૭. સઙ્ઘભેદકક્ખન્ધકં

છસક્યપબ્બજ્જાકથાવણ્ણના

૩૩૦. સઙ્ઘભેદકક્ખન્ધકે અનુપિયાયન્તિઆદીસુ ‘‘અનુપિયા નામા’’તિ વત્તબ્બે આકારસ્સ રસ્સત્તં અનુનાસિકસ્સ ચ આગમં કત્વા ‘‘અનુપિયં નામા’’તિ વુત્તં. મલ્લાનન્તિ મલ્લરાજૂનં. ન હેટ્ઠા પાસાદા ઓરોહતીતિ ઉપરિપાસાદતો હેટ્ઠિમતલં ન ઓરોહતિ, ‘‘હેટ્ઠાપાસાદ’’ન્તિપિ પઠન્તિ. અનુરુદ્ધો વા પબ્બાજેય્યાતિ યોજેતબ્બં. ઘરાવાસત્થન્તિ ઘરાવાસસ્સ અનુચ્છવિકં કમ્મં. ઉદકં અભિનેતબ્બન્તિ ઉદકં આહરિતબ્બં. નિન્નેતબ્બન્તિ આભતમુદકં પુન નીહરિતબ્બં. નિદ્ધાપેતબ્બન્તિ અન્તરન્તરા ઉટ્ઠિતતિણાનિ ઉદ્ધરિત્વા અપનેતબ્બં. લવાપેતબ્બન્તિ પરિપક્કકાલે લવાપેતબ્બં. ઉબ્બાહાપેતબ્બન્તિ ખલમણ્ડલં હરાપેતબ્બં. ઉજું કારાપેતબ્બન્તિ પુઞ્જં કારાપેતબ્બં. પલાલાનિ ઉદ્ધરાપેતબ્બાનીતિ પલાલાનિ અપનેતબ્બાનિ. ભુસિકા ઉદ્ધરાપેતબ્બાતિ ગુન્નં ખુરગ્ગેહિ સઞ્છિન્ના ભુસસઙ્ખાતા નાળદણ્ડા અપનેતબ્બા. ઓપુનાપેતબ્બન્તિ વાતમુખે ઓપુનાપેત્વા પલાલં અપનેતબ્બં. અતિહરાપેતબ્બન્તિ અન્તોકોટ્ઠાગારં ઉપનેતબ્બં. ન કમ્માતિ ન કમ્માનિ. ઘરાવાસત્થેનાતિ ઉપયોગત્થે કરણવચનં. ઉપજાનાહીતિ ચ ઉપસગ્ગમત્તો ઉપ-સદ્દો. તેનાહ ‘‘ઘરાવાસત્થં જાનાહી’’તિ. જાનાહીતિ ચેત્થ પટિપજ્જાતિ અત્થો વેદિતબ્બો. અકામકાતિ અનિચ્છમાના.

૩૩૧-૩૩૨. યં ન નિવત્તોતિ યસ્મા ન નિવત્તો. સુઞ્ઞાગારગતોતિ (ઉદા. અટ્ઠ. ૨૦) ‘‘ઠપેત્વા ગામઞ્ચ ગામૂપચારઞ્ચ અવસેસં અરઞ્ઞ’’ન્તિ (પારા.૯૨) વુત્તં અરઞ્ઞં રુક્ખમૂલઞ્ચ ઠપેત્વા અઞ્ઞં પબ્બતકન્દરાદિ પબ્બજિતસારુપ્પં નિવાસટ્ઠાનં જનસમ્બાધાભાવતો ઇધ ‘‘સુઞ્ઞાગાર’’ન્તિ અધિપ્પેતં. અથ વા ઝાનકણ્ટકાનં સદ્દાનં અભાવતો વિવિત્તં યં કિઞ્ચિ અગારમ્પિ ‘‘સુઞ્ઞાગાર’’ન્તિ વેદિતબ્બં. તં સુઞ્ઞાગારં ઉપગતો. અભિક્ખણન્તિ બહુલં. ઉદાનં ઉદાનેસીતિ સો હિ આયસ્મા અરઞ્ઞે દિવાવિહારં ઉપગતોપિ રત્તિવાસૂપગતોપિ યેભુય્યેન ફલસમાપત્તિસુખેન નિરોધસમાપત્તિસુખેન ચ વીતિનામેસિ, તસ્મા તં સુખં સન્ધાય પુબ્બે અત્તના અનુભૂતં સભયં સપરિળાહં રજ્જસુખં જિગુચ્છિત્વા ‘‘અહો સુખં અહો સુખ’’ન્તિ સોમનસ્સસહિતઞાણસમુટ્ઠાનં પીતિસમુગ્ગારં સમુગ્ગિરતિ. તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચુન્તિ તે સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ઉલ્લુમ્પનસભાવસણ્ઠિતા તસ્સ અનુગ્ગણ્હનાધિપ્પાયેન ભગવન્તં એતદવોચું, ન ઉજ્ઝાનવસેન. નિસ્સંસયન્તિ અસન્દેહેન, એકન્તેનાતિ અત્થો. તે કિર ભિક્ખૂ પુથુજ્જના તસ્સ આયસ્મતો વિવેકસુખં સન્ધાય ઉદાનં અજાનન્તા એવમાહંસુ. સમનુસ્સરન્તોતિ ઉક્કણ્ઠનવસેન અનુસ્સરન્તો.

અઞ્ઞતરન્તિ નામગોત્તેન અપાકટં એકં ભિક્ખું. આમન્તેસીતિ આણાપેસિ તે ભિક્ખૂ સઞ્ઞાપેતુકામો. એવન્તિ વચનસમ્પટિગ્ગહે, સાધૂતિ અત્થો. એવં ભન્તેતિ એત્થ પન એવં-સદ્દો પટિઞ્ઞાયં. ‘‘અભિક્ખણં ‘અહો સુખં અહો સુખ’ન્તિ ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસી’’તિ યથા તે ભિક્ખૂ વદન્તિ, તં એવં તથેવાતિ અત્તનો ઉદાનં પટિજાનાતિ. ‘‘કિં પન ત્વં ભદ્દિયા’’તિ કસ્મા ભગવા પુચ્છતિ, કિં તસ્સ ચિત્તં ન જાનાતીતિ? નો ન જાનાતિ, તેનેવ પન તમત્થં વદાપેત્વા તે ભિક્ખૂ સઞ્ઞાપેતું પુચ્છતિ. વુત્તઞ્હેતં ‘‘જાનન્તાપિ તથાગતા પુચ્છન્તિ, જાનન્તાપિ ન પુચ્છન્તી’’તિઆદિ (પારા. ૧૬, ૧૯૪). અત્થવસન્તિ કારણં.

