૯. પાલિલેય્યસુત્તવણ્ણના

૮૧. પરિયાદિણ્ણરૂપચિત્તાતિ રાગાદીહિ પરિયાદિયિત્વા ખેપેત્વા ગહિતચિત્તા.

ભગવતો ચારો વિદિતો પરિચયવસેન. સત્થા પરિભોગં કરોતિ અનુગ્ગણ્હન્તો ‘‘એવં હિસ્સ દુગ્ગતિમોક્ખો ભવિસ્સતી’’તિ. અઞ્ઞત્રાતિ વિના.

નાગેનાતિ બુદ્ધનાગેન અઙ્કુસરહિતેન. તતો એવ ઉજુભૂતેન ચિત્તેન. ઈસાદન્તસ્સ નઙ્ગલસદિસદન્તસ્સ હત્થિનો એવં ચિત્તં સમેતિ. તત્થ કારણમાહ ‘‘યદેકો રમતી વને’’તિ. એતેન કાયવિવેકેન રતિસામઞ્ઞં વદતિ.

અત્તનો ધમ્મતાયાતિ પકતિયા સયમેવ.

આસવાનં ખયોતિ ઇધ અરહત્તં અધિપ્પેતં, તં પન અગ્ગમગ્ગાનન્તરમેવાતિ આહ ‘‘મગ્ગાનન્તરં અરહત્તફલ’’ન્તિ. વિચયો દેસનાપઞ્ઞા અધિપ્પેતા, સા ચ અનેકધા પવત્તા એવાતિ વુત્તં ‘‘વિચયસો’’તિ, અનેકક્ખત્તું પવત્તમાનાપિ વિચયો એવાતિ કત્વા ‘‘વિચયેના’’તિ અત્થો વુત્તો. સાસનધમ્મોતિ સીલક્ખન્ધાદિપરિદીપનો પરિયત્તિધમ્મો. પરિવિતક્કો ઉદપાદિ ‘‘ચત્તારો સતિપટ્ઠાના’’તિઆદિના, એવં કોટ્ઠાસતો પરિચ્છિજ્જ દેસિતે મયા ધમ્મે કતમસ્સ જાનનસ્સ અન્તરા આસવાનં ખયો હોતીતિ એકચ્ચસ્સ કઙ્ખા હોતિયેવાતિ અધિપ્પાયો. દિટ્ઠિ એવ સમનુપસ્સના દિટ્ઠિસમનુપસ્સના. દિટ્ઠિસઙ્ખારોતિ દિટ્ઠિપચ્ચયો સઙ્ખારો. તતો એવ તણ્હાપચ્ચયો હોતીતિ વુત્તં ‘‘તતોજો સો સઙ્ખારો’’તિ. તતો તણ્હાતો સો સઙ્ખારો જાતોતિ ચતૂસુ એસ દિટ્ઠિસઙ્ખારો દિટ્ઠૂપનિસ્સયો સઙ્ખારો જાયતિ. અવિજ્જાસમ્ફસ્સોતિ અવિજ્જાસમ્પયુત્તસમ્ફસ્સો. એવમેત્થ ભગવા સળાયતનનામરૂપવિઞ્ઞાણાનિ સઙ્ખારપક્ખિકાનેવ કત્વા દસ્સેતિ.

એત્તકે ઠાનેતિ ‘‘ઇધ ભિક્ખવે અસ્સુતવા પુથુજ્જનો’’તિઆદિં કત્વા યાવ ‘‘ન મે ભવિસ્સતી’’તિ એત્તકે ઠાને. ગહિતગહિતદિટ્ઠિન્તિ સક્કાયદિટ્ઠિયા ‘‘સો અત્તા, સો લોકો’’તિઆદિના પવત્તં સસ્સતદિટ્ઠિં, નો ચસ્સં, નો ચ મે સિયા’’તિઆદિના પવત્તં ઉચ્છેદદિટ્ઠિન્તિ તથા તથા ગહિતદિટ્ઠિં. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, સોપિ સઙ્ખારો અનિચ્ચો’’તિઆદિદેસનાય વિસ્સજ્જાપેન્તો આગતો. તત્થ તત્થેવાસ્સ ઉપ્પન્નદિટ્ઠિવિવેચનતો ઇમિસ્સા દેસનાય પુગ્ગલજ્ઝાસયેન પવત્તિતતા વેદિતબ્બા, તેવીસતિયા ઠાનેસુ અરહત્તપાપનેન દેસનાવિલાસો. તતોજો સો સઙ્ખારોતિ તતો વિચિકિચ્છાય પચ્ચયભૂતતણ્હાતો જાતો વિચિકિચ્છાય સમ્પયુત્તો સઙ્ખારો. યદિ સહજાતાદિપચ્ચયવસેન તતો તણ્હાતો જાતોતિ તતોજો સઙ્ખારોતિ વુચ્ચેય્ય, ઇદમયુત્તન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘તણ્હાસમ્પયુત્ત…પે… જાયતી’’તિ ચોદેતિ. ઇતરો ઉપનિસ્સયકોટિ ઇધાધિપ્પેતાતિ દસ્સેન્તો ‘‘અપ્પહીનત્તા’’તિ વત્વા ‘‘યસ્સ હી’’તિઆદિના તમત્થં વિવરતિ. ન હિ તણ્હાય વિચિકિચ્છા સમ્ભવતિ. યદિ અસતિ સહજાતકોટિયા ઉપનિસ્સયકોટિયા તણ્હાપચ્ચયા વિચિકિચ્છાય સમ્ભવો એવ. દિટ્ઠિયાપીતિ દ્વાસટ્ઠિદિટ્ઠિયાપિ. તેનાહ ‘‘ચતૂસુ હી’’તિઆદિ. વીસતિ સક્કાયદિટ્ઠિયો સસ્સતદિટ્ઠિં ઉચ્છેદદિટ્ઠિં વિચિકિચ્છઞ્ચ પક્ખિપિત્વા પચ્ચેકં અનિચ્ચતામુખેન વિપસ્સનં દસ્સેત્વા અરહત્તં પાપેત્વા દેસના નિટ્ઠાપિતાતિ આહ ‘‘તેવીસતિયા ઠાનેસૂ’’તિઆદિ.

પાલિલેય્યસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.