૧૧. સક્કસંયુત્તં

૧. પઠમવગ્ગો

૧. સુવીરસુત્તવણ્ણના

૨૪૭. અભિયંસૂતિ યુદ્ધસજ્જાભિમુખા હુત્વા ગચ્છિંસુ. તત્રાતિ તસ્મિં અસુરાનં અભિયાને અયં દાનિ વુચ્ચમાના અનુપુબ્બતો કથા. તેત્તિંસ પુરિસે ગહેત્વાતિ તેત્તિંસ પુરિસે પુઞ્ઞકિરિયાય સહાયભૂતે ગહેત્વા. ‘‘યાવજીવં માતાપિતુભરો અસ્સ’’ન્તિઆદિના સમાદિન્નાનિ સત્ત વતપદાનિ પૂરેત્વા. અધિગણ્હન્તં અભિભવન્તં. પુત્તહતાયાતિ હતપુત્તાય. સા સુરા ન હોતિ, ન સુરં પિવિમ્હાતિ અધિપ્પાયો. તતો પટ્ઠાયાતિ ‘‘ન સુરા’’તિ વુત્તકાલતો પટ્ઠાય. ‘‘ન સુરન્તિ ન દિબ્બન્તીતિ અસુરા’’તિ કેચિ. હેટ્ઠિમતલે અન્તોભૂમિયં આયામતો દસયોજનસહસ્સં.

ઉરગાદિસહચરિતાનિ ઠાનાનિ ઉરગાદીનીતિ આહ ‘‘ઉરગાદીસુ પઞ્ચસુ ઠાનેસૂ’’તિ. પઠમાલિન્દેતિ પઠમે પરિભણ્ડે. પઞ્ચયોજનસહસ્સવિત્થારપુથુબહલાહિ સિનેરુસ્સ ચતૂસુપિ પસ્સેસુ ચત્તારો પરિભણ્ડા. સિનેરુસ્સ હિ તસ્મિં તસ્મિં પસ્સે યુગન્ધરાદીસુ પઞ્ચસતપરિત્તદીપપરિવારે મહાદીપે ચ લભિતબ્બસ્સ મહતો અત્થસ્સ વસેન મહત્થા. કુપિતાવિલચિત્તાતિ કુપિતેન કોપેન આકુલચિત્તા. યુદ્ધેસીતિ યુદ્ધેસિનો. સેસેસૂતિ સેસેસુ પરિભણ્ડેસુ. સેસાતિ સુપણ્ણાદયો.

વમ્મિકમક્ખિકાતિ સપક્ખિકઉપચિકા. ઓસક્કિત્વાતિ પિટ્ઠિભાગેન નિવત્તિત્વા.

પમાદં આપાદેસીતિ સક્કસ્સ આણાય પમાદં આપજ્જિ. સટ્ઠિયોજનં વિત્થારેન. સુવણ્ણમહાવીથિન્તિ સુવણ્ણમયભૂમિજગતિવીથિં.

અનુટ્ઠહન્તોતિ ઉટ્ઠાનં કાયિકવીરિયં અકરોન્તો. અવાયમન્તોતિ વાયામં ચેતસિકવીરિયં અકરોન્તો. કિઞ્ચિ કિચ્ચન્તિ કસિવાણિજ્જાદિભેદં અઞ્ઞતરં કિચ્ચં કત્તબ્બકમ્મં. વરન્તિ પવરં. તેનાહ ‘‘ઉત્તમ’’ન્તિ. તઞ્ચ ખો કસિતબ્બટ્ઠાનં અધિપ્પેતન્તિ આહ ‘‘ઓકાસ’’ન્તિ. કમ્મં અકત્વાતિ કિઞ્ચિપિ જીવિતહેતુભૂતં કમ્મં અકત્વા. જીવિતટ્ઠાનં નામાતિ તસ્સ જીવિતસ્સ હેતુ નામ. નિબ્બાનસ્સ મગ્ગોતિ નિબ્બાનસ્સ અધિગમુપાયભૂતો મગ્ગો.

સુવીરસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. સુસીમસુત્તવણ્ણના

૨૪૮. અન્તરેતિ અબ્ભન્તરે. એવંનામકન્તિ ‘‘સુસીમો’’તિ એવંનામકં. એકં પુત્તમેવ અઞ્ઞતરં અત્તનો પુત્તમેવ.

સુસીમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. ધજગ્ગસુત્તવણ્ણના

૨૪૯. સમુપબ્યૂળ્હોતિ ઉભિન્નં સહ એવ સમાગમો, ભુસં વા બ્યૂળ્હોતિ અત્થો. ભુસા પનસ્સ બ્યૂળ્હતા દ્વિન્નં સેનાનં સમાગન્ત્વા સમ્પિણ્ડિતભાવેનાતિ આહ ‘‘સમ્પિણ્ડિતો રાસિભૂતો’’તિ. પચ્છિમન્તોતિ રથપઞ્જરસ્સ પરન્તો પચ્છિમન્તો પચ્છિમકોટ્ઠાસો. રથસન્ધિતોતિ રથપઞ્જરસ્સ કુબ્બરેન સદ્ધિં સમ્બન્ધનટ્ઠાનતો. તદેવ પમાણન્તિ તદેવ ‘‘દિયડ્ઢયોજનસતાયામો’’તિ વુત્તપ્પમાણમેવ. દિગુણં કત્વાતિ ‘‘પચ્છિમન્તો સતયોજનો’’તિઆદિના દિગુણં કત્વા. ચન્દમણ્ડલસૂરિયમણ્ડલકિઙ્કિણિકજાલાદિભેદસ્સ સેસાલઙ્કારસ્સ. પસ્સન્તાનં દેવાનં. રાજા નોતિ અમ્હાકં રાજા દેવસેટ્ઠો. દુતિયં આસનં લભતીતિ સક્કે નિસિન્ને તસ્સ અનન્તરં દુતિયં આસનં લભતિ. તસ્મા દેવસેટ્ઠતાય સક્કો વિય ગારવટ્ઠાનિયો, યતો સક્કો ‘‘તસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથા’’તિ આહ. એસ નયો સેસેસુપિ. અસુરેહિ પરાજિતોતિ અસુરેહિ પરાજયં આપાદિતો. રજધજં દિસ્વાતિ પરસેનાય ઉપગચ્છન્તિયા ઉટ્ઠિતરજમત્તમ્પિ દિસ્વા ઠિતોપિ તં રજધજં દિસ્વા ભીરુભાવેન પલાયનધમ્મો.

