૮. નળકપાનસુત્તવણ્ણના

૧૬૬. યત્થ બોધિસત્તપમુખો વાનરો નળકેન પાનીયં પિવિ, સા પોક્ખરણી, તસ્સામન્તો ભૂમિપ્પદેસો, તત્થ નિવિટ્ઠગામો ચ ‘‘નળકપાન’’ન્તેવ પઞ્ઞાયિત્થ, ઇધ પન ગામો અધિપ્પેતોતિ આહ ‘‘નળકપાનેતિ એવંનામકે ગામે’’તિ. ઇદાનિ તમત્થં આગમનતો પટ્ઠાય દસ્સેતું ‘‘પુબ્બે કિરા’’તિ આરદ્ધં. પઞ્ઞવાતિ ઇતિકત્તબ્બતાય પઞ્ઞાય પઞ્ઞવા.

થૂલદીઘબહુલભાવેન મહતીહિ દાઠિકાહિ સમન્નાગતત્તા મહાદાઠિકો. ‘‘ઉદકરક્ખસો અહ’’ન્તિ વત્વા વાનરાનં કઞ્ચિ અમુઞ્ચિત્વા ‘‘સબ્બે તુમ્હે મમ હત્થગતા’’તિ દસ્સેન્તો ‘‘તુમ્હે પન સબ્બે ખાદિસ્સામી’’તિ આહ. ધમિ…પે… પિવિંસૂતિ બોધિસત્તેન ગહિતનળો અનવસેસો અબ્ભન્તરે સબ્બસન્ધીનં નિબ્બાધેન એકચ્છિદ્દો અહોસિ. નેવ મં ત્વં વધિસ્સસીતિ ઉદકરક્ખસ ત્વં વધિતુકામોપિ મમ પુરિસથામેન ન વધિસ્સસિ.

એવં પન વત્વા મહાસત્તો ‘‘અયં પાપો એત્થ પાનીયં પિવન્તે અઞ્ઞેપિ સત્તે મા બાધયિત્થા’’તિ કરુણાયમાનો ‘‘એત્થ જાયન્તા નળા સબ્બે અપબ્બબન્ધા એકચ્છિદ્દાવ હોન્તૂ’’તિ અધિટ્ઠાય ગતો. તેનાહ ‘‘તતો પટ્ઠાયા’’તિઆદિ.

૧૬૭. અનુરુદ્ધપ્પમુખા ભિક્ખૂ ભગવતા ‘‘કચ્ચિ તુમ્હે અનુરુદ્ધા’’તિ પુચ્છિતાતિ થેરો ‘‘તગ્ઘ મયં, ભન્તે’’તિ આહ.

સચે પબ્બજતિ, જીવિતં લભિસ્સતિ, નો અઞ્ઞથાતિ રઞ્ઞા પબ્બજ્જાય અભિનીતાતિ રાજાભિનીતા. ચોરાભિનીતાતિ એત્થાપિ એસેવ નયો. ચોરાનં મૂલં છિન્દન્તો ‘‘કણ્ટકસોધનં કરિસ્સામી’’તિ. આજીવિકાયાતિ આજીવેન જીવિતવુત્તિયા. ઇમેસુ પન અનુરુદ્ધત્થેરાદીસુ.

વિવેકન્તિ પુબ્બકાલિકકિરિયપ્પધાનં ‘‘અબ્યાપજ્જં ઉપેત’’ન્તિઆદીસુ વિયાતિ આહ – ‘‘વિવિચ્ચા’’તિ, વિવિચ્ચિત્વા વિવિત્તો હુત્વા વિના હુત્વાતિ અત્થો. પબ્બજિતકિચ્ચન્તિ પબ્બજિતસ્સ સારુપ્પકિચ્ચં. સમણકિચ્ચન્તિ સમણભાવકરણકિચ્ચં. યદગ્ગેન હિ પબ્બજિતકિચ્ચં કાતું ન સક્કોતિ તદગ્ગેન સમણભાવકરમ્પિ કિચ્ચં કાતું ન સક્કોતિ. તેનાહ ‘‘સો યેવા’’તિઆદિ.

૧૬૮. અપ્પટિસન્ધિકે તાવ બ્યાકરોન્તો પવત્તીસુ ઠાનં અતીતોતિ કત્વા ઉપપત્તીસુ બ્યાકરોતિ નામ તત્થ પટિસન્ધિયા અભાવકિત્તનતો. મહન્તતુટ્ઠિનોતિ વિપુલપમોદા.

૧૬૯. ઇમસ્સાતિ ‘‘અસ્સા’’તિ પદસ્સ અત્થવચનં. ઇમસ્સ ઠિતસ્સ આયસ્મતો સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસુતો વાતિ યોજના. સમાધિપક્ખિકા ધમ્મા ધમ્માતિ અધિપ્પેતા, સમાધિ પન એવંવિહારીતિ એત્થ વિહારસદ્દેન ગહિતો. એવંવિમુત્તાતિ એત્થ પન વિમુત્તિસદ્દેન ફલવિમુત્તિ ગહિતા. ચરતોપીતિ સમથવિપસ્સનાચારેન ચરતોપિ વિહરન્તસ્સપિ. ઉપાસકઉપાસિકાઠાનેસુ લબ્ભમાનમ્પિ અરહત્તં અપ્પકભાવતો પાળિયં અનુદ્ધટન્તિ દટ્ઠબ્બં. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

નળકપાનસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.