૧. સબ્ભિસુત્તવણ્ણના

૩૧. સતં સાધૂનં સરણગમનસીલાદિભેદસ્સ ધમ્મસ્સ ઉલ્લપનતો, અત્તનો વા પુબ્બેનિવાસાનુસ્સતિયા તસ્સ ધમ્મસ્સ ઉલ્લપનતો કથનતો સતુલ્લપા, દેવતા, તાસં કાયો સમૂહો, તત્થ ભવાતિ સતુલ્લપકાયિકા. તેનાહ ‘‘સતં ધમ્મ’’ન્તિઆદિ. સમાદાનવસેન ઉલ્લપેત્વા, ન વણ્ણનાકથનમત્તેન તત્રાતિ તસ્મિં તાસં દેવતાનં સતુલ્લપકાયિકભાવે. ઇદં વત્થૂતિ ઇદં કારણં. સમુદ્દવાણિજાતિ સંયત્તિકા. ખિત્તસરવેગેનાતિ જિયામુત્તસરસદિસવેગેન, સીઘઓઘેનાતિ અત્થો. ઉપ્પતતીતિ ઉપ્પાતો. ઉપ્પાતે ભવં બ્યસનં ઉપ્પાતિકં. પતિટ્ઠાતિ હિતપતિટ્ઠા. પરલોકે હિતસુખાવહં અભયકારણં. જઙ્ઘસતન્તિ મનુસ્સસતં. જઙ્ઘાસીસેન હિ મનુસ્સે વદતિ સહચારિભાવતો. અગ્ગહેસિ પઞ્ચસીલાનિ. આસન્નાનાસન્નેસુ આસન્નસ્સેવ પઠમં વિપચ્ચનતો ‘‘આસન્નકાલે ગહિતસીલં નિસ્સાયા’’તિ વુત્તં. ઘટાવસેનાતિ સમૂહવસેન.

સબ્ભીતિ સાધૂહિ. તે હિ સપરહિતસાધનતો પાસંસતાય સન્તગુણતાય ચ સન્તોતિ વુચ્ચતિ. તે પન યસ્મા પણ્ડિતલક્ખણેહિ સમન્નાગતા હોન્તિ, તસ્મા ‘‘પણ્ડિતેહી’’તિ આહ. સમાસેથાતિ સંવસેથાતિ અયમેત્થ અધિપ્પાયોતિ આહ ‘‘સબ્બઇરિયાપથે’’તિઆદિ. મિત્તસન્થવન્તિ મેત્તિસન્ધાનં. સત્તાનં હિતેસિતાલક્ખણા હિ મેત્તિ, સા ચ ઞાણસહિતા ઞાણપુબ્બઙ્ગમાવાતિ મિત્તસન્થવો અસંકિલિટ્ઠો, ઇતરો સંકિલિટ્ઠોતિ આહ ‘‘ન કેનચિ સદ્ધિં કાતબ્બો’’તિ. સદ્ધમ્મન્તિ દિટ્ઠધમ્મિકાદિહિતાવહં સુન્દરધમ્મં. સેય્યોતિ હિતવડ્ઢનતાદિ વુત્તન્તિ આહ ‘‘વડ્ઢી’’તિ.

સતં સાધૂનં, પણ્ડિતાનન્તિ અયમેત્થ અત્થો. તપ્પટિયોગવિસયત્તા અઞ્ઞ-સદ્દસ્સ વુત્તં ‘‘અઞ્ઞતો અન્ધબાલતો’’તિ. સોકનિમિત્તં સોકકારણં ઉત્તરપદલોપેન ઇધ સોકસદ્દેન ગહિતન્તિ આહ ‘‘સોકવત્થૂન’’ન્તિઆદિ. સોકવત્થૂનિ નામ ચોરાદયો અચ્છિન્દનાદિવસેન પરેસં સોકકરણતો. સોકાનુગતા સોકપ્પત્તા.