અન્તોપિ અન્તેપુરેતિ ઇત્થાગારસ્સ સઞ્ચરણટ્ઠાનભૂતે રાજગેહસ્સ અબ્ભન્તરે, યત્થ રાજા નહાનભોજનસયનાદિં કપ્પેતિ. રક્ખા સુસંવિહિતાતિ આરક્ખાદિકતપુરિસેહિ ગુત્તિ સુટ્ઠુ સમન્તતો વિહિતા. બહિપિ અન્તેપુરેતિ અટ્ટકરણટ્ઠાનાદિકે અન્તેપુરતો બહિભૂતે રાજગેહે. એવં રક્ખિતો ગોપિતો સન્તોતિ એવં રાજગેહરાજધાનીરજ્જદેસેસુ અન્તો બહિ ચ અનેકેસુ ઠાનેસુ અનેકસતેહિ સુસંવિહિતરક્ખાવરણગુત્તિયા મમેવ નિબ્ભયત્થં ફાસુવિહારત્થં રક્ખિતો ગોપિતો સમાનો. ભીતોતિઆદીનિ પદાનિ અઞ્ઞમઞ્ઞવેવચનાનિ. અથ વા ભીતોતિ પરરાજૂહિ ભાયમાનો. ઉબ્બિગ્ગોતિ સકરજ્જેપિ પકતિક્ખોભતો ઉપ્પજ્જનકભયુબ્બેગેન ઉબ્બિગ્ગો ચલિતો. ઉસ્સઙ્કીતિ ‘‘રઞ્ઞા નામ સબ્બકાલં અવિસ્સત્થેન ભવિતબ્બ’’ન્તિ વચનતો સબ્બત્થ અવિસ્સાસનવસેન તેસં તેસં કિચ્ચકરણીયાનં અચ્ચયતો ઉપ્પજ્જનકપરિસઙ્કાય ચ ઉદ્ધમુદ્ધં સઙ્કમાનો. ઉત્રાસીતિ ‘‘સન્તિકાવચરેહિપિ અજાનન્તસ્સેવ મે કદાચિ અનત્થો ભવેય્યા’’તિ ઉપ્પન્નેન સરીરકમ્પમ્પિ ઉપ્પાદનસમત્થેન તાસેન ઉત્રાસિ. ‘‘ઉત્રસ્તો’’તિપિ પઠન્તિ. વિહરામીતિ એવંભૂતો હુત્વા વિહરામિ.

એતરહીતિ ઇદાનિ પબ્બજિતકાલતો પટ્ઠાય. એકોતિ અસહાયો. તેન વિવેકટ્ઠકાયતં દસ્સેતિ. અભીતોતિઆદીનં પદાનં વુત્તવિપરિયાયેન અત્થો વેદિતબ્બો. ભયાદિનિમિત્તસ્સ પરિગ્ગહસ્સ તંનિમિત્તસ્સ ચ કિલેસગહનસ્સ અભાવેનેવસ્સ અભીતાદિતાતિ એતેન ચિત્તવિવેકં દસ્સેતિ. અપ્પોસ્સુક્કોતિ સરીરગુત્તિયં નિરુસ્સુક્કો. પન્નલોમોતિ લોમહંસુપ્પાદકસ્સ છમ્ભિતત્તસ્સ અભાવેન અનુગ્ગતલોમો. પદદ્વયેનપિ સેરિવિહારં દસ્સેતિ. પરદત્તવુત્તોતિ પરેહિ દિન્નેન ચીવરાદિના વત્તમાનો. એતેન સબ્બસો સઙ્ગાભાવદીપનમુખેન અનવસેસભયહેતુવિરહં દસ્સેતિ. મિગભૂતેન ચેતસાતિ વિસ્સત્થવિહારિતાય મિગસ્સ વિય જાતેન ચિત્તેન. મિગો હિ અમનુસ્સપથે અરઞ્ઞે વસમાનો વિસ્સત્થો તિટ્ઠતિ નિસીદતિ નિપજ્જતિ યેનકામઞ્ચ પક્કમતિ અપ્પટિહતચારો, એવં અહમ્પિ વિહરામીતિ દસ્સેતિ. વુત્તઞ્હેતં પચ્ચેકસમ્બુદ્ધેન –

‘‘મિગો અરઞ્ઞમ્હિ યથા અબદ્ધો;

યેનિચ્છકં ગચ્છતિ ગોચરાય;

વિઞ્ઞૂ નરો સેરિત પેક્ખમાનો;

એકો ચરે ખગ્ગવિસાણકપ્પો’’તિ. (સુ. નિ. ૩૯; અપ. થેર ૧.૧.૯૫);

ઇમં ખો અહં, ભન્તે, અત્થવસન્તિ ભગવા યદિદં મમ એતરહિ પરમં વિવેકસુખં ફલસમાપત્તિસુખં, ઇદમેવ કારણં સમ્પસ્સમાનો ‘‘અહો સુખં, અહો સુખ’’ન્તિ ઉદાનેમિ. એતમત્થન્તિ એતં ભદ્દિયત્થેરસ્સ પુથુજ્જનવિસયાતીતં વિવેકસુખસઙ્ખાતં અત્થં સબ્બાકારતો વિદિત્વા. ઇમં ઉદાનન્તિ ઇમં સહેતુકભયસોકવિગમાનુભાવદીપકં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

યસ્સન્તરતો ન સન્તિ કોપાતિ યસ્સ અરિયપુગ્ગલસ્સ અન્તરતો અબ્ભન્તરે અત્તનો ચિત્તે ચિત્તકાલુસ્સિયકરણતો ચિત્તપ્પકોપા રાગાદયો આઘાતવત્થુઆદિકારણભેદતો અનેકભેદા દોસકોપા એવ વા ન સન્તિ, મગ્ગેન પહીનત્તા ન વિજ્જન્તિ. અયઞ્હિ અન્તર-સદ્દો કિઞ્ચાપિ ‘‘મઞ્ચ ત્વઞ્ચ કિમન્તર’’ન્તિઆદીસુ (સં. નિ. ૧.૨૨૮) કારણે દિસ્સતિ, ‘‘અન્તરટ્ઠકે હિમપાતસમયે’’તિઆદીસુ (મહાવ. ૩૪૬) વેમજ્ઝે, ‘‘અન્તરા ચ જેતવનં અન્તરા ચ સાવત્થિ’’ન્તિઆદીસુ (ઉદા. ૧૩, ૪૪) વિવરે, ‘‘ભયમન્તરતો જાત’’ન્તિઆદીસુ (ઇતિવુ. ૮૮; મહાનિ. ૫) ચિત્તે, ઇધાપિ ચિત્તે એવ દટ્ઠબ્બો. તેનેવાહ ‘‘યસ્સ ચિત્તે કોપા ન સન્તી’’તિ.

