૬. વત્તાદિકણ્ડનિદ્દેસવણ્ણના

૯૬. ઇદાનિ વત્તં દસ્સેતું ‘‘ઉપજ્ઝાચરિયવત્ત’’ન્તિ વુત્તં. તત્થ ઉપજ્ઝાયવત્તઞ્ચ આચરિયવત્તઞ્ચ ગમિકવત્તઞ્ચ આગન્તુકવત્તઞ્ચ સેનાસનાદિવત્તઞ્ચ પિયસીલેન ભિક્ખુના કાતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. ગમિકાગન્તુકન્તિ ગમિકં આગન્તુકન્તિ છેદો, ગમિકવત્તં આગન્તુકવત્તઞ્ચાતિ અત્થો.

૯૭. દાતુકામો હત્થપાસે ઠિતો કિઞ્ચિ ગહિતબ્બં એકેન પુરિસેન ગહિતબ્બં ઉક્ખિપનક્ખમં વત્થું તિધા તીસુ પકારેસુ એકેનાકારેન દદેય્ય, ગહેતુકામો ભિક્ખુ દ્વિધા દ્વીસુ એકેન ગણ્હેય્ય, અયં પઞ્ચઙ્ગો પટિગ્ગહોતિ અત્થો.

૯૮-૧૦૦. દૂરે ઠિતં ચીવરં ઠપિતોકાસં સલ્લક્ખેત્વા ‘‘એત’’ન્તિ વત્તબ્બં. હત્થપાસે ઠિતં હત્થેન આમસિત્વા ‘‘ઇમ’’ન્તિ વત્તબ્બં. ‘‘એતં અધિટ્ઠામિ, ઇમં અધિટ્ઠામી’’તિ ઇમેસં પદાનં મજ્ઝે સઙ્ઘાટિઆદીસુ પચ્ચેકં યોજેત્વા તિચીવરં અધિટ્ઠેય્ય. કથં? ‘‘એતં સઙ્ઘાટિં અધિટ્ઠામિ, ઇમં સઙ્ઘાટિં અધિટ્ઠામી’’તિ અધિટ્ઠેય્ય. એવં સેસેસુ ચ ચીવરેસુ. યથા ચીવરાદિં વિધાનં એવં પત્તેપિ અધિટ્ઠેય્ય પચ્ચુદ્ધરેય્યાતિ અત્થો.

૧૦૧. સઞ્ચરિત્તં ઠપેત્વા સેસા ગરુકા ચ પારાજિકા ચ સચિત્તકાતિ સમ્બન્ધો. અન્તિમાતિ પારાજિકા. અચ્છિન્નસિક્ખાપદં, પરિણતસિક્ખાપદઞ્ચાતિ ઇમં દ્વયં ઠપેત્વા સેસં નિસ્સગ્ગિયં અચિત્તકન્તિ અત્થો.

૧૦૨-૩. ગામપ્પવેસનન્તેતેતિ ગામપ્પવેસનં ઇતિ એતે. પાચિત્તીસુ એતે પદસોધમ્માદયો ગામપ્પવેસનન્તા સત્તરસ સિક્ખાપદા અચિત્તકા.

૧૦૪-૫. પકિણ્ણકેસુ ઉદ્દિસ્સકતં ઠપેત્વા અઞ્ઞમંસકં સેસમંસં અચિત્તકન્તિ અત્થો. એત્થ પકિણ્ણકેસુ અઞ્ઞમંસાદિકં પત્તહત્થો કવાટકન્તં તેરસવિધં ઇદં સિક્ખાપદં અચિત્તકં, સેસં સબ્બં સચિત્તકન્તિ અત્થો.

૧૦૬. આચરિયા વીતિક્કમનચિત્તેન સચિત્તકં અચિત્તકન્તિ વદન્તિ, પઞ્ઞત્તિજાનનેન ચિત્તેન તથા સચિત્તકં અચિત્તકન્તિ આચરિયા વદન્તીતિ અત્થો. તથા-સદ્દેન ‘‘સચિત્તકં અચિત્તક’’ન્તિ ઇદં ગહિતં.