યસ્સ ધજગ્ગપરિત્તસ્સ. આનુભાવો વત્તતિ અસમ્મુખીભૂતાહિપિ દેવતાહિ સિરસા સમ્પટિચ્છિતબ્બતો. ચોરભયાદીહીતિ આદિ-સદ્દેન રોગભયાદીનઞ્ચેવ વટ્ટદુક્ખસ્સ ચ સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો વિધિના ભાવિતે પરિત્તસ્સ અત્થે ઉપચારજ્ઝાનાદીનમ્પિ ઇજ્ઝનતો.

દીઘવાપીનામકે ગામે ચેતિયં દીઘવાપિચેતિયં. મુદ્ધવેદિકા નામ હમ્મિયં પરિક્ખિપિત્વા કતવેદિકા. બુદ્ધગતં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા પરિત્તરક્ખગુત્તિં આહ. પરિત્તસ્સ આનુભાવેન દ્વે ઇટ્ઠકા…પે… અટ્ઠંસુ. તથા હિ તસ્મિં નિસ્સેણિયં ઠિતે…પે… અટ્ઠંસૂતિ.

ધજગ્ગસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. વેપચિત્તિસુત્તવણ્ણના

૨૫૦. ‘‘મહાનુભાવતાય અસુરાનં ચિત્તવેપનેન વેપચિત્તી’’તિ વદન્તિ. ઇસીહિ પન અભયં યાચિતે ‘‘ભયમેવ દદામી’’તિ વત્વા તેહિ ‘‘અક્ખયં હોતુ તે ભય’’ન્તિ અભિસપવસેન વુત્તકાલતો પટ્ઠાય વેપનચિત્તતાય ‘‘વેપચિત્તી’’તિ વુચ્ચતિ, યં લોકિયા ‘‘પુલોમો’’તિ ચ વદન્તિ. નિપાતપદાનિપિ કાનિચિ અત્થવિસેસજોતકાનિ હોન્તીતિ આહ ‘‘નિપાતમત્ત’’ન્તિ હેતુઅત્થાદીનમેત્થ અસમ્ભવતો. તન્તિ સક્કં દેવાનમિન્દં. કણ્ઠે પઞ્ચમેહીતિ કણ્ઠબન્ધનપઞ્ચમેહિ, વિભત્તિઅલોપેન નિદ્દેસો. ચિત્તેનેવાતિ ‘‘ઇમં બન્ધામિ, અયં બજ્ઝતૂ’’તિ ઉપ્પન્નચિત્તેનેવ. બજ્ઝતિ બદ્ધો હોતિ, અયં દેવાનુભાવો. મુચ્ચતીતિ એત્થાપિ એસેવ નયો. દસહીતિ ‘‘ચોરોસી’’તિઆદિના ઇધ વુત્તેહિ દસહિ. તેનાહ ‘‘ઇમેહી’’તિ. નિબ્બત્તિત્વા ચિરકાલતં ઉપાદાય ખુંસનવસેન વદતિ ‘‘જરસક્કા’’તિ. ન તં અક્કોસં મનસિ કરોતિ દીઘરત્તં ખન્તિસોરચ્ચેસુ નિરુળ્હઅજ્ઝાસયત્તા. મહાપટિગ્ગહણન્તિ મહન્તં ઉપસમબ્યઞ્જનં. અસ્સાતિ વેપચિત્તસ્સ.

પટિસંયુજેતિ પટિસત્તુ હુત્વા સંયુદ્ધં કરેય્ય. તેનાહ ‘‘પટિપ્ફરેય્યા’’તિ. ઉપસમં…પે… મઞ્ઞે ઉપસમેનેવ પચ્ચત્થિકસ્સ નાયકભૂતસ્સ કોધસ્સ પટિસેધનતો. તાદિસે હિ કોધો પટિકિરિયં અલભન્તો અનુપાદાનો વિય જાતવેદો વૂપસમ્મતિ. યદા-સદ્દો હેતુઅત્થો, ન કાલત્થોતિ આહ ‘‘યસ્મા તં મઞ્ઞતી’’તિ. તાવદેવ દ્વે ગાવો યુજ્ઝન્તેતિ તસ્મિંયેવ ખણે દ્વીસુ ગોણેસુ યુજ્ઝન્તેસુ.

ખન્તિતો ઉત્તરિતરો અઞ્ઞો અત્થો ન વિજ્જતિ અનન્તરેવ અસ્સ વિરોધં અનત્થં પટિબાહિત્વા દિટ્ઠધમ્મિકસ્સ ચેવ સમ્પરાયિકસ્સ ચ સંવિધાનતો. તં ખન્તિં પરમં આહુ સેટ્ઠબલં વિરોધપચ્ચયં અભિભુય્ય પવત્તનતો. બાલયોગતો બાલો, તસ્સ બલં બાલબલં, અઞ્ઞાણન્તિ આહ ‘‘બાલબલં નામ અઞ્ઞાણબલ’’ન્તિ. તં યસ્સ બલન્તિ તં અઞ્ઞાણબલં યસ્સ પુગ્ગલસ્સ બલં, અબલમેવ તં પઞ્ઞાબલેન વિદ્ધંસેતબ્બતો. પટિવત્તા ન વિજ્જતીતિ ધમ્મટ્ઠં પટિપ્ફરિત્વા અભિભવિત્વા પવત્તા નત્થિ. પટિવચનમત્તં પન કોચિ વદેય્યાપિ, તં અકારણન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘પટિપ્ફરિત્વા વા’’તિઆદિમાહ. બાલબલન્તિ ‘‘પટિપ્ફરિત્વા’’તિ વચનસ્સ કારણવચનં. તસ્સેવ પુગ્ગલસ્સ પટિકુજ્ઝનકસ્સ. નાનત્તાવિતક્કનતો ઉભિન્નં અત્થં. તિકિચ્છન્તન્તિ અનત્થપટિબાહનમુખેન પણ્ડિતકિચ્ચકરણેન પટિસેધેન્તં. ‘‘બાલો અય’’ન્તિ એવં પઞ્ઞપેતું હેતુફલાનં અનવબોધતો ચતુસચ્ચધમ્મે અછેકાતિ.

