૨. અઞ્ઞવાદકસિક્ખાપદવણ્ણના

૯૪-૯૮. દુતિયે અઞ્ઞં વચનન્તિ યં ચોદકેન ચુદિતકસ્સ દોસવિભાવનવચનં વુત્તં, તં તતો અઞ્ઞેનેવ વચનેન પટિચરતિ. અથ વા અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતીતિ અઞ્ઞેન કારણેન અઞ્ઞં કારણં પટિચરતીતિ એવમેત્થ અત્થો વેદિતબ્બો, યં ચોદકેન ચુદિતકસ્સ દોસવિભાવનકારણં વુત્તં, તતો અઞ્ઞેન ચોદનાય અમૂલકભાવદીપકેન કારણેન પટિચરતીતિ વુત્તં હોતિ. પટિચરતીતિ ચ પટિચ્છાદનવસેન ચરતિ, પવત્તતીતિ અત્થો. પટિચ્છાદનત્થો એવ વા ચરતિ-સદ્દો અનેકત્થત્તા ધાતૂનં. તેનાહ ‘‘પટિચ્છાદેતી’’તિ. કો આપન્નોતિઆદિના પાળિયં ચોદનં અવિસ્સજ્જેત્વા વિક્ખેપાપજ્જનવસેન અઞ્ઞેન અઞ્ઞં પટિચરણં દસ્સિતં. અપરમ્પિ પન ચોદનં વિસ્સજ્જેત્વા બહિદ્ધા કથાઅપનામવસેન પવત્તં પાળિમુત્તકં અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરણં વેદિતબ્બં. ‘‘ઇત્થન્નામં આપત્તિં આપન્નોસી’’તિ પુટ્ઠો ‘‘પાટલિપુત્તં ગતોમ્હી’’તિ વત્વા પુન ‘‘ન તવ પાટલિપુત્તગમનં પુચ્છામ, આપત્તિં પુચ્છામા’’તિ વુત્તે ‘‘તતો રાજગહં ગતોમ્હી’’તિ વત્વા ‘‘રાજગહં વા યાહિ બ્રાહ્મણગહં વા, આપત્તિં આપન્નોસી’’તિ વુત્તે ‘‘તત્થ મે સૂકરમંસં લદ્ધ’’ન્તિઆદીનિ વત્વાવ કથં બહિદ્ધા વિક્ખિપન્તોપિ હિ ‘‘અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ’’ચ્ચેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

યદેતં અઞ્ઞેન અઞ્ઞં પટિચરણવસેન પવત્તવચનં, તદેવ પુચ્છિતમત્થં ઠપેત્વા અઞ્ઞં વદતીતિ અઞ્ઞવાદકન્તિ આહ ‘‘અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરણસ્સેતં નામ’’ન્તિ. તુણ્હીભૂતસ્સેતં નામન્તિ તુણ્હીભાવસ્સેતં નામં, અયમેવ વા પાઠો. અઞ્ઞવાદકં આરોપેતૂતિ અઞ્ઞવાદકકમ્મં આરોપેતુ, અઞ્ઞવાદકત્તં વા ઇદાનિ કરિયમાનેન કમ્મેન આરોપેતૂતિ અત્થો. વિહેસકં આરોપેતૂતિ એત્થાપિ વિહેસકકમ્મં વિહેસકભાવં વા આરોપેતૂતિ એવમત્થો દટ્ઠબ્બો.

અનારોપિતે અઞ્ઞવાદકે વુત્તદુક્કટં પાળિયં આગતઅઞ્ઞેનઞ્ઞંપટિચરણવસેન યુજ્જતિ. અટ્ઠકથાયં આગતેન પન પાળિમુત્તકઅઞ્ઞેનઞ્ઞંપટિચરણવસેન અનારોપિતે અઞ્ઞવાદકે મુસાવાદેન પાચિત્તિયં, આરોપિતે ઇમિનાવ પાચિત્તિયન્તિ વેદિતબ્બં. કેચિ પન ‘‘આરોપિતે અઞ્ઞવાદકે મુસાવાદેન ઇમિના ચ પાચિત્તિયદ્વયં હોતી’’તિ વદન્તિ, તં વીમંસિત્વા ગહેતબ્બં. યા સા આદિકમ્મિકસ્સ અનાપત્તિ વુત્તા, સાપિ પાળિયં આગતઅઞ્ઞેનઞ્ઞંપટિચરણવસેન વુત્તાતિ દટ્ઠબ્બા, ઇમિના સિક્ખાપદેન અનાપત્તિદસ્સનત્થં વા. સેસં ઉત્તાનમેવ. ધમ્મકમ્મેન આરોપિતતા, આપત્તિયા વા વત્થુના વા અનુયુઞ્જિયમાનતા, છાદેતુકામતાય અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરણં વા તુણ્હીભાવો વાતિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

અઞ્ઞવાદકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.