૧૦૭-૯. પુબ્બકરણાદિકન્તિ એત્થ આદિ-સદ્દો પુબ્બકિચ્ચં સઙ્ગણ્હાતિ. તત્થ –

‘‘સમ્મજ્જની પદીપો ચ, ઉદકં આસનેન ચ;

ઉપોસથસ્સ એતાનિ, પુબ્બકરણન્તિ વુચ્ચતિ.

‘‘છન્દપારિસુદ્ધિઉતુક્ખાનં, ભિક્ખુગણના ચ ઓવાદો;

ઉપોસથસ્સ એતાનિ, પુબ્બકિચ્ચન્તિ વુચ્ચતી’’તિ. –

એવં પુબ્બકરણાદિકં નવધા દીપિતં સબ્બં ઉપોસથપ્પવારણં પિયસીલિના કાતબ્બન્તિ અત્થો.

૧૧૨. યથાક્કમન્તિ એત્થાયમધિપ્પાયો – ગણો પારિસુદ્ધિઉપોસથં કરેય્ય, પુગ્ગલો અધિટ્ઠાનઉપોસથં કરેય્ય, સઙ્ઘો સુત્તુદ્દેસઉપોસથં કરેય્યાતિ.

૧૧૩. ચાતુદ્દસો પન્નરસો, સામગ્ગી દિનતો તિધાતિ ચાતુદ્દસો ઉપોસથો, પન્નરસો ઉપોસથો, સામગ્ગીઉપોસથોતિ દિનતો તિધા હોન્તિ. દિનતો પુગ્ગલતો કત્તબ્બાકારતો તે ઉપોસથા નવ ઇતિ ઈરિતાતિ અત્થો.

૧૧૪. તેવાચી દ્વેકવાચીતિ તેવાચિકા પવારણા, દ્વેવાચિકા પવારણા, એકવાચિકા પવારણા ઇતિ નવ પવારણા વુત્તા.

૧૧૫. તસ્સાતિ ફગ્ગુનમાસસ્સ. તતો સેસન્તિ આસાળ્હિઅન્તિમપક્ખમ્હા યાવ કત્તિકપુણ્ણમા વસ્સકાલન્તિ અત્થો. એત્થ હિ એકસ્મિં સંવચ્છરે ચતુવીસતિઉપોસથા હોન્તિ.

૧૧૬. એતેસૂતિ એતેસુ તીસુ ચતૂસુ એકેકસ્મિં ઉતુમ્હિ તતિયપક્ખા સત્તમપક્ખા. ચાતુદ્દસાતિ છ ચાતુદ્દસાતિ અત્થો. સેસાનિ ઉત્તાનત્થાનેવાતિ.

વત્તાદિકણ્ડનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિગમનકથા

એત્તાવતા સમારદ્ધા, મૂલસિક્ખત્થવણ્ણના;

નિટ્ઠિતા યા સમાસેન, અડ્ઢમાસસ્સ અચ્ચયે.

અધુનૂપસમ્પન્નાનં, હિતત્થાય સમાસતો;

ઇમં અત્થં વણ્ણયતા, યં પુઞ્ઞંધિગતં મયા.

તેન પુઞ્ઞેનયં લોકો, સુખાય પટિપત્તિયા;

પાપુણાતુ વિસુદ્ધાય, નિબ્બાનં અજરં પદં.

નાનાતરુગણાકિણ્ણે, નાનાકુસલકામિનો;

રમ્મે યુદ્ધાનપતિનો, વિહારે વસતા સતા.

સાસને સિદ્ધિપત્તસ્સ, સિદ્ધિના ઞાણસિદ્ધિના;

પણ્ડિતેન કતા એસા, મૂલસિક્ખત્થવણ્ણના.

મૂલસિક્ખા-ટીકા સમત્તા.