થેરસ્સાતિ સંકિચ્ચત્થેરસ્સ. અત્તનો ભગિનિયા જેટ્ઠત્તા ‘‘તુમ્હે’’તિ આહ. અયં ‘‘ઇધ ચોરા પટિપજ્જિંસૂ’’તિ અમ્હે તિણાયપિ ન મઞ્ઞતીતિ ચિન્તેત્વા એકચ્ચે ‘‘મારેમ ન’’ન્તિ આહંસુ. કરુણાય એકચ્ચે ‘‘વિસ્સજ્જેમા’’તિ આહંસુ. મન્તેત્વાતિ ભાસેત્વા.

અહુ અહોસિ, ભૂતપુબ્બન્તિ અત્થો. અરઞ્ઞસ્મિં બ્રહાવનેતિ તાદિસે બ્રહાવને, મહારઞ્ઞે નિવાસીતિ અત્થો ચેતોતિ બ્યાધો. કૂટાનીતિ વાકુરાદયો. ઓડ્ડેત્વાતિ સજ્જેત્વા. સસકન્તિ પેલકં ઉબ્બિગ્ગાતિ ભીતતસિતા. એકરત્તિન્તિ એકરત્તેનેવ. ધનજાનીતિ પરિબ્બયવસેન અદ્ધિકેહિ લદ્ધબ્બધનતો હાનિ, ‘‘સમણમ્પિ નામ હન્તિ, કિં અમ્હેસુ લજ્જિસ્સતી’’તિ અદ્ધિકાનં અનાગમનતો એકદિવસં લદ્ધબ્બપરિબ્બયમ્પિ ન લભિસ્સન્તીતિ અધિપ્પાયો.

ઞાતયોપિ માતાપિતુભાતુભગિનિઆદિકે ઞાતકે. તે કિર અધિમુત્તસ્સ ભગિનિયા સન્તિકં ઉપગચ્છન્તા અન્તરામગ્ગે તેન સમાગતા, અધિમુત્તો સચ્ચવાચં અનુરક્ખન્તો ચોરભયં તેસં નારોચેસિ. તેન વુત્તં ‘‘તેસમ્પી’’તિઆદિ. તં નિસ્સાય પબ્બજિતત્તા ‘‘અધિમુત્તસામણેરસ્સ સન્તિકે’’તિ વુત્તં, ન ઉપસમ્પદાચરિયો હુત્વા. તેનાહ ‘‘અત્તનો અન્તેવાસિકે કત્વા’’તિ. સચ્ચાનુરક્ખણેન અનુત્તરગુણાધિગમેન ચ ઞાતિમજ્ઝે વિરોચતિ.

સાતતન્તિ સતતં. સ-સદ્દસ્સ હિ ઇધ સાભાવો યથા ‘‘સારાગો’’તિઆદીસુ. સાતભાવો વા સાતતન્તિ આહ ‘‘સુખં વા’’તિ. કારણેનાતિ તેન તેન કારણેન. સબ્બાસં તાસં વચનં સુભાસિતં, ભગવતો પન ઉક્કંસગતં સુભાસિતમેવ. સ્વાયમત્થો તંતંગાથાપદેનેવ વિઞ્ઞાયતીતિ તં નીહરિત્વા દસ્સેતું ‘‘ન કેવલ’’ન્તિઆદિ વુત્તં. તેન સપ્પુરિસૂપસંસેવસદ્ધમ્માભિયોગો યથા સત્તાનં વડ્ઢિયા પઞ્ઞાપટિલાભસ્સ એકન્તિકં કારણં, એવં સોકપચ્ચયે સતિ વિસોકભાવસ્સ, ઞાતિમજ્ઝે સોભાય, સુગતિગમનસ્સ, ચિરં સુખટ્ઠાનસ્સ, વટ્ટદુક્ખમોચનસ્સપિ અઞ્ઞાસાધારણં હોતીતિ વુત્તમેવાતિ દટ્ઠબ્બં.

સબ્ભિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.