વેપચિત્તિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. સુભાસિતજયસુત્તવણ્ણના

૨૫૧. ‘‘છેકતાયા’’તિ વત્વા તસ્સ વત્તું છેકભાવં દસ્સેતું ‘‘એવં કિરસ્સા’’તિઆદિમાહ. ગાહન્તિ લદ્ધિં. મોચેત્વાતિ યસ્સ પુન ‘‘ચોરો’’તિ ઉત્તરિ વત્તું ન સક્કોતિ, એવં વિમોચેત્વાતિ પઠમં વત્તું ન સક્કા. ગરૂતિ ભારિયં, દુક્કરન્તિ અત્થો. પચ્છાતિ ‘‘પરસ્સા’’તિ વુત્તો સો કિઞ્ચિ પઠમં વદન્તો અત્તનો અધિપ્પાયં પવેદેતિ નામ, તં યથાસત્તિ વિદિતમનો તસ્સ ઉત્તરિ વત્તું સક્કોતિ. તેનાહ ‘‘પરસ્સ વચનં અનુગન્ત્વા પન પચ્છા સુખં વત્તુ’’ન્તિ. અપિ ચ અસુરિન્દેન ‘‘હોતુ, દેવાનમિન્દ, સુભાસિતેન જયો’’તિ પઠમં વુત્તં, વિસેસો ચ પુબ્બં ઉપનેન્તં અનુવત્તતિ. વચસિ કુસલો સક્કો દેવરાજા તં વિસેસં તેનેવ પુબ્બં ઉપનયાપેન્તો ઉપલાપનવસેન ‘‘તુમ્હે ખ્વેત્થા’’તિઆદિમાહ. પુબ્બદેવાતિ સક્કપમુખાય દેવપરિસાય લોકે પુબ્બેવ ઉપ્પન્નત્તા ‘‘પુબ્બદેવા’’તિ પસંસવચનં. વેપચિત્તિં સન્ધાય ‘‘તુમ્હે’’તિ ‘‘પુબ્બદેવા’’તિ ચ વુત્તત્તા ‘‘તુમ્હાકં તાવ પવેણિઆગતં ભણથા’’તિ વુત્તં. ગારવટ્ઠાનિયત્તા વેપચિત્તિનો બહુવચનપયોગો. દણ્ડેન અવચારો અવચરણં દણ્ડાવચરો, નત્થિ એત્થ વુત્તો દણ્ડાવચરોતિ અદણ્ડાવચરા, સક્કેન વુત્તા ગાથાયો.

સુભાસિતજયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. કુલાવકસુત્તવણ્ણના

૨૫૨. રથસદ્દોતિ રથાલઙ્કારભૂતાનં કિઙ્કિણિકજાલાદીનં સદ્દો. તથા ધજસદ્દો. આજાનીયસદ્દોતિ આજાનીયાનં હસિતસદ્દો ચ. કરુણાસમાવજ્જિતહદયોતિ પાણાનં અનુપરોધેન પણામિતચિત્તો. ઈસામુખેનાતિ રથકપ્પરમુખેન. પુઞ્ઞપચ્ચયનિબ્બત્તોતિ ઉળારં સુવિપુલં પુઞ્ઞં પચ્ચયં કત્વા નિબ્બત્તો. ન સજ્જતિ કત્થચિ અપ્પટિઘટ્ટનેન ગચ્છન્તો. સિમ્બલિવનેનાતિ સિમ્બલિવનમજ્ઝેન. વિભગ્ગં નિમ્મથિતન્તિ ઇતો ચિતો વિભગ્ગઞ્ચેવ નિરવસેસતો મથિતઞ્ચ હોતિ.

કુલાવકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. નદુબ્ભિયસુત્તવણ્ણના

૨૫૩. સુપચ્ચત્થિકોતિ સુટ્ઠુ અતિવિય પચ્ચત્થિકો પટિસત્તુ. ગહિતોસીતિ દેવપાસેન બન્ધિત્વા ગહિતો અસિ. બદ્ધોવ અહોસિ સક્કસ્સ પુઞ્ઞાનુભાવેન. ચેતિયરાજા કિર ઇમસ્મિં કપ્પે તતો પુબ્બે કેનચિ અવુત્તપુબ્બં ખરમુસાવાદં અભાસિ, તાવદેવ વિરજ્ઝિત્વા મહાપથવિયા વિવરે દિને નિપતિત્વા અવીચિઅગ્ગિજાલાનમિન્દનમહોસિ. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ચેતિયરઞ્ઞો પાપં સન્ધાયા’’તિ. મહાપાપાનીતિ મહન્તાનિ ગરુતરાનિ પાપાનિ. તથા હિ વેપચિત્તિનો સપથકરણે નિદસ્સનભાવેન એતાનિ અટ્ઠકથાયં આગતાનીતિ.

નદુબ્ભિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. વેરોચનઅસુરિન્દસુત્તવણ્ણના

૨૫૪. દ્વારપાલરૂપકાનિ વિયાતિ દ્વારપાલાકારેન કતપટિમાયો વિય. વાયમેથેવ, ન અન્તરા સંકોચં આપજ્જેય્યાતિ અધિપ્પાયો. નિપ્ફન્નસોભનેસૂતિ નિપ્ફન્નભાવેન સુન્દરેસુ. સબ્બે હિ અનિપ્ફન્ના અત્થા ન સોભન્તિ. કિચ્ચજાતાતિ વિપ્પકતભાવેન સઞ્જાતકિચ્ચા. અકિચ્ચજાતોતિ અસઞ્જાતકિચ્ચો કિચ્ચરહિતો નામ નત્થિ ગમનટ્ઠિતસયનનિસજ્જાદિવસેન ઉપ્પજ્જનકદુક્ખવિનોદનભાવતો. સંયોગપરમાત્વેવ સમ્ભોગાતિ ઇમેસં સત્તાનં સંભુઞ્જિતબ્બવત્થૂનિ નામ પકતિયા વિરોધસીલાનિપિ અસંયોગેન વા અસુન્દરાનિપિ, તાનિ અભિસઙ્ખરણપચનસંયોજનપરમાનિ વેદિતબ્બાનિ તથા સતિ સમ્ભોગારહભાવૂપગમનતો. તેનાહ ‘‘પારિવાસિકઓદનાદીની’’તિઆદિ. ઉણ્હાપેત્વા પરિભુઞ્જિતબ્બયુત્તે પરિભજ્જિત્વાતિ અધિપ્પાયો.

વેરોચનઅસુરિન્દસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. અરઞ્ઞાયતનઇસિસુત્તવણ્ણના

૨૫૫. જામાતિકા વુચ્ચતિ ધીતુપતિ, સસુરો ભરિયાય પિતા, તસ્મા ઇમે અન્તરવત્તિનો દ્વે જના સક્કવેપચિત્તિનો સુજાય વસેન જામાતિકસસુરા. ‘‘ચિરદિક્ખિતાન’’ન્તિ દિક્ખિત્વા પબ્બજિત્વા ચિરકાલાનં વતસમાદાનવસેન ઇતો બાહિરકાનં પબ્બજિતાનન્તિ આહ ‘‘ચિરસમાદિન્નવતાન’’ન્તિ. ઇતો પટિક્કમાતિ ઇતો યથાઠિતટ્ઠાનતો અપેહિ અપક્કમ. ન પટિક્કૂલસઞ્ઞિનો ગુણે ગારવયોગતો. દેવા હિ યેભુય્યેન ‘‘મયં પુબ્બે ગુણવન્તે પયિરુપાસિત્વા તેસં ઓવાદે ઠત્વા પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનિત્વા ઇધૂપપન્ના’’તિ ગુણવન્તેસુ આદરભાવં ઉપટ્ઠપેન્તિ.

અરઞ્ઞાયતનઇસિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. સમુદ્દકસુત્તવણ્ણના

૨૫૬. ચક્કવાળમહાસમુદ્દપિટ્ઠિયન્તિ ચક્કવાળપબ્બતપાદસમન્તા મહાસમુદ્દતીરપિટ્ઠિયં. યથેવ સિનેરુસમીપે મહાસમુદ્દો અનુપુબ્બનિન્નો અનુપુબ્બપોણો અનુપુબ્બપબ્ભારો, એવં યેભુય્યેન ચક્કવાળપાદસમીપેપિ. તેનાહ ‘‘રજતપટ્ટવણ્ણે વાલુકપુલિને’’તિ. વુત્તપ્પકારાસૂતિ અનન્તરસુત્તે વુત્તપ્પકારાસુ. અસ્સમપદેનાતિ અસ્સમપદવેમજ્ઝેન. એવં ચિન્તયિંસૂતિ ‘‘યં નૂન મય’’ન્તિઆદિના યથા પાળિયં આગતં, એવં મન્તયિંસુ.

ઇચ્છિતકરોતિ યદિચ્છિતકરણં. દુટ્ઠાનન્તિ દુરાસયાનં. તે પન દુટ્ઠજ્ઝાસયા વિરુદ્ધા હોન્તીતિ આહ ‘‘દુટ્ઠાનં વિરુદ્ધાન’’ન્તિ. પવુત્તન્તિ બીજં સન્ધાય વપિતં. તેનાહ ‘‘ખેત્તે પતિટ્ઠાપિત’’ન્તિ.

સાયમાસભત્તન્તિ સાયં અસિતબ્બભોજનં. યથાવારં ભક્ખિતમેતં દેવાનં વિય સુખુમં ગુરુવાસઞ્ચ ન હોતીતિ ‘‘ભત્ત’’ન્તિ વુત્તં. ગેલઞ્ઞજાતન્તિ સઞ્જાતગેલઞ્ઞં. વેપતીતિ કમ્પતિ પવેધતિ.

સમુદ્દકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પઠમવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. દુતિયવગ્ગો

૧. વતપદસુત્તવણ્ણના

૨૫૭. સમાદાતબ્બતો વતાનિ, અઞ્ઞમઞ્ઞં અસઙ્કરસભાવેન પબ્બજિતબ્બતો પદાનિ, તતો એવ અસંકિણ્ણભાગાતિ કત્વા ‘‘વતકોટ્ઠાસાની’’તિ વુત્તં. સમત્તાનીતિ પુઞ્ઞવિસેસતાય પુજ્જભવફલનિબ્બત્તનેન કિત્તિસઞ્ઞાનેન ચ સમં અત્તાનિ સમત્તાનિ. પરિપુણ્ણાનીતિ અખણ્ડાદિભાવેન સબ્બસો પુણ્ણાનિ. સમાદિન્નાનીતિ તત્થ સક્કચ્ચકારિતાય સમ્મા આદિન્નાનિ. માતુલાનીતિ પિતુભગિની, ન યા કાચિ માતુલસ્સ ભરિયા કુલજેટ્ઠકાનં અધિપ્પેતત્તા, ભરિયાપિ વા માતુલસમ્બન્ધતો ગહેતબ્બા, તથા સતિ મહાપિતુભરિયાદીનમ્પિ સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો.

આદિ-સદ્દેન જેટ્ઠભગિનીનં સઙ્ગહો. અપચિતિકારકોતિ તેસં પચ્ચુટ્ઠાનકરો. યો કોચિ દદન્તોપિ સાપેક્ખો દેતિ, સો મુત્તચાગો ન હોતિ, અયં પન ન એવન્તિ ‘‘મુત્તચાગો હોતી’’તિ વુત્તં. વિસ્સટ્ઠચાગોતિ નિરપેક્ખપરિચ્ચાગોતિ અત્થો. યથા પાણાતિપાતબહુલો ‘‘લોહિતપાણી’’તિ વુચ્ચતિ, તથા દાનબહુલો ‘‘પયતપાણી’’તિ વુત્તોતિ આહ ‘‘દેય્યધમ્મદાનત્થાય સદા ધોતહત્થો’’તિ. વોસ્સગ્ગરતોતિ દેય્યધમ્મસ્સ પરિચ્ચજને અભિરતો. પરેહિ યાચિતબ્બારહોતિ પરેહિ યાચિતું યુત્તો ઇચ્છિતસ્સ અત્થસ્સ તાવદેવ વિસ્સજ્જનતો. દાનેનેવ યુત્તોતિ સબ્બકાલં દાનેનેવ યુત્તો અભિણ્હં પવત્તમહાદાનત્તા. દાને ચ સંવિભાગે ચાતિ પરસ્સ સમ્પુણ્ણં કત્વા પરિચ્ચજનસઙ્ખાતે દાને ચ અત્તના પરિભુઞ્જિતબ્બતો સંવિભજનસઙ્ખાતે સંવિભાગે ચ રતો અભિરતો.

વતપદસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. સક્કનામસુત્તવણ્ણના

૨૫૮. મનુસ્સભૂતોતિ મનુસ્સેસુ ભૂતો, મનુસ્સત્તં વા પત્તો. આવસથન્તિ નિવાસટ્ઠાનં કારેત્વા અદાસિ, તસ્મા વાસં અદાસીતિ વાસવો. અત્થ-સદ્દો ઇધ કારણપરિયાયોતિ આહ ‘‘સહસ્સમ્પિ કારણાન’’ન્તિ. સ્વાયમત્થો હેટ્ઠા વિભાવિતોવ. વિનિચ્છિનતિ, તસ્મા સહસ્સં પઞ્ઞાઅક્ખીનિ એતસ્સાતિ સહસ્સક્ખો. મઘં વુચ્ચતિ ધનં, તં પન સદ્ધાસઙ્ખાતં મઘં અસ્સ અત્થીતિ મઘવા. પુરે દાનં દદાતીતિ પુરિન્દદો અનુનાસિકલોપં અકત્વા. પુઞ્ઞાનિ કાતું સક્કોતીતિ સક્કો.

સક્કનામસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. મહાલિસુત્તવણ્ણના

૨૫૯. સોતિ સક્કો દેવરાજા. બહુવચને વત્તબ્બે એકવચનં વુત્તં. વુચ્ચતીતિ વચનં, અત્થો. તસ્મા બહુવચનેતિ બહુમ્હિ અત્થેતિ અત્થો. યથા પટિપજ્જન્તો અનુક્કમેન તે ધમ્મે સમાદિયિત્વા સક્કો સક્કત્તં અજ્ઝગા, તં પટિપત્તિં દસ્સેતું ‘‘સક્કો કિરા’’તિઆદિ વુત્તં. અનન્તરેતિ સક્કભાવસ્સ અતીતાનન્તરે અત્તભાવે. તં સબ્બન્તિ સક્કસ્સ મઘમાણવકાલે સમ્માપટિપત્તિં, તાય સક્કભાવૂપગમનઞ્ચાતિ તં સબ્બં. વુત્તો, તસ્મા તત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બોતિ અધિપ્પાયો.

મહાલિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. દલિદ્દસુત્તવણ્ણના

૨૬૦. મનુસ્સદલિદ્દોતિ મનુસ્સેસુ દુગ્ગતો. મનુસ્સકારુઞ્ઞતન્તિ મનુસ્સેસુ પરમનિહીનતં. મનુસ્સકપણોતિ મનુસ્સેસુ વા પરમનિહીનો. તસ્મિં ઠાનેતિ તસ્સ દેવપુત્તસ્સ તસ્મિં ઉપ્પજ્જનટ્ઠાને. લામકતો ચિન્તેન્તીતિ તસ્સ પુરિમવત્થું નિસ્સાય હીનતો ચિન્તેન્તિ. કથેન્તીતિ તમેવ પરેસં કથેન્તિ. વિત્થારેન્તીતિ વુત્તમત્થં વિત્થારિકં કરોન્તિ. સબ્બદા પરિચ્છિજ્જ પરિવારસમ્પન્નો હુત્વા અડ્ઢટ્ઠરતને હત્થિક્ખન્ધે મહચ્ચરાજાનુભાવેન નિસિન્નત્તા જનકાયેન સમુલ્લોકિયમાનો. અવલમ્બન્તીતિ ઓલમ્બન્તિ. વન્દનમત્તં વા નાહોસિ, અઞ્ઞદત્થુ પચ્ચેકબુદ્ધતો અત્તનો સમાનાદરકિરિયં પચ્ચાસીસતિ. તેન વુત્તં ‘‘સો’’તિઆદિ. ક્વાયન્તિ કો અયન્તિ બ્યાપન્નવસેન વદતિ. કાળરત્તેહિ સુત્તેહિ સિબ્બિતત્તા વણ્ણવિકારં દિસ્વા ‘‘કુટ્ઠિચીવરાનિ પારુતો’’તિ આહ. મહાનિરયે નિબ્બત્તિત્વા મહાદુક્ખં પચ્ચનુભોતિ. તદનુરૂપપાપકમ્મસ્સ વિપાકાવસેસેન લદ્ધોકાસેન રાજગહે…પે… પટિસન્ધિં ગણ્હિ. કામઞ્ચ એત્થ પટિસન્ધિગ્ગહણં કુસલકમ્મેનેવ, તસ્સ પન અકુસલકમ્મસ્સ વિપાકિનો બલવભાવતો વુત્તં ‘‘વિપાકાવસેસેના’’તિ. તેનાહ ‘‘ગહિતકાલતો…પે… નિક્ખન્તો’’તિ. ભિક્ખાય ચરિતું સમત્થકાલતો પટ્ઠાય રોગસ્સ બલવતાય મંસાનિ…પે… પતન્તિ. ઞાણં પેસેત્વાતિ વિપસ્સનાપટિપાટિયા ભાવનાઞાણં નિબ્બાનં પટિપેસેત્વા પવત્તેત્વા. ઇન્દ્રિયાનં પરિપક્કત્તા સત્થુ દેસનાવિલાસેન સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠિતો. ચુમ્બટન્તિ પાદચુમ્બટં. કુટ્ઠિનો હિ સકલપાદતલં મા રુજીતિ ચુમ્બટં કત્વા તં પાદતલે બન્ધિત્વા ગચ્છન્તિ, મત્તિકપાતિં ભિન્દિત્વા વિય તથા નિહીનમનુસ્સત્તભાવતો ચવિત્વા સુવણ્ણપાતિં પટિલભન્તો વિય દેવત્તભાવં ગણ્હન્તો ચુતિચિત્તતો દુતિયચિત્તવારે આદાનચિત્તક્ખણે દેવલોકે નિબ્બત્તો.

મગ્ગેનાગતાતિ મગ્ગાધિગમનેન આગતા ઉપ્પન્ના. અરિયકન્તસીલન્તિ અરિયાનં કન્તં મનાપં મનોરમં સીલધમ્મં. અરિયાનં અધિચિત્તઅધિપઞ્ઞાસિક્ખા વિય અધિસીલસિક્ખાપિ સબ્બા અતિવિય કન્તા એવાતિ આહ ‘‘કિઞ્ચાપી’’તિઆદિ. ઇમસ્મિં પનત્થેતિ ઇમસ્મિં સોતાપન્નસ્સ ભવસઙ્ખાતે અત્થે નિદ્ધારેત્વા વુચ્ચમાને. પઞ્ચસીલમ્પિ યસ્મા દિટ્ઠિ વિય ભવન્તરેપિ અપ્પહીનં.

દલિદ્દસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. રામણેય્યકસુત્તવણ્ણના

૨૬૧. આરમન્તિ એત્થ સત્તાતિ આરામા, મનોરમા ઉપવનાદયો. તે એવ ચેતેન્તિ એત્થ સદ્ધાય અત્તનો પીતિસોમનસ્સં સન્ધહન્તીતિ ચેતિયાતિ ચ વુચ્ચન્તિ. મનુસ્સરમણીયભાવસ્સાતિ મનુસ્સાનં આરમણીયભાવસ્સ. તસ્સ પન સીલાદિગુણવસેન અચિન્તેય્યાપરિમેય્યાનુભાવતાપિ હોતીતિ ભગવા ‘‘નાગ્ઘન્તિ સોળસિ’’ન્તિ અવોચ. અચેતનાય ભૂમિયા રમણીયતા નામ ગુણવિસિટ્ઠાનં અરિયાનં સેવનવસેન વેદિતબ્બાતિ વુત્તં ‘‘ઇદાનિ…પે… ગામે વાતિઆદિમાહા’’તિ.

રામણેય્યકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. યજમાનસુત્તવણ્ણના

૨૬૨. યજન્તાનન્તિ દક્ખિણેય્યં ઉદ્દિસ્સ દેન્તાનં. અટ્ઠુપ્પત્તિકો સુત્તનિક્ખેપોતિ દસ્સેત્વા અત્થવણ્ણનં કાતું ‘‘તદા કિરા’’તિઆદિ વુત્તં. અગ્ગન્તિ સેટ્ઠં. તેહિ તેહિ વા યથાલદ્ધસપ્પિઆદયો મા નસ્સન્તુ, અગ્ગભાવેન ગહિતાનિ સપ્પિઆદીનિ કેવલં અગ્ગિમ્હિ ઝાપનેન, દેવા મનુસ્સા મિચ્છાગાહેન મા નસ્સન્તુ. તક્કેનાતિ તક્કમત્તેન. ‘‘કથેમા’’તિ અમ્હે મઞ્ઞથ, ઇદાનિ પસ્સથ, પચ્ચક્ખતો અયં વો…પે… આગચ્છતીતિ આહંસૂતિ યોજના.

ઉપધિવિપાકન્તિ ઉપધીસુ વા વિપચ્ચતિ, ઉપધયો વા વિપાકા એતસ્સાતિ ઉપધિવિપાકં. વિપ્ફારવન્તં હોતિ વિપુલપક્ખતાય. ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ અદંસુ ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધેન મહાબ્રહ્મુના ચ એવં ઓવાદો દિન્નો’’તિ.

યજમાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. બુદ્ધવન્દનાસુત્તવણ્ણના

૨૬૩. ઉટ્ઠહાતિ ઉટ્ઠાનં કાયિકવીરિયં કરોહિ. તેનાહ ‘‘વિચર, લોકે’’તિ. ચેતસિકવીરિયં પન ભગવતા મત્થકં પાપિતમેવ. તેનાહ ‘‘વિજિતસઙ્ગામા’’તિ. દ્વાદસયોજનિકસ્સ ઉચ્ચભાવેન. વિત્થારતો પન આયામતો ચ અનેકયોજનસતસહસ્સપરિમાણચક્કવાળં અતિબ્યાપેત્વા ઠિતસ્સ. પન્નભારાતિ પાતિતભાર. નિક્ખેપિતબ્બતો ભારાતિ આહ ‘‘ઓરોપિતખન્ધા’’તિઆદિ. તે હિ તંસમઙ્ગિનો પુગ્ગલસ્સ સમ્પાતનટ્ઠેન ભારા નામ. વુત્તઞ્હેતં ‘‘ભારા હવે પઞ્ચક્ખન્ધા’’તિ (સં. નિ. ૩.૨૨). તદેકદેસા ચ કિલેસાભિસઙ્ખારા. પન્નરસાય પુણ્ણમાય રત્તિન્તિ યથા પન્નરસપુણ્ણમાય રત્તિયં પરિપુણ્ણકાલે ઉપક્કિલેસવિમુત્તો ચન્દો સોભતિ, એવં તવ ચિત્તં સબ્બસો ઉપક્કિલેસવિમુત્તં સોભતીતિ અધિપ્પાયો.

બુદ્ધવન્દનાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. ગહટ્ઠવન્દનાસુત્તવણ્ણના

૨૬૪. પુથુદ્દિસાતિ બહુદિસા. કા પન તાતિ આહ ‘‘ચતસ્સો દિસા ચતસ્સો અનુદિસા ચા’’તિ. અનુદિસાગહણેન ચેત્થ ઉદ્ધં અધોપિ ગય્હતીતિ ચ દસ્સેતિ. ભૂમિવાસિનોતિ ભૂમિપટિબદ્ધવુત્તિનો. એતેન રુક્ખપબ્બતનિવાસિનોપિ ગહિતા હોન્તિ. ચિરરત્તસમાહિતચિત્તેતિ ઉપચારપ્પનાઝાનાનિ ઉપ્પાદેત્વા અપરિહીનજ્ઝાનતાય ચિરકાલં સમાહિતચિત્તે. આપાણકોટિકન્તિ જીવિતપરિયન્તં યાવજીવં. એવમાદીતિ આદિ-સદ્દેન અવસેસપુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનિ સઙ્ગણ્હાતિ. નિચ્ચસીલવસેન પઞ્ચહિ, નિયમસીલવસેન દસહિ. પિ-સદ્દેન તતો કતિપયેહિ ઉપોસથસીલવસેન અટ્ઠહિપીતિ દસ્સેતિ. ધમ્મિકેહીતિ ધમ્મતો અનપેતેહિ. પમુખોતિ પમોક્ખો.

