૯. ગિલાનસુત્તવણ્ણના

૩૭૫. પાદગામોતિ નગરસ્સ પદસદિસો મહન્તગામો. તેનેવાહ ‘‘વેસાલિયં વિહરતિ વેળુવગામકે’’તિ. અહિતનિસેધન-હિતનિયોજન-બ્યસનપરિચ્ચજન-લક્ખણો મિત્તભાવો યેસુ અત્થિ, તે મિત્તા. યે પન દિટ્ઠમત્તસહાયા, તે સન્દિટ્ઠા. યે સવિસેસં ભત્તિમન્તો, તે સમ્ભત્તાતિ દસ્સેન્તો ‘‘મિત્તાતિ મિત્તાવા’’તિઆદિમાહ. અસ્સાતિ ભગવતો. પઞ્ચમિયં અટ્ઠમિયં ચાતુદ્દસિયં પઞ્ચદસિયન્તિ એકેકસ્મિં પક્ખે ચત્તારો વારે કત્વા માસસ્સ અટ્ઠવારે.

વેદનાનં બલવભાવેન ખરો ફરુસો કક્ખળો. આબાધોતિ પુબ્બકમ્મહેતુતાય કમ્મસમુટ્ઠાનો આબાધો સઙ્ખારદુક્ખતાસઙ્ખાતો સબ્બકાલિકત્તા સરીરસ્સ સભાગરોગો નામ. નાયમીદિસો આબાધો, અયં પન બહલતરબ્યાધિતાય ‘‘વિસભાગરોગો’’તિ વુત્તો. અન્ત-સદ્દો સમીપપવત્તોતિ આહ – ‘‘મરણન્તં મરણસન્તિક’’ન્તિ. વેદના…પે… અકરોન્તો ઉક્કંસગતભાવિતકાયાદિતાય. અપીળિયમાનોતિ અપીળિયમાનો વિય. ઓવાદમેવ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ અપલોકનન્તિ આહ – ‘‘ઓવાદાનુસાસનિં અદત્વાતિ વુત્તં હોતી’’તિ. પુબ્બભાગવીરિયં નામ ફલસમાપત્તિયા પરિકમ્મભૂતવિપસ્સનાવીરિયં. જીવિતમ્પિ જીવિતસઙ્ખારો પતિતું અદત્વા અત્તભાવસ્સ અભિસઙ્ખરણતો.

‘‘એત્તકં કાલં અતિક્કમિત્વા વુટ્ઠહિસ્સામી’’તિ ખણપરિચ્છેદવતી સમાપત્તિ ખણિકસમાપત્તિ. નિગ્ગુમ્બં નિજ્જટં કત્વાતિ રૂપસત્તકારૂપસત્તકવસેન પવત્તિયમાનં વિપસ્સનાભાવનં સબ્બસો ખિલવિરહેન નિગ્ગુમ્બં, અબ્યાકુલતાય નિજ્જટં કત્વા. મહાવિપસ્સનાવસેનાતિ પચ્ચેકં સવિસેસં વિત્થારિતાનં અટ્ઠારસાદીનં મહાવિપસ્સનાનં વસેન વિપસ્સિત્વા સમાપન્ના યા સમાપત્તિ, સા સુટ્ઠુ વિક્ખમ્ભેતિ વેદનં મહાબલવતાય પુબ્બારમ્મણસ્સ, મહાનુભાવતાય તથાપવત્તિતવિપસ્સનાવીરિયસ્સ. યથા નામાતિઆદિના તસ્સ નિદસ્સનં દસ્સેતિ. વેદનાતિ દુક્ખવેદના. ચુદ્દસહાકારેહીતિ તસ્સેવ સત્તકદ્વયસ્સ વસેન વદતિ. સન્નેત્વાતિ અન્તરન્તરા સમાપન્નજ્ઝાનસમાપત્તિસમ્ભૂતેન વિપસ્સનાપીતિસિનેહેન તેમેત્વા. સમાપત્તીતિ ફલસમાપત્તિ.

ગિલાના વુટ્ઠિતોતિ ગિલાનભાવતો વુટ્ઠિતો. સરીરસ્સ ગરુથદ્ધભાવપ્પત્તિ મધુરકતાતિ આહ – ‘‘સઞ્જાતગરુભાવો સઞ્જાતથદ્ધભાવો’’તિ. નાનાકારતોતિ પુરત્થિમાદિભેદતો. સતિપટ્ઠાનધમ્માતિ પુબ્બે અત્તના ભાવિયમાના સતિપટ્ઠાનધમ્મા. પાકટા ન હોન્તિ કાયચિત્તાનં અકમ્મઞ્ઞતાય. તન્તિ ધમ્માતિ પરિયત્તિધમ્મા ન ઞાયન્તિ.

અનન્તરં અબાહિરન્તિ ધમ્મવસેન પુગ્ગલવસેન ચ અન્તરબાહિરં અકત્વા. એત્તકન્તિઆદિના વુત્તમેવત્થં વિવરતિ. દહરકાલેતિ અત્તનો દહરકાલે. ન એવં હોતીતિ ‘‘અહં ભિક્ખુસઙ્ઘં પરિહરિસ્સામી’’તિઆદિકો માનતણ્હામૂલકો ઇસ્સામચ્છરિયાનં પવત્તિઆકારો તથાગતસ્સ ન હોતિ, નત્થેવ પગેવ તેસં સમુચ્છિન્નત્તાતિ આહ – ‘‘બોધિપલ્લઙ્કેયેવા’’તિઆદિ. પટિસઙ્ખરણેન વેઠેન મિસ્સકેન. મઞ્ઞેતિ યથાવુત્તં પટિસઙ્ખરણસઞ્ઞિતેન વેઠમિસ્સકેન વિય જરસકટં. અરહત્તફલવેઠેનાતિ અરહત્તફલસમાપત્તિસઞ્ઞિતેન અત્થભાવવેઠેન.

ફલસમાપત્તિયા અધિપ્પેતત્તા ‘‘એકચ્ચાનં વેદનાનન્તિ લોકિયાનં વેદનાન’’ન્તિ વુત્તં. અત્તદીપાતિ એત્થ અત્ત-સદ્દેન ધમ્મો એવ વુત્તો, સ્વાયમત્થો હેટ્ઠા વિભાવિતો એવ. નવવિધો લોકુત્તરધમ્મો વેદિતબ્બો. સો હિ ચતૂહિ ઓઘેહિ અનજ્ઝોત્થરણીયતો ‘‘દીપો’’તિ વુત્તો. તમઅગ્ગેતિ તમયોગાભાવેન સદેવકસ્સ લોકસ્સ અગ્ગે. સબ્બેસન્તિ સબ્બેસં સિક્ખાકામાનં. તે ‘‘ધમ્મદીપા વિહરથા’’તિ વુત્તા ચતુસતિપટ્ઠાનગોચરાવ ભિક્ખૂ અગ્ગે ભવિસ્સન્તિ.