અભવ-સદ્દસ્સ વિભવ-સદ્દેન અત્થુદ્ધારે કારણમાહ ‘‘વિભવોતિ ચ અભવોતિ ચ અત્થતો એક’’ન્તિ. ઇતિ-સદ્દો પકારવચનોતિ આહ ‘‘ઇતિ અનેકપ્પકારા ભવાભવતા’’તિ. વીતિવત્તોતિ અતિક્કન્તો. એત્થ ચ ‘‘યસ્સા’’તિ ઇદં યો વીતિવત્તોતિ વિભત્તિવિપરિણામવસેન યોજેતબ્બં. તં વિગતભયન્તિ તં એવરૂપં યથાવુત્તગુણસમન્નાગતં ખીણાસવં ચિત્તકોપાભાવતો ઇતિભવાભવસમતિક્કમનતો ચ ભયહેતુવિગમેન વિગતભયં. વિવેકસુખેન અગ્ગફલસુખેન ચ સુખિં, વિગતભયત્તા એવ અસોકં. દેવા નાનુભવન્તિ દસ્સનાયાતિ અધિગતમગ્ગે ઠપેત્વા સબ્બેપિ ઉપપત્તિદેવા વાયમન્તાપિ ચિત્તચારદસ્સનવસેન દસ્સનાય દટ્ઠું નાનુભવન્તિ ન અભિસમ્ભુણન્તિ ન સક્કોન્તિ, પગેવ મનુસ્સા. સેક્ખાપિ હિ પુથુજ્જના વિય અરહતો ચિત્તપ્પવત્તિં ન જાનન્તિ. તસ્સ દસ્સનં દેવાનમ્પિ દુલ્લભન્તિ એત્થાપિ ચિત્તચારદસ્સનવસેન તસ્સ દસ્સનં દેવાનમ્પિ દુલ્લભં અલબ્ભનીયં, દેવેહિપિ તં દસ્સનં ન સક્કા પાપુણિતુન્તિ એવમત્થો ગહેતબ્બો. અભાવત્થો હેત્થ દુ-સદ્દો ‘‘દુપ્પઞ્ઞો’’તિઆદીસુ વિય.

૩૩૩. ભત્તાભિહારોતિ અભિહરિતબ્બભત્તં. તસ્સ પન પમાણં દસ્સેતું ‘‘પઞ્ચ ચ થાલિપાકસતાની’’તિ વુત્તં. તત્થ એકો થાલિપાકો દસન્નં પુરિસાનં ભત્તં ગણ્હાતિ. લાભસક્કારસિલોકેનાતિ એત્થ લાભો નામ ચતુપચ્ચયલાભો. સક્કારોતિ તેસંયેવ સુકતાનં સુસઙ્ખતાનં લાભો. સિલોકોતિ વણ્ણઘોસો. મનોમયં કાયન્તિ ઝાનમનેન નિબ્બત્તં બ્રહ્મકાયં. ઉપપન્નોતિ ઉપગતો. અત્તભાવપ્પટિલાભોતિ સરીરપટિલાભો. દ્વે વા તીણિ વા માગધકાનિ ગામખેત્તાનીતિ એત્થ માગધકં ગામખેત્તં અત્થિ ખુદ્દકં, અત્થિ મજ્ઝિમં, અત્થિ મહન્તં. ખુદ્દકં ગામખેત્તં ઇતો ચત્તાલીસ ઉસભાનિ, એત્તો ચત્તાલીસ ઉસભાનીતિ ગાવુતં હોતિ. મજ્ઝિમં ઇતો ગાવુતં, એત્તો ગાવુતન્તિ અડ્ઢયોજનં હોતિ. મહન્તં ઇતો દિયડ્ઢગાવુતં, એત્તો દિયડ્ઢગાવુતન્તિ તિગાવુતં હોતિ. તેસુ ખુદ્દકેન ગામખેત્તેન તીણિ, ખુદ્દકેન ચ મજ્ઝિમેન ચ દ્વે ગામખેત્તાનિ તસ્સ અત્તભાવો. તિગાવુતઞ્હિસ્સ સરીરં. પરિહરિસ્સામીતિ પટિજગ્ગિસ્સામિ ગોપયિસ્સામિ. રક્ખસ્સેતન્તિ રક્ખસ્સુ એતં.

પઞ્ચસત્થુકથાવણ્ણના

૩૩૪. સત્થારોતિ ગણસત્થારો. નાસ્સસ્સાતિ ન એતસ્સ ભવેય્ય. તન્તિ તં સત્થારં. તેનાતિ અમનાપેન. સમુદાચરેય્યામાતિ કથેય્યામ. સમ્મન્નતીતિ અમ્હાકં સમ્માનં કરોતિ. તેનાહ ‘‘સમ્માનેતી’’તિ, સમ્મન્નતીતિ વા પરેહિ સમ્માનીયતીતિ અત્થો.

૩૩૫. નાસાય પિત્તં ભિન્દેય્યુન્તિ અચ્છપિત્તં વા મચ્છપિત્તં વા નાસાપુટે પક્ખિપેય્યું. પરાભવાયાતિ અવડ્ઢિયા વિનાસાય. અસ્સતરીતિ વળવાય કુચ્છિસ્મિં ગદ્રભસ્સજાતા, તં અસ્સેન સદ્ધિં સમ્પયોજેન્તિ, સા ગબ્ભં ગણ્હિત્વા કાલે સમ્પત્તે વિજાયિતું ન સક્કોતિ, પાદેહિ ભૂમિં પહરન્તી તિટ્ઠતિ, અથસ્સા ચત્તારો પાદે ચતૂસુ ખાણુકેસુ બન્ધિત્વા કુચ્છિં ફાલેત્વા પોતકં નીહરન્તિ, સા તત્થેવ મરતિ. તેન વુત્તં ‘‘અત્તવધાય ગબ્ભં ગણ્હાતી’’તિ.