ગહટ્ઠવન્દનાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. સત્થારવન્દનાસુત્તવણ્ણના

૨૬૫. બ્રહ્મજાણુકોતિ દક્ખિણજાણુમણ્ડલં પથવિયં ઠપેત્વા વન્દમાનો બ્રહ્મજાણુકો નામ તથાભૂતો હુત્વા. યજિતબ્બતો યક્ખો, પૂજનીયો. એવં પૂજાવિસેસયોગતો સક્કોતિ આહ ‘‘સો યક્ખોતિ સો સક્કો’’તિ. સક્કસ્સ નમક્કારભાજનભૂતઞ્હિ પુચ્છન્તો માતલિ ‘‘કો નામ સો યક્ખો’’તિ આહ. ગુણનેમિત્તકેહીતિ ગુણહેતુકેહિ અનન્તાનિ હિ બુદ્ધાનં નામાનિ, તાનિ ચ ખો સબ્બાનિપિ ગુણનેમિત્તકાનેવ. અનન્તગુણત્તા. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘અસઙ્ખ્યેય્યાનિ નામાનિ, સગુણેન મહેસિનો;

ગુણેન નામમુદ્ધેય્યં, અપિ નામસહસ્સતો’’તિ. –

તસ્મા અનોમનામન્તિ પરિપુણ્ણગુણનામન્તિ અત્થો. સમતિક્કમેનાતિ સમ્મા સમુચ્છિન્દનવસેન અતિક્કમનેન. કિલેસારીનં અપેતચયોતિ અપચયો, સો આરમિતબ્બટ્ઠેન આરામો એતેસન્તિ અપચયારામા. તેનાહ ‘‘વટ્ટવિદ્ધંસને રતા’’તિ.

સત્થારવન્દનાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. સઙ્ઘવન્દનાસુત્તવણ્ણના

૨૬૬. પૂતિમ્હિ દેહે માતુ સરીરે સયનતો, અત્તનો એવ વા પૂતિદેહં સરીરં તસ્મિં ઠિતતાય અવત્થરિત્વા સયનતો પૂતિદેહસયાતિ યોજના. કુણપમ્હેતેતિ એતે મનુસ્સા અસુચિદુગ્ગન્ધજેગુચ્છપટિક્કૂલે માતુકુચ્છિસઙ્ખાતે કુણપસ્મિં દસ માસે નિમુગ્ગા. તેસં કિન્નામ ત્વં પિહયસીતિ યોજના. એતેસં એતં વિહયામીતિ એતેસં ઇસીનં એતં સમ્માપટિપત્તિં વિહયામિ. ઇદાનિ તં પટિપત્તિં દસ્સેતું ‘‘ન તે સં કોટ્ઠે ઓપેન્તી’’તિ વુત્તં. ધઞ્ઞં કોટ્ઠે ન પક્ખિપન્તિ પક્ખિપિતબ્બસ્સ ચ અભાવતો. તેનાહ ‘‘ન હિ એતેસં ધઞ્ઞ’’ન્તિ. પરેસં નિટ્ઠિતન્તિ પરેસં ગહિતં સન્તકં તેસં પાકાય નિટ્ઠિતં. ભિક્ખાચારવત્તેનાતિ પિણ્ડાચરિયાય. એસમાના પરિયેસન્તા. એવં પરિયિટ્ઠેન. યાપેન્તિ, ન એસન્તિ અનેસનં. સુસમાદિન્નસુન્દરવતાતિ સુટ્ઠુ સમાદિન્નસોભનવતા.

એવં સુભાસિતભાસિનોતિ ગન્થધુરવિપસ્સનાધુરાનં વસેન ગુણપરિમાણસુભાસિતસ્સેવ ભાસનસીલા. અરિયેન તુણ્હીભૂતેન તુણ્હીભૂતા. તતો એવ મનસ્સ સાતિસયં સમઞ્ચરા. ગહિતદણ્ડેસુ પરામાસાદિપયુત્તેસુ દણ્ડાદાનાદિહેતુ ઉપ્પજ્જનકકિલેસપરિળાહાભાવતો નિબ્બુતા. તેનાહ ‘‘વિસ્સટ્ઠદણ્ડા’’તિ. સાદાનેસૂતિ સભવાદાનેસુ. અનાદાનાતિ તબ્બિરહિતા. તેનાહ ‘‘ભવયોની’’તિઆદિ.

સઙ્ઘવન્દનાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

દુતિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. તતિયવગ્ગો

૧. છેત્વાસુત્તવણ્ણના

૨૬૭. વુત્તત્થમેવ હેટ્ઠા દેવપુત્તસંયુત્તવણ્ણનાયં.

છેત્વાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. દુબ્બણ્ણિયસુત્તવણ્ણના

