૯. તતિયઆમકધઞ્ઞપેય્યાલવગ્ગો

૧. નચ્ચગીતસુત્તવણ્ણના

૧૧૫૧. સઙ્ખેપતો ‘‘સબ્બપાપસ્સ અકરણ’’ન્તિઆદિનયપ્પવત્તં (દી.નિ. ૨.૯૦; ધ.પ. ૧૮૩) ભગવતો સાસનં અચ્ચન્તછન્દરાગપવત્તિતો નચ્ચાદીનં દસ્સનં ન અનુલોમેતીતિ આહ ‘‘સાસનસ્સ અનનુલોમત્તા’’તિ. અત્તના પરેહિ ચ પયોજિયમાનં પયોજાપિયમાનઞ્ચ એતેનેવ નચ્ચ-સદ્દેન ગહિતં, તથા ગીતવાદિતસદ્દેહિ ચાતિ આહ – ‘‘નચ્ચનનચ્ચાપનાદિવસેના’’તિ. આદિ-સદ્દેન ગાયન-ગાયાપન-વાદન-વાદાપનાદીનિ સઙ્ગણ્હાતિ. દસ્સનેન ચેત્થ સવનમ્પિ સઙ્ગહિતં વિરૂપેકસેસનયેન. યથાસકં વિસયસ્સ આલોચનસભાવતાય વા પઞ્ચન્નં વિઞ્ઞાણાનં સવનકિરિયાયપિ દસ્સનસઙ્ખેપસબ્ભાવતો ‘‘દસ્સના’’ઇચ્ચેવ વુત્તં. અવિસૂકભૂતસ્સ ગીતસ્સ સવનં કદાચિ વટ્ટતીતિ આહ – ‘‘વિસૂકભૂતા દસ્સના ચા’’તિ. તથા હિ વુત્તં પરમત્થજોતિકાય ખુદ્દકઅટ્ઠકથાય (ખુ. પા. અટ્ઠ. ૨.પચ્છિમપઞ્ચસિક્ખાપદવણ્ણના) – ‘‘ધમ્મૂપસંહિતં ગીતં વટ્ટતિ, ગીતૂપસંહિતો ધમ્મો ન વટ્ટતી’’તિ.

૨. ઉચ્ચાસયનસુત્તવણ્ણના

૧૧૫૨. ઉચ્ચાતિ ઉચ્ચ-સદ્દેન સમાનત્થં એકં સદ્દન્તરં. સેતિ એત્થાતિ સયનં, ઉચ્ચાસયનં મહાસયનઞ્ચ સમણસારુપ્પરહિતં પટિક્ખિત્તન્તિ આહ – ‘‘પમાણાતિક્કન્તં અકપ્પિયત્થરણ’’ન્તિ. આસન્દાદિઆસનઞ્ચેત્થ સયનેનેવ સઙ્ગહિતં. યસ્મા પન આધારે પટિક્ખિત્તે તદાધારકિરિયા પટિક્ખિત્તાવ હોતિ, તસ્મા ‘‘ઉચ્ચાસયનમહાસયના’’ઇચ્ચેવ વુત્તં. અત્થતો પન તદુપભોગભૂતનિસજ્જાનિપજ્જનેહિ વિરતિ દસ્સિતાતિ દટ્ઠબ્બં. અથ વા ઉચ્ચાસયનમહાસયનઞ્ચ ઉચ્ચાસયનમહાસયનઞ્ચાતિ ઉચ્ચાસયનમહાસયનન્તિ એતસ્મિં અત્થે એકસેસનયેન અયં નિદ્દેસો કતો યથા – ‘‘નામરૂપપચ્ચયા સળાયતન’’ન્તિ (ઉદા. ૧). આસનકિરિયાપુબ્બકત્તા વા સયનકિરિયાય સયનગ્ગહણેનેવ આસનમ્પિ ગહિતન્તિ દટ્ઠબ્બં.

૩. જાતરૂપસુત્તવણ્ણના

૧૧૫૩. અઞ્ઞેપિ ઉગ્ગહાપને ઉપનિક્ખિત્તસાદિયને ચ પટિગ્ગહણત્થો લબ્ભતીતિ આહ – ‘‘ન ઉગ્ગણ્હાપેન્તિ, ન ઉપનિક્ખિત્તં સાદિયન્તી’’તિ. અથ વા તિવિધં પટિગ્ગહણં કાયેન વાચાય મનસાતિ. તત્થ કાયેન પટિગ્ગહણં ઉગ્ગહણં, વાચાય પટિગ્ગહણં ઉગ્ગહાપણં, મનસા પટિગ્ગહણં સાદિયનં. તિવિધમ્પિ પટિગ્ગહણં સામઞ્ઞનિદ્દેસેન, એકસેસનયેન વા ગહેત્વા ‘‘પટિગ્ગહણા’’તિ વુત્તન્તિ આહ – ‘‘નેવ નં ઉગ્ગણ્હન્તી’’તિઆદિ. એસ નયો ‘‘આમકધઞ્ઞપટિગ્ગહણા’’તિઆદીસુપિ.

૪. આમકધઞ્ઞસુત્તવણ્ણના

૧૧૫૪. નીવારાદિઉપધઞ્ઞસ્સ સાલિઆદિમૂલધઞ્ઞન્તોગધત્તા વુત્તં ‘‘સત્તવિધસ્સા’’તિ.

૫. આમકમંસસુત્તવણ્ણના

૧૧૫૫. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચ વસાનિ ભેસજ્જાનિ – અચ્છવસં, મચ્છવસં, સુસુકાવસં, સૂકરવસં, ગદ્રભવસ’’ન્તિ (મહાવ. ૨૬૨; પારા. અટ્ઠ. ૬૨૩) વુત્તત્તા ઇદં ઉદ્દિસ્સ અનુઞ્ઞાતં નામ. તસ્સ પન ‘‘કાલે પટિગ્ગહિત’’ન્તિ (મહાવ. ૨૬૨) વુત્તત્તા પટિગ્ગહણં વટ્ટતીતિ આહ – ‘‘અઞ્ઞત્ર ઉદ્દિસ્સ અનુઞ્ઞાતા’’તિ. વિનયવસેન ઉપપરિક્ખિતબ્બો, તસ્મા સમન્તપાસાદિકાય વિનયટ્ઠકથાય વુત્તનયેનેત્થ વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો.