૯. મહલ્લકવિહારસિક્ખાપદવણ્ણના

૧૩૫. નવમે ‘‘મહલ્લકો નામ વિહારો સસામિકો’’તિ વુત્તત્તા સઞ્ઞાચિકાય કુટિયા અનાપત્તિ. ‘‘અડ્ઢતેય્યહત્થમ્પી’’તિ ઉક્કટ્ઠપરિચ્છેદેન વુત્તવચનં પાળિયા સમેતીતિ આહ ‘‘તં સુવુત્ત’’ન્તિ. ‘‘પાળિયં અટ્ઠકથાયઞ્ચ ઉક્કટ્ઠપરિચ્છેદેન અડ્ઢતેય્યહત્થપ્પમાણસ્સ ઓકાસસ્સ દસ્સિતત્તા કવાટં અડ્ઢતેય્યહત્થવિત્થારતો ઊનકં વા હોતુ અધિકં વા, અડ્ઢતેય્યહત્થપ્પમાણંયેવ ઓકાસો’’તિ વદન્તિ.

યસ્સ વેમજ્ઝેતિ યસ્સ વિહારસ્સ વેમજ્ઝે. સા અપરિપૂરઉપચારાપિ હોતીતિ વિવરિયમાનં કવાટં યં ભિત્તિં આહનતિ, સા સમન્તા કવાટવિત્થારપ્પમાણઉપચારરહિતાપિ હોતીતિ અત્થો. આલોકં સન્ધેતિ પિધેતીતિ આલોકસન્ધિ. ‘‘પુનપ્પુનં છાદાપેસિ, પુનપ્પુનં લિમ્પાપેસીતિ ઇમસ્મિં વત્થુસ્મિં ઉપ્પન્નદોસેન સિક્ખાપદસ્સ પઞ્ઞત્તત્તા લેપં અનુજાનન્તેન ચ દ્વારબન્ધસ્સ સમન્તા અડ્ઢતેય્યહત્થપ્પમાણેયેવ પદેસે પુનપ્પુનં લેપસ્સ અનુઞ્ઞાતત્તા તતો અઞ્ઞત્થ પુનપ્પુનં લિમ્પેન્તસ્સ વા લિમ્પાપેન્તસ્સ વા ભિત્તિયં મત્તિકાય કત્તબ્બકિચ્ચં નિટ્ઠાપેત્વા પુન ચતુત્થલેપે દિન્ને પાચિત્તિયેન ભવિતબ્બ’’ન્તિ વદન્તિ. ગણ્ઠિપદેસુ પન તીસુપિ ‘‘પુનપ્પુનં લેપદાનસ્સ વુત્તપ્પમાણતો અઞ્ઞત્થ પટિક્ખિત્તમત્તં ઠપેત્વા પાચિત્તિયસ્સ અવુત્તત્તા દુક્કટં અનુરૂપ’’ન્તિ વુત્તં.

અધિટ્ઠાતબ્બન્તિ સંવિધાતબ્બં. અપ્પહરિતેતિ એત્થ અપ્પ-સદ્દો ‘‘અપ્પિચ્છો’’તિઆદીસુ વિય અભાવત્થોતિ આહ ‘‘અહરિતે’’તિ. પતનોકાસોતિ પતનોકાસત્તા તત્ર ઠિતસ્સ ભિક્ખુનો ઉપરિ પતેય્યાતિ અધિપ્પાયો. સચે હરિતે ઠિતો અધિટ્ઠેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સાતિ વચનેન ઇમમત્થં દીપેતિ – સચે વિહારસ્સ સમન્તા વુત્તપ્પમાણે પરિચ્છેદે પુબ્બણ્ણાદીનિ ન સન્તિ, તત્થ વિહારો કારેતબ્બો. યત્થ પન સન્તિ, તત્થ કારાપેન્તસ્સ દુક્કટન્તિ.

૧૩૬. એકેકં મગ્ગં ઉજુકમેવ ઉટ્ઠપેત્વા છાદનં મગ્ગેન છાદનં નામ હોતીતિ દસ્સેતું ‘‘મગ્ગેન છાદેન્તસ્સા’’તિ વુત્તં. ઇમિના પન નયેન સબ્બસ્મિં વિહારે એકવારં છાદિતે તં છદનં એકમગ્ગન્તિ ગહેત્વા ‘‘દ્વે મગ્ગે’’તિઆદિ વુત્તં. ‘‘પરિયાયેન છાદનેપિ ઇમિનાવ નયેન યોજેતબ્બ’’ન્તિ તીસુપિ ગણ્ઠિપદેસુ વુત્તં, તં ‘‘પુનપ્પુનં છાદાપેસી’’તિ ઇમાય પાળિયા ‘‘સબ્બમ્પિ ચેતં છદનં છદનૂપરિ વેદિતબ્બ’’ન્તિ ઇમિના અટ્ઠકથાવચનેન ચ સમેતિ, તસ્મા દ્વે મગ્ગે અધિટ્ઠહિત્વા તતિયાય મગ્ગં આણાપેત્વા પક્કમિતબ્બન્તિ એત્થ દ્વે છદનાનિ અધિટ્ઠહિત્વા તતિયં છદનં ‘‘એવં છાદેહી’’તિ આણાપેત્વા પક્કમિતબ્બન્તિ એવમત્થો ગહેતબ્બો.

કેચિ પન ‘‘પઠમં તાવ એકવારં અપરિસેસં છાદેત્વા પુન છદનદણ્ડકે બન્ધિત્વા દુતિયવારં તથેવ છાદેતબ્બં, તતિયવારચતુત્થવારે સમ્પત્તે દ્વે મગ્ગે અધિટ્ઠહિત્વા આણાપેત્વા પક્કમિતબ્બ’’ન્તિ વદન્તિ. અપરે પન ‘‘પઠમવારેયેવ તયોપિ મગ્ગે અધિટ્ઠાતું વટ્ટતિ, ચતુત્થતો પટ્ઠાય આપત્તિ પાચિત્તિય’’ન્તિ વદન્તિ. તદુભયમ્પિ પાળિયા અટ્ઠકથાય ચ ન સમેતિ. તતિયાય મગ્ગન્તિ એત્થ તતિયાયાતિ ઉપયોગત્થે સમ્પદાનવચનં, તતિયં મગ્ગન્તિ અત્થો. તિણ્ણં મગ્ગાનન્તિ મગ્ગવસેન છાદિતાનં તિણ્ણં છદનાનં. તિણ્ણં પરિયાયાનન્તિ એત્થાપિ એસેવ નયો. ચતુત્થે મગ્ગે વા પરિયાયે વાતિ ચ તથા છાદેન્તાનં ચતુત્થં છાદનમેવ વુત્તં. સેસં ઉત્તાનમેવ. મહલ્લકવિહારતા, અત્તનો વાસાગારતા, ઉત્તરિ અધિટ્ઠાનન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

મહલ્લકવિહારસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.