૩૩૯. પોત્થનિકન્તિ છુરિકં, યં ખરન્તિપિ વુચ્ચતિ.

નાળાગિરિપેસનકથાવણ્ણના

૩૪૨. મા કુઞ્જર નાગમાસદોતિ ભો, કુઞ્જર, બુદ્ધનાગં વધકચિત્તેન મા ઉપગચ્છ. દુક્ખન્તિ દુક્ખકારણત્તા દુક્ખં. કથં તં દુક્ખન્તિ આહ ‘‘ન હિ નાગહતસ્સા’’તિઆદિ. નાગહતસ્સ સુગતિપટિક્ખેપેન બુદ્ધનાગસ્સ ઘાતો દુગ્ગતિદુક્ખકારણન્તિ દસ્સેતિ. ઇતોતિ ઇતો જાતિતો. યતોતિ યસ્મા. ઇતો પરં યતોતિ ઇતો પરં ગચ્છન્તસ્સાતિ વા અત્થો. મદોતિ માનમદો. પમાદોતિ પમત્તભાવો. પટિકુટિતોતિ સઙ્કુટિતો. અલક્ખિકોતિ અહિરિકો. યત્ર હિ નામાતિ યો નામ.

પઞ્ચવત્થુયાચનકથાવણ્ણના

૩૪૩. તિકભોજનન્તિ તીહિ ભુઞ્જિતબ્બભોજનં, તિણ્ણં એકતો પટિગ્ગહેત્વા ભુઞ્જિતું પઞ્ઞપેસ્સામીતિ અત્થો. કોકાલિકોતિઆદીનિ ચતુન્નં દેવદત્તપક્ખિયાનં ગણપામોક્ખાનં નામાનિ. આયુકપ્પન્તિ એકં મહાકપ્પં અસીતિભાગં કત્વા તતો એકભાગમત્તં કાલં અન્તરકપ્પસઞ્ઞિતં કાલં.

આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચાતિ (ઉદા. અટ્ઠ. ૪૮) દેવદત્તો સબ્બં સઙ્ઘભેદસ્સ પુબ્બભાગં નિપ્ફાદેત્વા ‘‘એકંસેનેવ અજ્જ આવેણિકં ઉપોસથં સઙ્ઘકમ્મઞ્ચ કરિસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા એતં ‘‘અજ્જતગ્ગે’’તિઆદિવચનં અવોચ. તત્થ અઞ્ઞત્રેવ ભગવતાતિ વિના એવ ભગવન્તં, તં સત્થારં અકત્વાતિ અત્થો. અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસઙ્ઘા ઉપોસથં કરિસ્સામિ સઙ્ઘકમ્માનિ ચાતિ ભગવતો ઓવાદકારકં ભિક્ખુસઙ્ઘં વિના મં અનુવત્તન્તેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં આવેણિકં ઉપોસથં સઙ્ઘકમ્માનિ ચ કરિસ્સામિ. અજ્જતગ્ગે, ભન્તે, દેવદત્તો સઙ્ઘં ભિન્દિસ્સતીતિ ભેદકારકાનં સબ્બેસં દેવદત્તેન સજ્જિતત્તા ‘‘એકંસેનેવ દેવદત્તો અજ્જ સઙ્ઘં ભિન્દિસ્સતી’’તિ મઞ્ઞમાનો એવમાહ. ભિન્દિસ્સતીતિ દ્વિધા કરિસ્સતિ.

એતમત્થં વિદિત્વાતિ એતં અવીચિમહાનિરયુપ્પત્તિસંવત્તનિયં કપ્પટ્ઠિયં અતેકિચ્છં દેવદત્તેન નિબ્બત્તિયમાનં સઙ્ઘભેદકમ્મં સબ્બાકારતો વિદિત્વા. ઇમં ઉદાનન્તિ કુસલાકુસલેસુ યથાક્કમં સપ્પુરિસાસપ્પુરિસાનં સુકરા પટિપત્તિ, ન પન નેસં અકુસલકુસલેસૂતિ ઇદમત્થવિભાવનં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

તત્થ સુકરં સાધુના સાધૂતિ અત્તનો પરેસઞ્ચ હિતં સાધેતીતિ સાધુ, સમ્માપટિપન્નો. તેન સાધુના સારિપુત્તાદિના સાવકેન પચ્ચેકસમ્બુદ્ધેન સમ્માસમ્બુદ્ધેન અઞ્ઞેન વા લોકિયસાધુના સાધુ સુન્દરં ભદ્દકં અત્તનો પરેસઞ્ચ હિતસુખાવહં સુકરં સુખેન કાતું સક્કા. સાધુ પાપેન દુક્કરન્તિ તદેવ પન વુત્તલક્ખણં સાધુ પાપેન દેવદત્તાદિના પાપપુગ્ગલેન દુક્કરં કાતું ન સક્કા, ન સો તં કાતું સક્કોતીતિ અત્થો. પાપં પાપેન સુકરન્તિ પાપં અસુન્દરં અત્તનો પરેસઞ્ચ અનત્થાવહં પાપેન યથાવુત્તપાપપુગ્ગલેન સુકરં સુખેન કાતું સક્કુણેય્યં. પાપમરિયેહિ દુક્કરન્તિ અરિયેહિ પન બુદ્ધાદીહિ તં પાપં દુક્કરં દુરભિસમ્ભવં. સેતુઘાતોયેવ હિ તેસં તત્થાતિ દીપેતિ.

