૩. ધમ્મદિન્નસુત્તવણ્ણના

૧૦૪૯. સત્તસુ જનેસૂતિ સત્તસુ કિત્તિયમાનેસુ ઉપાસકજનેસુ. ગમ્ભીરાતિઆદીસુ ધમ્મગમ્ભીરાતિ પાળિગતિયા ગમ્ભીરા, તથા ચ સલ્લસુત્તં હેટ્ઠા પકાસિતમેવ. ‘‘ચેતનાહં, ભિક્ખવે, કમ્મં વદામી’’તિઆદિના (અ. નિ. ૬.૬૩; કથા. ૫૩૯) આગતં ચેતનાસુત્તં. તત્થ ‘‘ચેતનાસહજાતં નાનાક્ખણિક’’ન્તિઆદિના પટ્ઠાને આગતનયેન, સુત્તેસુ (અ. નિ. ૩.૧૦૧) ચ ‘‘દિટ્ઠધમ્મવેદનીય’’ન્તિઆદિના આગતનયેન ગમ્ભીરભાવો વેદિતબ્બો, નિબ્બાનસ્સ ચેવ અરિયમગ્ગસ્સ ચ પકાસનતો અસઙ્ખતસંયુત્તસ્સ લોકુત્તરત્થદીપકતા. ‘‘અતીતંપાહં રૂપેન ખજ્જિં, એતરહિ ખજ્જામી’’તિઆદિના પઞ્ચન્નં ખન્ધાનં ખાદકભાવસ્સ, પુગ્ગલસ્સ ખાદિતબ્બતાય વિભાવનેન ખજ્જનીયપરિયાયે (સં. નિ. ૩.૭૯) વિસેસતો નિસ્સત્તનિજ્જીવતા દીપિતાતિ વુત્તં ‘‘સત્તસુઞ્ઞતાદીપકા ખજ્જનિકસુત્તન્તાદયો’’તિ. ઉપસમ્પજ્જ વિહરિસ્સામાતિ યે તેસુ સુત્તેસુ વુત્તપટિપદં સમ્મદેવ પરિપૂરેન્તિ, તે તેસુ ઉપસમ્પજ્જ વિહરન્તિ નામ. એત્થાતિ ‘‘ન ખો નેત’’ન્તિ એત્થ ન-કારો ‘‘અઞ્ઞમઞ્ઞ’’ન્તિ એત્થ મ-કારો વિય બ્યઞ્જનસન્ધિમત્તમેવ, નાસ્સ કોચિ અત્થો.