૮. બાહિતિકસુત્તવણ્ણના

૩૫૯. સાવજ્જતાય ઉપારમ્ભં અરહતીતિ ઓપારમ્ભો. તેનાહ ‘‘દોસં આરોપનારહો’’તિ. બાલા ઉપારમ્ભવત્થુમઞ્ઞં અમૂલકમ્પિ નં આરોપેન્તા ઉગ્ઘોસેન્તિ, તસ્મા તે અનામસિત્વા ‘‘વિઞ્ઞૂહી’’તિ ઇદં પદં ગહેત્વા પઞ્હેન ઞાતું ઇચ્છિતેન અત્થેન ઉપારમ્ભાદીનં ઉપરિ ઉત્તરં પરિપૂરેતું નાસક્ખિમ્હા. તં કારણન્તિ તં ઉપ્પત્તિકારણં. યદિ હિ મયા ‘‘વિઞ્ઞૂહી’’તિ પદં પક્ખિપિત્વા વુત્તં ભવેય્ય, પઞ્હા મે પરિપુણ્ણા ભવેય્ય, ન પન વુત્તા. ઇદાનિ પન તં કારણં ઉત્તરં આયસ્મતા આનન્દેન ‘‘વિઞ્ઞૂહી’’તિ એવં વદન્તેન પરિપૂરિતં.

૩૬૦. કોસલ્લપટિપક્ખતો અકોસલ્લં વુચ્ચતિ અવિજ્જા, તંસમુટ્ઠાનતો અકોસલ્લસમ્ભૂતો. અવજ્જં વુચ્ચતિ ગરહિતબ્બં, સહ અવજ્જેહીતિ સાવજ્જો, ગારય્હો. રાગાદિદોસેહિ સદોસો. તેહિ એવ સબ્યાબજ્ઝો, તતો એવ સમ્પતિ આયતિઞ્ચ સદુક્ખો. સબ્યાબજ્ઝાદિકો નિસ્સન્દવિપાકો.

તથા અત્થો વુત્તો ભવેય્યાતિ પુચ્છાસભાગેનપિ અત્થો વુત્તો ભવેય્ય, પુચ્છન્તસ્સ પન ન તાવ ચિત્તારાધનં. તેનાહ – ‘‘એવં બ્યાકરણં પન ન ભારિય’’ન્તિ, ગરુકરણં ન હોતિ વિસારજ્જં ન સિયાતિ અધિપ્પાયો. તેનાહ – ‘‘અપ્પહીનઅકુસલોપિ હિ પહાનં વણ્ણેય્યા’’તિ. એવરૂપો પન યથાકારી તથાવાદી ન હોતિ, ન એવં ભગવાતિ આહ ‘‘ભગવા’’તિઆદિ. એવં બ્યાકાસીતિ ‘‘સબ્બાકુસલધમ્મપહીનો ખો, મહારાજ, તથાગતો’’તિ એવં બ્યાકાસિ. સુક્કપક્ખેપિ એસેવ નયોતિ ઇમિના ‘‘સબ્બેસંયેવ કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદં વણ્ણેતી’’તિ વુત્તે યથા પુચ્છા, તથા અત્થો વુત્તો ભવેય્ય, એવં બ્યાકરણં પન ન ભારિયં, અસમ્પાદિતકુસલધમ્મોપિ ઉપસમ્પદં વણ્ણેય્ય. ભગવા પન સમ્મદેવ સમ્પાદિતકુસલત્તા યથાકારી તથાવાદીતિ દસ્સેતું ‘‘એવં બ્યાકાસી’’તિ ઇમમત્થં દસ્સેતિ. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

બાહિતિકસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.