સઙ્ઘભેદકથાવણ્ણના

૩૪૫. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આદેસનાપાટિહારિયાનુસાસનિયાતિઆદીસુ પરસ્સ ચિત્તં ઞત્વા કથનં આદેસનાપાટિહારિયં, સાવકાનઞ્ચ બુદ્ધાનઞ્ચ સતતં ધમ્મદેસનં અનુસાસનીપાટિહારિયં, ઇદ્ધિવિધં ઇદ્ધિપાટિહારિયં. તત્થ ઇદ્ધિપાટિહારિયેન સદ્ધિં અનુસાસનીપાટિહારિયં મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરસ્સ આચિણ્ણં, આદેસનાપાટિહારિયેન સદ્ધિં અનુસાસનીપાટિહારિયં ધમ્મસેનાપતિસ્સ. તેન વુત્તં ‘‘આયસ્મા સારિપુત્તો આદેસનાપાટિહારિયાનુસાસનિયા ભિક્ખૂ ધમ્મિયા કથાય ઓવદી’’તિઆદિ. તદા હિ દ્વીસુ અગ્ગસાવકેસુ ધમ્મસેનાપતિ તેસં ભિક્ખૂનં ચિત્તચારં ઞત્વા ધમ્મં દેસેસિ, મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો વિકુબ્બનં દસ્સેત્વા ધમ્મં દેસેસિ, પાળિયઞ્ચેત્થ દ્વિન્નમ્પિ થેરાનં દેસનાય ધમ્મચક્ખુપટિલાભોવ દસ્સિતો. દીઘભાણકા પન એવં વદન્તિ ‘‘ભગવતા પેસિતેસુ દ્વીસુ અગ્ગસાવકેસુ ધમ્મસેનાપતિ તેસં ચિત્તચારં ઞત્વા ધમ્મં દેસેસિ, થેરસ્સ ધમ્મદેસનં સુત્વા પઞ્ચસતાપિ ભિક્ખૂ સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિંસુ. અથ નેસં મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો વિકુબ્બનં દસ્સેત્વા ધમ્મં દેસેસિ, તં સુત્વા સબ્બે અરહત્તફલે પતિટ્ઠહિંસૂ’’તિ. દેવદત્તં ઉટ્ઠાપેસીતિ જણ્ણુકેન હદયમજ્ઝે પહરિત્વા ઉટ્ઠાપેસિ.

૩૪૬. સરસીતિ સરો. સુવિક્ખાલિતન્તિ સુટ્ઠુ વિક્ખાલિતં, સુવિસોધિતં કત્વાતિ અત્થો. સંખાદિત્વાતિ સુટ્ઠુ ખાદિત્વા. મહિં વિકુબ્બતોતિ મહિં દન્તેહિ વિલિખન્તસ્સ. નદીસુ ભિસં ઘસાનસ્સાતિ યોજેતબ્બં. નદીતિ ચેત્થ મહાસરો અધિપ્પેતો. જગ્ગતોતિ હત્થિયૂથં પાલેન્તસ્સ. ભિઙ્કોવાતિ હત્થિપોતકો વિય. મમાનુકુબ્બન્તિ મં અનુકરોન્તો.

૩૪૭. દૂતેય્યન્તિ દૂતકમ્મં. ગન્તુમરહતીતિ દૂતેય્યસઙ્ખાતં સાસનં હરિતું ધારેત્વા હરિતું અરહતિ. સોતાતિ યં અસ્સ સાસનં દેન્તિ, તસ્સ સોતા. સાવેતાતિ તં ઉગ્ગણ્હિત્વા ‘‘ઇદં નામ તુમ્હેહિ વુત્ત’’ન્તિ પટિસાવેતા. ઉગ્ગહેતાતિ સુઉગ્ગહિતં કત્વા ઉગ્ગહેતા. ધારેતાતિ સુધારિતં કત્વા ધારેતા. વિઞ્ઞાતાતિ અત્તના તસ્સ અત્થં જાનિતા. વિઞ્ઞાપેતાતિ પરં વિજાનાપેતા. સહિતાસહિતસ્સાતિ ‘‘ઇદં સહિતં, ઇદં અસહિત’’ન્તિ એવં સહિતાસહિતસ્સ કુસલો ઉપગતાનુપગતેસુ છેકો સાસનં આરોચેન્તો સહિતાસહિતં સલ્લક્ખેત્વા આરોચેતિ. ન બ્યથતીતિ ન વેધતિ ન છમ્ભતિ. ઉગ્ગવાદિનિન્તિ ફરુસવચનેન સમન્નાગતં. પુચ્છિતોતિ પટિઞ્ઞત્થાય પુચ્છિતો.

૩૪૮. અટ્ઠહિ, ભિક્ખવે, અસદ્ધમ્મેહીતિઆદીસુ અસદ્ધમ્મેહીતિ (ઇતિવુ. અટ્ઠ. ૮૯) અસતં ધમ્મેહિ, અસન્તેહિ વા અસોભનેહિ વા ધમ્મેહિ. અભિભૂતોતિ અજ્ઝોત્થટો. પરિયાદિન્નચિત્તોતિ ખેપિતચિત્તો લાભાદિહેતુકેન ઇચ્છાચારેન માનમદાદિના ચ ખયં પાપિતકુસલચિત્તો. અથ વા પરિયાદિન્નચિત્તોતિ પરિતો આદિન્નચિત્તો, વુત્તપ્પકારેન અકુસલકોટ્ઠાસેન યથા કુસલચિત્તસ્સ ઉપ્પત્તિવારો ન હોતિ, એવં સમન્તતો ગહિતચિત્તસન્તાનોતિ અત્થો. અપાયે નિબ્બત્તનારહતાય આપાયિકો. તત્થપિ અવીચિસઙ્ખાતે મહાનિરયે ઉપ્પજ્જતીતિ નેરયિકો. એકં અન્તરકપ્પં પરિપુણ્ણમેવ કત્વા તત્થ તિટ્ઠતીતિ કપ્પટ્ઠો. અતેકિચ્છોતિ બુદ્ધેહિપિ અનિવત્તનીયત્તા અવીચિનિબ્બત્તિયા તિકિચ્છાભાવતો અતેકિચ્છો, અતિકિચ્છનીયોતિ અત્થો. લાભેનાતિ લાભેન હેતુભૂતેન. અથ વા લાભહેતુકેન માનાદિના. લાભઞ્હિ નિસ્સાય ઇધેકચ્ચે પુગ્ગલા પાપિચ્છા ઇચ્છાપકતા ઇચ્છાચારે ઠત્વા ‘‘લાભં નિબ્બત્તેસ્સામા’’તિ અનેકવિહિતં અનેસનં અપ્પતિરૂપં આપજ્જિત્વા ઇતો ચુતા અપાયેસુ નિબ્બત્તન્તિ. અપરે યથાલાભં લભિત્વા તંનિમિત્તં માનાતિમાનમદમચ્છરિયાદિવસેન પમાદં આપજ્જિત્વા ઇતો ચુતા અપાયેસુ નિબ્બત્તન્તિ, અયઞ્ચ તાદિસો. તેન વુત્તં ‘‘લાભેન, ભિક્ખવે, અભિભૂતો પરિયાદિન્નચિત્તો દેવદત્તો આપાયિકો’’તિઆદિ. અસક્કારેનાતિ હીળેત્વા પરિભવિત્વા પરેહિ અત્તનિ પવત્તિતેન અસક્કારેન, અસક્કારહેતુકેન વા માનાદિના. અસન્તગુણસમ્ભાવનાધિપ્પાયેન પવત્તા પાપા ઇચ્છા એતસ્સાતિ પાપિચ્છો, તસ્સ ભાવો પાપિચ્છતા, તાય. ‘‘અહં બુદ્ધો ભવિસ્સામિ, ભિક્ખુસઙ્ઘં પરિહરિસ્સામી’’તિ હિ તસ્સ ઇચ્છા ઉપ્પન્ના. કોકાલિકાદયો પાપા લામકા મિત્તા એતસ્સાતિ પાપમિત્તો, તસ્સ ભાવો પાપમિત્તતા, તાય.

