૩. સીહવિક્કીળિતનયવણ્ણના

તથા વુત્તનયેન સરૂપતો પરિયાયતો ચ ગહિતેસુ તણ્હાવિજ્જાતપ્પક્ખિયધમ્મેસુ વિસેસતો તણ્હાદિટ્ઠીનં વસેન અસુભે ‘‘સુભ’’ન્તિ, દુક્ખે ‘‘સુખ’’ન્તિ ચ વિપલ્લાસા, અવિજ્જાદિટ્ઠીનં વસેન અનિચ્ચે ‘‘નિચ્ચ’’ન્તિ, અનત્તનિ ‘‘અત્તા’’તિ ચ વિપલ્લાસા વેદિતબ્બા. તેસં પટિપક્ખતો મઞ્ઞનાપટિક્ખેપપરિઞ્ઞાગહણાદિસિદ્ધેહિ સતિવીરિયસમાધિપઞ્ઞિન્દ્રિયેહિ ચત્તારિ સતિપટ્ઠાનાનિ સિદ્ધાનેવ હોન્તિ. તત્થ ચતૂહિ ઇન્દ્રિયેહિ ચત્તારો પુગ્ગલા નિદ્દિસિતબ્બા. કથં? દુવિધો હિ તણ્હાચરિતો મુદિન્દ્રિયો તિક્ખિન્દ્રિયોતિ, તથા દિટ્ઠિચરિતો. તેસં પઠમો અસુભે ‘‘સુભ’’ન્તિ વિપરિયાસગ્ગાહી સતિબલેન યથાભૂતં કાયસભાવં સલ્લક્ખેન્તો તં વિપલ્લાસં સમુગ્ઘાટેત્વા સમ્મત્તનિયામં ઓક્કમતિ. દુતિયો અસુખે ‘‘સુખ’’ન્તિ વિપરિયાસગ્ગાહી ‘‘ઉપ્પન્નં કામવિતક્કં નાધિવાસેતી’’તિઆદિના (દી. નિ. ૩.૩૧૦; મ. નિ. ૧.૨૬; અ. નિ. ૪.૧૪, ૧૧૪; અ. નિ. ૬.૫૮) વુત્તેન વીરિયસંવરભૂતેન વીરિયબલેન તં વિપલ્લાસં વિધમેન્તો સમ્મત્તનિયામં ઓક્કમતિ. તતિયો અનિચ્ચે ‘‘નિચ્ચ’’ન્તિ અયાથાવગ્ગાહી સમાધિબલેન સમાહિતચિત્તો સઙ્ખારાનં ખણિકભાવસલ્લક્ખણેન તં વિપલ્લાસં સમુગ્ઘાટેન્તો અરિયભૂમિં ઓક્કમતિ. ચતુત્થો સન્તતિસમૂહકિચ્ચારમ્મણઘનવઞ્ચિતતાય ફસ્સાદિધમ્મપુઞ્જમત્તે અનત્તનિ ‘‘અત્તા’’તિ મિચ્છાભિનિવેસી ચતુકોટિકસુઞ્ઞતામનસિકારેન તં મિચ્છાભિનિવેસં વિદ્ધંસેન્તો સામઞ્ઞફલં સચ્છિકરોતિ.

ઇધાપિ સુભસઞ્ઞાસુખસઞ્ઞાહિ ચતૂહિપિ વા વિપલ્લાસેહિ સમુદયસચ્ચં, તેસં અધિટ્ઠાનારમ્મણભૂતા પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા દુક્ખસચ્ચન્તિઆદિના સચ્ચયોજના વેદિતબ્બા. ફલં પનેત્થ ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ, ચતૂહિ ચિત્તવિપલ્લાસેહિ ચતુરાસવોઘ-યોગ-કાયગન્થ-અગતિ-તણ્હુપ્પાદ-સલ્લુપાદાન-વિઞ્ઞાણટ્ઠિતિ-અપરિઞ્ઞાદિવસેન અકુસલપક્ખો નેતબ્બો. તથા ચતૂહિ સતિપટ્ઠાનેહિ ચતુબ્બિધઝાન-વિહારાધિટ્ઠાન-સુખભાગિયધમ્મ-અપ્પમઞ્ઞા-સમ્મપ્પધાન-ઇદ્ધિપાદા- દિવસેન વોદાનપક્ખો નેતબ્બોતિ. અયં સીહવિક્કીળિતસ્સ નયસ્સ ભૂમિ.