૨૬૮. દુબ્બણ્ણો દુદ્દસિકો વિરૂપવણ્ણો. ઓકોટિમકોતિ રસ્સભાવેન અવરકોટિમકો. સક્કેન ગહિતનામમેવેતં, ન પન સો તથારૂપો કોચિ યક્ખો. તેનાહ ‘‘એકો રૂપાવચરબ્રહ્મા’’તિ. યદિ એવં કસ્મા સો તથારૂપો હુત્વા આગતોતિ આહ ‘‘સક્કો કિરા’’તિ. કથં પનેત્થ ઞાયતિ ‘‘સો એકો રૂપાવચરબ્રહ્મા, ન પનેસો અવરુદ્ધકયક્ખો’’તિ યુત્તિં દસ્સેન્તો ‘‘અવરુદ્ધકયક્ખા પના’’તિઆદિમાહ. દેવાનં વચનં સુત્વા. ફરુસેનાતિ ફરુસસમાચારેન. ‘‘કો નામ મય્હં આસને સન્નિસિન્નો’’તિ અક્ખન્તિં અનુપ્પાદેન્તો ખન્તિયં ઠત્વા. બલવચિત્તીકારન્તિ ગરુતરં સક્કારબહુમાનં. નીચવુત્તિયાતિ પરમનિપચ્ચકારે સુવૂપસમને ચ દસ્સિયમાને. સક્કસ્સ તાય એવ આચારસમ્પત્તિયા સક્કાસને ઠાતું, અત્તનો ચ આવિકાતું અસક્કોન્તો અન્તરધાયિ. ઉપહતચિત્તોમ્હીતિ ખન્તિમેત્તાનુદ્દયાસબ્ભાવતો પરસ્મિં ઉપહતચિત્તોમ્હીતિ સક્કો અત્તનો સભાવં વદતિ. કોધવસે વત્તેતુન્તિ કોધેન અત્તનો વસે નિબ્બત્તેતું ન સુકરોમ્હિ, અથ ખો કોધં મય્હં વસે ન વત્તેમીતિ અધિપ્પાયો. ચિરં ન કુજ્ઝામીતિ યદિ મે કદાચિ કોધો ઉપ્પજ્જેય્ય, તં કોધં અનુવત્તેન્તો ચિરકાલં ન કુજ્ઝામિ. ન ઉપનય્હામીતિ અન્તો સચે મે કોધો ઉપ્પજ્જેય્ય, ખિપ્પમેવ ચ નં પટિવિનેય્યન્તિ તં મે પુબ્બેવ વતં પરિપૂરિતં.

દુબ્બણ્ણિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. સમ્બરિમાયાસુત્તવણ્ણના

૨૬૯. આબાધિકોતિ આબાધો અસ્સ અત્થીતિ આબાધિકો. વાચેસીતિ સિક્ખાપેસિ. સમ્બરો નામ અસુરમાયાય આદિપુરિસો પુરાતનો અસુરિન્દો. તં સન્ધાયાહ ‘‘યથા સમ્બરો’’તિઆદિ. એવં પચ્ચતિ અઞ્ઞોપિ માયાવી માયં પયોજેત્વા. ઉપવાદન્તરાયો નામ ખમાપને સતિ વિગચ્છતિ, પાકતિકમેવ હોતીતિ આહ ‘‘એવમસ્સ ફાસુ ભવેય્યા’’તિ. તેનાતિ વેપચિત્તિના સમ્બરવિજ્જાય અદાનેન વઞ્ચિતત્તા. તથા અકત્વાતિ ઇસીનં સન્તિકં નેત્વા ખમાપનવસેન કાતબ્બં અકત્વા.

સમ્બરિમાયાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. અચ્ચયસુત્તવણ્ણના

૨૭૦. સમ્પયોજેસુન્તિ અઞ્ઞમઞ્ઞં વાચસિકં ફરુસં પયોજેસું. તેનાહ ‘‘કલહં અકંસૂ’’તિ, વિવાદં અકંસૂતિ અત્થો. અતિક્કમ્મવચનન્તિ વચીસંવરં અતિક્કમિત્વા વચનં. યસ્મા અચ્ચયે દેસિયમાને તં ખીણયતિ અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ખમમાનસ્સ ખમનં પટિગ્ગણ્હતો, તસ્મા વુત્તં ‘‘નપ્પટિગણ્હાતીતિ ન ખમતી’’તિ. તુમ્હાકં વસે વત્તતુ, વિસેવિતં અકત્વા યથાકામકરણીયો હોતુ. મિત્તધમ્મો ઇધ ઉત્તરપદલોપેન ‘‘મિત્તો’’તિ વુત્તોતિ આહ ‘‘મિત્તધમ્મે’’તિ. કરણવચનન્તિ ‘‘મિત્તેહી’’તિ કરણવચનં ભુમ્મત્થે. તેનાહ ‘‘મિત્તેસૂ’’તિ. યથા નિબ્બત્તસભાવસ્સ ભાવતો અઞ્ઞથત્તં જરા, એવં મિત્તભાવતો વુત્તવિપરિયાયો અમિત્તધમ્મો જરાપરિયાયેન વુત્તો. અગારય્હં અનવજ્જં સબ્બસો પહીનકિલેસં. તેનાહ ‘‘ખીણાસવપુગ્ગલ’’ન્તિ.

અચ્ચયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. અક્કોધસુત્તવણ્ણના

૨૭૧. કોધો તુમ્હે મા અભિભવીતિ એત્થ કોધેન અનભિભવનીયત્તં ખન્તિમેત્તાકરુણાદિતપ્પટિપક્ખધમ્મપરિબ્રૂહનેન. તથા હિ તંસમઙ્ગિનો કોધો અભિભુય્યતીતિ આહ ‘‘તુમ્હેવ કોધં અભિભવથ. કુજ્ઝન્તાનં મા પટિકુજ્ઝિત્થા’’તિ. પટિપદાતિ એસા પટિપત્તિ. મેત્તાતિ અપ્પનાપ્પત્તા મેત્તા. તદુપચારો મેત્તાપુબ્બભાગો. ન વિહિંસતિ કિઞ્ચિ એતાયાતિ અવિહિંસા. કરુણાતિ અપ્પનાપ્પત્તકરુણા વેદિતબ્બા. તદુપચારો કરુણાપુબ્બભાગો. લામકજનન્તિ ખન્તિઆદીસુ યોનિસોમનસિકારાભાવેન ગારય્હસમાચારસમાયોગેન ચ નિહીનં જનં. પચ્ચયપરિસુદ્ધિયા કોધો અભિમદ્દમાનો પુગ્ગલં અભિમદ્દતિ, તસ્સ સો પટિસઙ્ખાનભાવનાબલેહિ સમ્મદેવ પહાતબ્બોતિ.

અક્કોધસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તતિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સારત્થપ્પકાસિનિયા સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય

સક્કસંયુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.

નિટ્ઠિતા ચ સારત્થપ્પકાસિનિયા

સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય સગાથાવગ્ગવણ્ણના.

પઠમો ભાગો નિટ્ઠિતો.