૩૪૯. અભિભુય્યાતિ અભિભવિત્વા મદ્દિત્વા.

૩૫૦. તીહિ, ભિક્ખવે, અસદ્ધમ્મેહીતિઆદિ વુત્તનયમેવ. ઓરમત્તકેન વિસેસાધિગમેન અન્તરા વોસાનં આપાદીતિ એત્થ પન અયમત્થો. ઓરમત્તકેનાતિ અપ્પમત્તકેન ઝાનાભિઞ્ઞામત્તેન. વિસેસાધિગમેનાતિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્માધિગમેન. અન્તરાતિ વેમજ્ઝે. વોસાનં આપાદીતિ અકતકિચ્ચોવ સમાનો ‘‘કતકિચ્ચોમ્હી’’તિ મઞ્ઞમાનો સમણધમ્મતો વિગમં આપજ્જિ. ઇદં વુત્તં હોતિ – ઝાનાભિઞ્ઞાહિ ઉત્તરિકરણીયે અધિગન્તબ્બે મગ્ગફલે અનધિગતે સતિયેવ તં અનધિગન્ત્વા સમણધમ્મતો વિગમં આપજ્જીતિ. ઇતિ ભગવા ઇમિના સુત્તેન વિસેસતો પુથુજ્જનભાવે આદીનવં પકાસેતિ ‘‘ભારિયો પુથુજ્જનભાવો, યત્ર હિ નામ ઝાનાભિઞ્ઞાપરિયોસાના સમ્પત્તિયો નિબ્બત્તેત્વાપિ અનેકાનત્થાવહં નાનાવિધદુક્ખહેતુઅસન્તગુણસમ્ભાવનં અસપ્પુરિસસંસગ્ગં આલસિયાનુયોગઞ્ચ અવિજહન્તો અવીચિસંવત્તનિકં કપ્પટ્ઠિયં અતેકિચ્છં કિબ્બિસં પસવતી’’તિ.

ગાથાસુ માતિ પટિસેધે નિપાતો. જાતૂતિ એકંસેન. કોચીતિ સબ્બસઙ્ગાહકવચનં. લોકસ્મિન્તિ સત્તલોકે. ઇદં વુત્તં હોતિ – ઇમસ્મિં સત્તલોકે કોચિ પુગ્ગલો એકંસેન પાપિચ્છો મા હોતૂતિ. તદમિનાપિ જાનાથ, પાપિચ્છાનં યથા ગતીતિ પાપિચ્છાનં પુગ્ગલાનં યથાગતિ યાદિસી નિબ્બત્તિ યાદિસો અભિસમ્પરાયોતિ ઇમિનાપિ કારણેન જાનાથાતિ દેવદત્તં નિદસ્સેન્તો એવમાહ.

પણ્ડિતોતિ સમઞ્ઞાતોતિ પરિયત્તિબાહુસચ્ચેન પણ્ડિતોતિ ઞાતો. ભાવિતત્તોતિ સમ્મતોતિ ઝાનાભિઞ્ઞાહિ ભાવિતચિત્તોતિ સમ્ભાવિતો. તથા હિ સો ‘‘મહિદ્ધિકો ગોધિપુત્તો, મહાનુભાવો ગોધિપુત્તો’’તિ ધમ્મસેનાપતિનાપિ પસંસિતો અહોસિ. જલંવ યસસા અટ્ઠા, દેવદત્તોતિ વિસ્સુતોતિ અત્તનો કિત્તિયા પરિવારેન ચ જલન્તો વિય ઓભાસન્તો વિય ઠિતો દેવદત્તોતિ એવં વિસ્સુતો પાકટો અહોસિ. ‘‘મે સુત’’ન્તિપિ પાઠો, મયા સુતં સુતમત્તં, કતિપાહેનેવ અતથાભૂતત્તા તસ્સ તં પણ્ડિચ્ચાદિસવનમત્તમેવાતિ અત્થો.

સો પમાદં અનુચિણ્ણો, આસજ્જ નં તથાગતન્તિ સો એવંભૂતો દેવદત્તો ‘‘બુદ્ધોપિ સાકિયપુત્તો, અહમ્પિ સાકિયપુત્તો, બુદ્ધોપિ સમણો, અહમ્પિ સમણો, બુદ્ધોપિ ઇદ્ધિમા, અહમ્પિ ઇદ્ધિમા, બુદ્ધોપિ દિબ્બચક્ખુકો, દિબ્બસોતચેતોપરિયઞાણલાભી, બુદ્ધોપિ અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્ને ધમ્મે જાનાતિ, અહમ્પિ તે જાનામી’’તિ અત્તનો પમાણં અજાનિત્વા સમ્માસમ્બુદ્ધં અત્તના સમસમટ્ઠપનેન પમાદં આપજ્જન્તો ‘‘ઇદાનાહં બુદ્ધો ભવિસ્સામિ, ભિક્ખુસઙ્ઘં પરિહરિસ્સામી’’તિ અભિમારપયોજનાદિના તથાગતં આસજ્જ આસાદેત્વા વિહેઠેત્વા. ‘‘પમાદમનુજિણ્ણો’’તિપિ પઠન્તિ. તસ્સત્થો – પમાદં વુત્તનયેન પમજ્જન્તો પમાદં નિસ્સાય ભગવતા સદ્ધિં યુગગ્ગાહચિત્તુપ્પાદેન સહેવ ઝાનાભિઞ્ઞાહિ અનુજિણ્ણો પરિહીનોતિ. અવીચિનિરયં પત્તો, ચતુદ્વારં ભયાનકન્તિ જાલાનં તત્થ ઉપ્પન્નસત્તાનં વા નિરન્તરતાય ‘‘અવીચી’’તિ લદ્ધનામં ચતૂસુ પસ્સેસુ ચતુમહાદ્વારયોગેન ચતુદ્વારં અતિભયાનકં મહાનિરયં પટિસન્ધિગ્ગહણવસેન પત્તો. તથા હિ વુત્તં –

‘‘ચતુક્કણ્ણો ચતુદ્વારો, વિભત્તો ભાગસો મિતો;

અયોપાકારપરિયન્તો, અયસા પટિકુજ્જિતો.

