૭. સુબ્રહ્મસુત્તવણ્ણના

૯૮. સુબ્રહ્માતિ તસ્સ દેવપુત્તસ્સ નામં. તસ્સ સત્થુ સન્તિકૂપસઙ્કમનસ્સ કારણં દસ્સેન્તો ‘‘સો કિરા’’તિઆદિમાહ. તદેવ સોકં તસ્સ દેવપુત્તસ્સ અટ્ઠુપ્પત્તિ. અચ્છરાસઙ્ઘપરિવુતોતિ સહસ્સમત્તેન અચ્છરાસઙ્ઘેન પરિવુતો. નન્દનકીળિકન્તિ નન્દનવનકીળિકં. હત્થં આગચ્છતીતિ હત્થગય્હુપગો હોતિ. ગન્થેન્તીતિ એત્થ માલાવેઠનમ્પિ ખિડ્ડાપસુતતાયાતિ દટ્ઠબ્બં. અઞ્ઞથા પુપ્ફાનિયેવ તાય તાય ચિત્તસ્સ વસેન માલાભાવેન હત્થં ઉપગચ્છન્તીતિ. ઉપચ્છેદકકમ્મવસેનાતિ તસ્મિં દેવલોકે આયુસેસે સતિ એવ તસ્સ પન ઉપઘાતકસ્સ લદ્ધોકાસસ્સ પાપકમ્મસ્સ વસેન. ‘‘પહારો’’તિ દિવસસ્સ તતિયો ભાગો વુચ્ચતિ, તસ્મા એકપ્પહારેનેવાતિ એકવેલાયમેવાતિ અત્થો.

પિયવત્થુકસોકેનાતિ પિયવત્થુનિમિત્તકેન સોકેન. રુપ્પમાનોતિ પીળિયમાનો. સત્તમે દિવસેતિ મનુસ્સગણનાય સત્તમે દિવસે. તત્થેવાતિ તસ્મિંયેવ નિરયે નિબ્બત્તિતબ્બં ઇમિના તાહિ ચ સહેવ પુબ્બે તસ્સ પાપકમ્મસ્સ કતત્તા. રુપ્પીતિ ચિત્તસન્તાસં આપજ્જિ. નિદ્ધમિતુન્તિ નીહરિતું અપનેતું. સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વાતિ તાહિ પઞ્ચસતાહિ અચ્છરાહિ સદ્ધિં ભગવતો સન્તિકં ગન્ત્વા.

ઇદન્તિ અત્તનો ચિત્તં દસ્સેતિ આસન્નપચ્ચક્ખભાવતો. નિચ્ચન્તિ સદા. સ્વાયં નિચ્ચત્થો અધિપ્પાયવસેન ગહેતબ્બોતિ તત્થ પહાતબ્બં ગહેતબ્બઞ્ચ દસ્સેન્તો ‘‘દેવલોકે’’તિઆદિમાહ. ન ગહેતબ્બો હેતુપવત્તિતો પુબ્બે તસ્સ ઉત્રાસસ્સ અભાવતો. તેસૂતિ દુક્ખેસુ. તાનિ હિ હેતુપચ્ચયેહિ કત્તબ્બતો ગાથાયં ‘‘કિચ્છેસૂ’’તિ વુત્તાનિ. કિચ્છેસૂતિ વા કિચ્છનિમિત્તં. યાસઞ્હિ પયોગવિપત્તીનં વસેનસ્સ તાનિ દુક્ખાનિ ઉપ્પજ્જેય્યું, તંનિમિત્તન્તિ અત્થો. તા હિ અસ્સ પયોગવિપત્તિયો ગતિવિપત્તિયો સત્થુ સન્તિકં ઉપગમનેન હાયેય્યું. નિબ્બત્તાનં દિટ્ઠાનીતિ નિબ્બત્તાનં વસેન દિટ્ઠાનિ દુક્ખાનિ. તેસુ ચ દુક્ખેસુ. સબ્બત્થ નિમિત્તત્થે ભુમ્મં. ડય્હમાનો વિય ચિત્તસન્તાપેન.

ચત્તારિપિ સચ્ચાનિ બુજ્ઝતિ પટિવિજ્ઝતીતિ બોધિ, સતિઆદિધમ્મસામગ્ગી, તસ્મા બોજ્ઝા બોધિતો. સા પન બોધિ ભાવનાકારેનેવ પવત્તતિ, અઞ્ઞત્રસદ્દયોગેન ચ ‘‘બોજ્ઝા’’તિ નિસ્સક્કવચનન્તિ તદત્થં દસ્સેન્તો મુઞ્ચિત્વાપદં અપેક્ખિત્વા ‘‘બોજ્ઝઙ્ગભાવન’’ન્તિ આહ. તપોગુણન્તિ ધુતધમ્મમાહ. સો હિ તણ્હાલોલુપ્પસ્સ તપનતો તપો, સયં ગુણસભાવત્તા ગુણસન્નિસ્સયતો ચ ગુણન્તિ. તેનાહ ‘‘ધુતઙ્ગસઙ્ખાતં તપોગુણ’’ન્તિ. સબ્બે સઙ્ખારગતા નિસ્સજ્જીયન્તિ એત્થાતિ સબ્બનિસ્સગ્ગો, અસઙ્ખતધાતૂતિ આહ ‘‘સબ્બનિસ્સગ્ગાતિ નિબ્બાનતો’’તિ.

ઇન્દ્રિયસંવરોવ પઠમં વેદિતબ્બો પટિપત્તિક્કમવસેન તસ્સેવ પઠમત્તા. તં પન પટિપત્તિક્કમં દસ્સેતું ‘‘ઇન્દ્રિયસંવરે હી’’તિઆદિમાહ. નિપ્પરિયાયતો મગ્ગપરિયાપન્ના એવ બોજ્ઝઙ્ગાતિ આહ ‘‘સહવિપસ્સનાય બોજ્ઝઙ્ગે’’તિ. તસ્સાતિ તથાભાવેન તસ્સ યોગિનો. યસ્મા દેવપુત્તસ્સ સત્થા તં ગાથં વત્વા ઉપરિ ચ સચ્ચાનિ પકાસેસિ, તસ્મા વુત્તં ‘‘ભગવા ચતુસચ્ચવસેન દેસનં વિનિવત્તેસી’’તિ. દેવપુત્તો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહીતિ કામં તસ્સેવ વિસેસાધિગમો ઇધાગતો, પઞ્ચસતમત્તાહિ પન અચ્છરાહિ સદ્ધિં સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહીતિ વેદિતબ્બં. તેનાહ મહાસતિપટ્ઠાનસુત્તવણ્ણનાયં (દી. નિ. અટ્ઠ. ૨.૩૭૩; મ. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧૦૬) ‘‘સો દેસનાપરિયોસાને પઞ્ચહિ અચ્છરાસતેહિ સદ્ધિં સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠાય તં સમ્પત્તિં થાવરં કત્વા દેવલોકમેવ અગમાસી’’તિ.

સુબ્રહ્મસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.