિતોતિ પિટ્ઠિસઙ્ઘાટસ્સ ઉપરિભાગતો, દ્વારબાહસ્સ ઉપરિપદેસતોતિ અત્થો. વિસ્સજ્જેતબ્બન્તિ સુક્ખાપનત્થં આતપે વિસ્સજ્જિતબ્બં. અભિવાદાપેતબ્બોતિ તસ્સ વસ્સે પુચ્છિતે યદિ દહરો હોતિ, સયમેવ વન્દિસ્સતિ, તદા ઇમિનાવ વન્દાપિતો નામ હોતિ. નિલ્લોકેતબ્બોતિ ઓલોકેતબ્બો. યથાભાગન્તિ પુબ્બે પઞ્ઞત્તં પદેસભાગં અનતિક્કમિત્વા. સન્તાનકન્તિ ઉણ્ણનાભિસુત્તં. ઉલ્લોકાતિ ગેહસ્સ ઉપરિભાગતો પટ્ઠાય, પઠમં ઉપરિભાગો સમ્મજ્જિતબ્બોતિ વુત્તં હોતિ.
આવાસિકવત્તકથાવણ્ણના
૩૫૯. મહાઆવાસેતિ મહાવિહારસદિસે મહાઆવાસે.
અનુમોદનવત્તકથાવણ્ણના
૩૬૨. પઞ્ચમે નિસિન્નેતિ અનુમોદનત્થાય નિસિન્ને. ઉપનિસિન્નકથા નામ બહૂસુ સન્નિપતિતેસુ પરિકથાકથનં.
ભત્તગ્ગવત્તકથાવણ્ણના
૩૬૪. મનુસ્સાનં પરિવિસનટ્ઠાનન્તિ યત્થ મનુસ્સા સપુત્તદારા આવસિત્વા દેન્તિ. હત્થધોવનઉદકં સન્ધાયાતિ ભુત્તાવિસ્સ ભોજનાવસાને હત્થધોવનઉદકં સન્ધાય. તેનેવાહ ‘‘અન્તરા પિપાસિતેન પન…પે… હત્થા ન ધોવિતબ્બા’’તિ. પોત્થકેસુ પન ‘‘પાનીયં પિવિત્વા હત્થા ન ધોવિતબ્બા’’તિ લિખન્તિ, ‘‘હત્થા ધોવિતબ્બા’’તિ પાઠેન ભવિતબ્બન્તિ અમ્હાકં ખન્તિ. અઞ્ઞથા ‘‘ન તાવ ઉદકન્તિ ઇદં હત્થધોવનઉદકં સન્ધાય વુત્ત’’ન્તિ વત્વા ‘‘અન્તરા પિપાસિતેન પના’’તિઆદિના વુત્તવિસેસો ન ઉપલબ્ભતિ. અથ મતં ‘‘ન તાવ થેરેન ઉદકં પટિગ્ગહેતબ્બન્તિ ઇદં કિં પાનીયપટિગ્ગહણં સન્ધાય વુત્તં, ઉદાહુ હત્થધોવનઉદકગ્ગહણં સન્ધાયાતિ આસઙ્કાનિવત્તનત્થં ‘ઇદં હત્થધોવનઉદકં સન્ધાય વુત્ત’ન્તિઆદિ કથિત’’ન્તિ, તઞ્ચ ન, તત્થ આસઙ્કાય એવ અસમ્ભવતો. ન હિ ભગવા ‘‘યાવ અઞ્ઞે ન ભુત્તાવિનો હોન્તિ, તાવ પાનીયં ન પાતબ્બ’’ન્તિ વક્ખતીતિ સક્કા વિઞ્ઞાતું. યદિ ચેતં પાનીયપટિગ્ગહણં સન્ધાય વુત્તં, ‘‘ન તાવ થેરેન ઉદકં પટિગ્ગહેતબ્બ’’ન્તિ ઉદકસદ્દપ્પયોગો ચ ન કત્તબ્બો સિયા, અટ્ઠકથાયઞ્ચ ‘‘ઇદં હત્થધોવનઉદકં સન્ધાય વુત્ત’’ન્તિ વત્વા તેન નિવત્તિતબ્બમત્થં દસ્સેન્તેન ‘‘અન્તરા પિપાસિતેન પન ગલે વિલગ્ગામિસેન વા પાનીયં પિવિતબ્બ’’ન્તિ એત્તકમેવ વત્તબ્બં, ‘‘પાનીયં પિવિત્વા હત્થા ન ધોવિતબ્બા’’તિ એવં પન ન વત્તબ્બન્તિ. ધુરે નિસિન્ના હોન્તીતિ દ્વારસમીપે નિસિન્ના હોન્તિ.
પિણ્ડચારિકવત્તકથાવણ્ણના
૩૬૬. પરામસતીતિ ગણ્હાતિ. ઠપેતિ વાતિ ‘‘તિટ્ઠથ, ભન્તે’’તિ વદન્તી ઠપેતિ નામ.
આરઞ્ઞિકવત્તકથાવણ્ણના
૩૬૭. કેનજ્જ, ભન્તે, યુત્તન્તિ કેન નક્ખત્તેન અજ્જ ચન્દો યુત્તોતિ એવં વદન્તેન નક્ખત્તં પુચ્છિતં હોતિ.
સેનાસનવત્તકથાવણ્ણના
૩૬૯-૩૭૦. અઙ્ગણેતિ અબ્ભોકાસે. ન વુડ્ઢં અનાપુચ્છાતિ એત્થ તસ્સ ઓવરકે તદુપચારે ચ આપુચ્છિતબ્બન્તિ વદન્તિ. ભોજનસાલાદીસુપિ એવમેવ પટિપજ્જિતબ્બન્તિ ભોજનસાલાદીસુપિ ઉદ્દેસદાનાદિ આપુચ્છિત્વાવ કાતબ્બન્તિ અત્થો.
વચ્ચકુટિવત્તકથાવણ્ણના
૩૭૩-૩૭૪. ઇદં અતિવિવટન્તિ ઇદં ઠાનં ગુમ્બાદીહિ અપ્પટિચ્છન્નત્તા અતિવિય પકાસનં. નિબદ્ધગમનત્થાયાતિ અત્તનો નિબદ્ધગમનત્થાય. પુગ્ગલિકટ્ઠાનં વાતિ અત્તનો વિહારં સન્ધાય વુત્તં. સેસમેત્થ સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.
ઇમસ્મિં વત્તક્ખન્ધકે આગતાનિ આગન્તુકાવાસિકગમિયાનુમોદનભત્તગ્ગપિણ્ડચારિકારઞ્ઞિક સેનાસન જન્તાઘર વચ્ચકુટિ ઉપજ્ઝાચરિય સદ્ધિવિહારિક અન્તેવાસિકવત્તાનિ ચુદ્દસ મહાવત્તાનિ નામ, ઇતો અઞ્ઞાનિ પન કદાચિ તજ્જનીયકમ્મકતાદિકાલેયેવ ચરિતબ્બાનિ અસીતિ ખન્ધકવત્તાનીતિ વેદિતબ્બાનિ. ગણ્ઠિપદેસુ પન ‘‘ઇમાનિયેવ ચુદ્દસ મહાવત્તાનિ અગ્ગહિતગ્ગહણેન ગહિયમાનાનિ અસીતિ ખન્ધકવત્તાઆની’’તિ વુત્તં, તં ન ગહેતબ્બં.
વત્તક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.