‘‘તસ્સ અયોમયા ભૂમિ, જલિતા તેજસા યુતા;

સમન્તા યોજનસતં, ફરિત્વા તિટ્ઠતિ સબ્બદા’’તિ. (મ. નિ. ૩.૨૫૦, ૨૬૭; અ. નિ. ૩.૩૬);

અદુટ્ઠસ્સાતિ અદુટ્ઠચિત્તસ્સ. દુબ્ભેતિ દુસ્સેય્ય. તમેવ પાપં ફુસતીતિ તમેવ અદુટ્ઠદુબ્ભિં પાપપુગ્ગલં પાપં નિહીનં પાપફલં ફુસતિ પાપુણાતિ અભિભવતિ. ભેસ્માતિ વિપુલભાવેન ગમ્ભીરભાવેન ચ ભિંસાપનો, ભિંસાપેન્તો વિય વિપુલગમ્ભીરોતિ અત્થો. વાદેનાતિ દોસેન. ઉપહિંસતીતિ બાધતિ આસાદેતિ. વાદો તમ્હિ ન રૂહતીતિ તસ્મિં તથાગતે પરેન આરોપિયમાનો દોસો ન રુહતિ ન તિટ્ઠતિ, વિસકુમ્ભો વિય સમુદ્દસ્સ ન તસ્સ વિકારં જનેતીતિ અત્થો.

એવં છહિ ગાથાહિ પાપિચ્છતાદિસમન્નાગતસ્સ નિરયૂપગભાવદસ્સનેન દુક્ખતો અપરિમુત્તિં દસ્સેત્વા ઇદાનિ તપ્પટિપક્ખધમ્મસમન્નાગતસ્સ દુક્ખક્ખયં દસ્સેન્તો ‘‘તાદિસં મિત્ત’’ન્તિ ઓસાનગાથમાહ. તસ્સત્થો – યસ્સ સમ્મા પટિપન્નસ્સ મગ્ગાનુગો પટિપત્તિમગ્ગં અનુગતો સમ્મા પટિપન્નો અપ્પિચ્છતાદિગુણસમન્નાગમેન સકલસ્સ વટ્ટદુક્ખસ્સ ખયં પરિયોસાનં પાપુણેય્ય, તાદિસં બુદ્ધં બુદ્ધસાવકં વા પણ્ડિતો સપ્પઞ્ઞો અત્તનો મિત્તં કુબ્બેથ તેન મેત્તિં કરેય્ય, તઞ્ચ સેવેથ તમેવ પયિરુપાસેય્યાતિ.

કિં પનેતં સુત્તં દેવદત્તસ્સ નિરયૂપપત્તિતો પુબ્બે ભાસિતં, ઉદાહુ પચ્છાતિ? ઇતિવુત્તકટ્ઠકથાયં (ઇતિવુ. અટ્ઠ. ૮૯) તાવ –

‘‘દેવદત્તે હિ અવીચિમહાનિરયં પવિટ્ઠે દેવદત્તપક્ખિકા અઞ્ઞતિત્થિયા ‘સમણેન ગોતમેન અભિસપિતો દેવદત્તો પથવિં પવિટ્ઠો’તિ અબ્ભાચિક્ખિંસુ. તં સુત્વા સાસને અનભિપ્પસન્ના મનુસ્સા ‘સિયા નુ ખો એતદેવં, યથા ઇમે ભણન્તી’તિ આસઙ્કં ઉપ્પાદેસું. તં પવત્તિં ભિક્ખૂ ભગવતો આરોચેસું. અથ ખો ભગવા ‘ન, ભિક્ખવે, તથાગતા કસ્સચિ અભિસપં દેન્તિ, તસ્મા ન દેવદત્તો મયા અભિસપિતો, અત્તનો કમ્મેનેવ નિરયં પવિટ્ઠો’તિ વત્વા તેસં મિચ્છાગાહં પટિસેધેન્તો ઇમાય અટ્ઠુપ્પત્તિયા ઇદં સુત્તં અભાસી’’તિ –

વુત્તં, તસ્મા તેસં મતેન તસ્સ નિરયૂપપત્તિતો પચ્છાપિ ભગવા ઇદં સુત્તમભાસીતિ વેદિતબ્બં. ઇધ પન તસ્સ નિરયૂપપત્તિતો પઠમમેવ ઉપ્પન્ને વત્થુમ્હિ ભાસિતં પાળિઆરુળ્હન્તિ દટ્ઠબ્બં. તેનેવ ‘‘અવીચિનિરયં પત્તો’’તિ ઇદં પન આસંસાયં અતીતવચનન્તિ વુત્તં, આસંસાતિ ચેત્થ અવસ્સમ્ભાવિની અત્થસિદ્ધિ અધિપ્પેતા. અવસ્સમ્ભાવિનિઞ્હિ અત્થસિદ્ધિમપેક્ખિત્વા અનાગતમ્પિ ભૂતં વિય વોહરન્તિ, તઞ્ચ સદ્દલક્ખણાનુસારેન વેદિતબ્બં.

સઙ્ઘભેદકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઉપાલિપઞ્હકથાવણ્ણના

૩૫૧. ઉપાલિપઞ્હે યં વત્તબ્બં, તં અટ્ઠકથાયં દસ્સિતમેવ. તત્થ અનુનયન્તોતિ અનુજાનાપેન્તો, ભેદસ્સ અનુરૂપં વા બોધેન્તો, યથા ભેદો હોતિ, એવં ભિન્દિતબ્બે ભિક્ખૂ વિઞ્ઞાપેન્તોતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘ન તુમ્હાક’’ન્તિઆદિ.

૩૫૨. અટ્ઠારસભેદકરવત્થુમ્હિ દસ અકુસલકમ્મપથા સંકિલિટ્ઠધમ્મતાય વોદાનધમ્મપઅપક્ખત્તા ‘‘અધમ્મો’’તિ દસ્સિતા, તથા ઉપાદાનાદયો, બોધિપક્ખિયધમ્માનં એકન્તાનવજ્જભાવતો નત્થિ અધમ્મભાવો, ભગવતા પન દેસિતાકારેન હાપેત્વા વડ્ઢેત્વા વા કથનં યથાધમ્મં અકથનન્તિ કત્વા અધમ્મભાવોતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘તયો સતિપટ્ઠાના’’તિઆદિ. નિય્યાનિકન્તિ સપાટિહીરં અપ્પટિહતં હુત્વા પવત્તતીતિ અત્થો. તથેવાતિ ઇમિના ‘‘એવં અમ્હાક’’ન્તિઆદિના વુત્તમત્થં આકડ્ઢતિ. કાતબ્બં કમ્મં ધમ્મો નામાતિ યથાધમ્મં કરણતો ધમ્મો નામ, ઇતરં વુત્તવિપરિયાયતો અધમ્મો નામ.

રાગવિનયો…પે… અયં વિનયો નામાતિ રાગાદીનં વિનયનતો સંવરણતો પજહનતો પટિસઙ્ખાનતો ચ વિનયો નામ, વુત્તવિપરિયાયેન ઇતરો અવિનયો. વત્થુસમ્પત્તિઆદિવસેન સબ્બેસં વિનયકમ્માનં અકુપ્પતાતિ આહ ‘‘વત્થુસમ્પત્તિ…પે… અયં વિનયો નામા’’તિ. તપ્પટિપક્ખતો અવિનયો વેદિતબ્બો. તેનાહ ‘‘વત્થુવિપત્તી’’તિઆદિ. યાસં આપન્નસ્સ પબ્બજ્જા સાવસેસા, તા આપત્તિયો સાવસેસા.

૩૫૪. આપાયિકોતિઆદિગાથાસુ (ઇતિવુ. અટ્ઠ. ૧૮) સઙ્ઘસ્સ ભેદસઙ્ખાતે વગ્ગે રતોતિ વગ્ગરતો. અધમ્મિકતાય અધમ્મે ભેદકરવત્થુમ્હિ સઙ્ઘભેદસઙ્ખાતે એવ ચ અધમ્મે ઠિતોતિ અધમ્મટ્ઠો. યોગક્ખેમા પધંસતીતિ હિતતો પરિહાયતિ, ચતૂહિપિ યોગેહિ અનુપદ્દુતત્તા યોગક્ખેમં નામ અરહત્તં નિબ્બાનઞ્ચ, તતો પનસ્સ ધંસને વત્તબ્બમેવ નત્થિ. દિટ્ઠિસીલસામઞ્ઞતો સઙ્ઘતટ્ઠેન સઙ્ઘં, તતો એવ એકકમ્માદિવિધાનયોગેન સમગ્ગં સહિતં ભિન્દિત્વા પુબ્બે વુત્તલક્ખણેન સઙ્ઘભેદેન ભિન્દિત્વા. કપ્પન્તિ અન્તરકપ્પસઙ્ખાતં આયુકપ્પં. નિરયમ્હીતિ અવીચિમહાનિરયમ્હિ.

સુખા સઙ્ઘસ્સ સામગ્ગીતિ (ઇતિવુ. અટ્ટ. ૧૯) સુખસ્સ પચ્ચયભાવતો સામગ્ગી ‘‘સુખા’’તિ વુત્તા યથા ‘‘સુખો બુદ્ધાનમુપ્પાદો’’તિ (ધ. પ. ૧૯૪). સમગ્ગાનઞ્ચનુગ્ગહોતિ સમગ્ગાનં સામગ્ગિઅનુમોદનેન અનુગ્ગણ્હનં સામગ્ગિઅનુરૂપં વા, યથા તે સામગ્ગિં ન વિજહન્તિ, તથા ગહણં ઠપનં અનુબલપ્પદાનન્તિ અત્થો. સમગ્ગં કત્વાનાતિ ભિન્નં સઙ્ઘં સઙ્ઘરાજિપ્પત્તં વા સમગ્ગં સહિતં કત્વા. કપ્પન્તિ આયુકપ્પમેવ. સગ્ગમ્હિ મોદતીતિ કામાવચરદેવલોકે અઞ્ઞે દેવે દસહિ ઠાનેહિ અભિભવિત્વા દિબ્બસુખં અનુભવન્તો ઇચ્છિતનિબ્બત્તિયા ચ મોદતિ પમોદતિ લળતિ કીળતિ.

૩૫૫. સિયા નુ ખો, ભન્તે, સઙ્ઘભેદકોતિઆદિ પાળિઅનુસારેનેવ વેદિતબ્બં. ‘‘પઞ્ચહિ, ઉપાલિ, આકારેહિ સઙ્ઘો ભિજ્જતિ કમ્મેન ઉદ્દેસેન વોહરન્તો અનુસ્સાવનેન સલાકગ્ગાહેના’’તિ એવં પરિવારે (પરિ. ૪૫૮) આગતમ્પિ સઙ્ઘભેદલક્ખણં ઇધ વુત્તેન કિં નાનાકરણન્તિ દસ્સેતું ‘‘પરિવારે પના’’તિઆદિમાહ. એત્થ ચ સીમટ્ઠકસઙ્ઘે અસન્નિપતિતે વિસું પરિસં ગહેત્વા કતવોહારાનુસ્સાવનસલાકગ્ગાહસ્સ કમ્મં વા કરોન્તસ્સ ઉદ્દેસં વા ઉદ્દિસન્તસ્સ ભેદો ચ હોતિ આનન્તરિયકમ્મઞ્ચ. સમગ્ગસઞ્ઞાય પન ‘‘વટ્ટતી’’તિ સઞ્ઞાય વા કરોન્તસ્સ ભેદોવ હોતિ, ન આનન્તરિયકમ્મં. તતો ઊનપરિસાય કરોન્તસ્સ નેવ સઙ્ઘભેદો ન આનન્તરિયં. સબ્બન્તિમેન હિ પરિચ્છેદેન નવન્નં જનાનં યો સઙ્ઘં ભિન્દતિ, તસ્સ આનન્તરિયકમ્મં હોતિ, અનુવત્તકાનં અધમ્મવાદીનં મહાસાવજ્જં કમ્મં, ધમ્મવાદિનો અનવજ્જા. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

ઉપાલિપઞ્હકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સઙ્ઘભેદકક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.