૧૫. ઉપજ્ઝાચરિયવત્તનિદ્દેસવણ્ણના

૧૪૫. ઉપજ્ઝાચરિયેતિ એત્થ (મહાવ. ૬૪, ૬૭, ૭૪, ૭૮-૭૯; ચૂળવ. ૩૭૫, ૩૭૭; ૩૭૯-૩૮૨; મહાવ. અટ્ઠ. ૬૪, ૬૭, ૭૫, ૭૬, ૭૭) આચરિયો નામ નિસ્સયાચરિયો પબ્બજ્જાચરિયો ઉપસમ્પદાચરિયો ધમ્માચરિયોતિ ચતુબ્બિધો. એતેસુ હિ નિસ્સયન્તેવાસિકેન યાવ આચરિયં નિસ્સાય વસતિ, તાવ સબ્બમાચરિયવત્તં કાતબ્બં. પબ્બજ્જાઉપસમ્પદાધમ્મન્તેવાસિકેહિ પન નિસ્સયમુત્તકેહિપિ આદિતો પટ્ઠાય યાવ ચીવરરજનં, તાવ વત્તં કાતબ્બં. અનાપુચ્છિત્વા પત્તદાનાદિમ્હિ પન એતેસં અનાપત્તિ. એતેસુ ચ પબ્બજ્જન્તેવાસિકો ચ ઉપસમ્પદન્તેવાસિકો ચ આચરિયસ્સ યાવજીવં ભારો, નિસ્સયન્તેવાસિકો ચ ધમ્મન્તેવાસિકો ચ યાવ સમીપે વસતિ, તાવદેવ. સુટ્ઠુ પિયસીલો સુપેસલો, સિક્ખાકામોતિ અત્થો. દન્તકટ્ઠં દેન્તેન એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા મહન્તં મજ્ઝિમં ખુદ્દકન્તિ તીણિ દન્તકટ્ઠાનિ ઉપનેતબ્બાનિ. તેસુ યં તીણિ દિવસાનિ ગણ્હાતિ, તં સલ્લક્ખેત્વા ચતુત્થદિવસતો પટ્ઠાય તાદિસંયેવ સમ્મા ઉભોહિ હત્થેહિ દાતબ્બં. સચે યં વા તં વા ગણ્હાતિ, યથાલદ્ધં ઉપનેતબ્બં. તોયન્તિ સીતઞ્ચ ઉણ્હઞ્ચ ઉદકં ઉપનેત્વા યં તીણિ દિવસાનિ વળઞ્જેતિ, ચતુત્થદિવસતો પટ્ઠાય તાદિસં ઉપનેતબ્બં. સચે દ્વેપિ વળઞ્જેતિ, દુવિધમ્પિ ઉપનેતબ્બં. સચે યાગુ હોતિ, ભાજનં ધોવિત્વા ઉપનેતબ્બં.

૧૪૬. પત્તે વત્તં ચરેતિ ‘‘યાગું પીતસ્સ ઉદકં દત્વા ભાજનં પટિગ્ગહેત્વા નીચં કત્વા સાધુકં અપરિઘંસન્તેન ધોવિત્વા પટિસામેતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) વુત્તં પત્તે વત્તં ચરેતિ અત્થો. ગામપ્પવેસે વત્તં ચરેતિ એવં સબ્બત્થ. ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયો વા આચરિયો વા ગામં પવિસિતુકામો હોતિ, નિવાસનં દાતબ્બં, પટિનિવાસનં પટિગ્ગહેતબ્બં, કાયબન્ધનં દાતબ્બં, સગુણં કત્વા સઙ્ઘાટિયો દાતબ્બા, ધોવિત્વા પત્તો સોદકો દાતબ્બો’’તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) ઇદં ગામપ્પવેસને વત્તં નામ. ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયો વા આચરિયો વા પચ્છાસમણં આકઙ્ખતિ, તિમણ્ડલં પટિચ્છાદેન્તેન પરિમણ્ડલં નિવાસેત્વા કાયબન્ધનં બન્ધિત્વા સગુણં કત્વા સઙ્ઘાટિયો પારુપિત્વા ગણ્ઠિકં પટિમુઞ્ચિત્વા ધોવિત્વા પત્તં ગહેત્વા ઉપજ્ઝાયસ્સ વા આચરિયસ્સ વા પચ્છાસમણેન હોતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) નયેન વુત્તં ગમને વત્તં નામ. ‘‘નિવત્તન્તેન પઠમતરં આગન્ત્વા આસનં પઞ્ઞાપેતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) નયેન વુત્તં આગમે વત્તં નામ. ‘‘ઉપજ્ઝાયમ્હિ વુટ્ઠિતે આસનં ઉદ્ધરિતબ્બં, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં પટિસામેતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) એવં વુત્તં આસનાદીસુ વત્તં નામ. ઉપાહનાય વત્તં નામ ‘‘ઉપાહના પુઞ્છિતબ્બા, ઉપાહના પુઞ્છન્તેન પઠમં સુક્ખેન ચોળકેન પુઞ્છિતબ્બા, પચ્છા અલ્લેના’’તિઆદિના (ચૂળવ. ૩૫૭, ૩૫૯) વુત્તં. ચીવરે વત્તં નામ ‘‘સચે ચીવરં સિન્નં હોતિ, મુહુત્તં ઉણ્હે ઓતાપેતબ્બં, ન ચ ઉણ્હે ચીવરં નિદહિતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) વુત્તં.

૧૪૭. પરિભોજનીયપાનીય-વચ્ચપ્પસ્સાવઠાનિસૂતિ એત્થ સચે પાનીયં ન હોતિ, પાનીયં ઉપટ્ઠાપેતબ્બં. સચે પરિભોજનીયં ન હોતિ, પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેતબ્બં. સચે વચ્ચકુટિ ઉક્લાપા હોતિ, વચ્ચકુટિ સમ્મજ્જિતબ્બા. તથા પસ્સાવટ્ઠાને એવં વત્તં ચરિતબ્બન્તિ અત્થો. ‘‘વિહારં સોધેન્તેન પઠમં પત્તચીવરં નીહરિત્વા એકમન્તં નિક્ખિપિતબ્બ’’ન્તિઆદિના નયેન વુત્તં વિહારસોધને વત્તં નામ. ‘‘ભૂમત્થરણં ઓતાપેત્વા સોધેત્વા પપ્ફોટેત્વા અતિહરિત્વા યથાપઞ્ઞત્તં પઞ્ઞાપેતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) વુત્તં પુન પઞ્ઞાપને વત્તં નામ.

૧૪૮. ઇદાનિ વિહારં સોધેન્તેન એવં સોધેતબ્બન્તિ તં દસ્સેતું ‘‘ન પપ્ફોટેય્યા’’તિઆદિમાહ. તસ્સત્થો – વિહારં સોધેન્તો ભિક્ખુ ભૂમત્થરણાદિસયનાસનં પટિવાતે વા પઙ્ગણે વા પાનીયસામન્તા વા ન પપ્ફોટેય્યાતિ. પઙ્ગણેતિ બહૂનં સન્નિપાતે ઠાને.

૧૪૯. ન્હાનેતિ ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયો નહાયિતુકામો હોતિ, નહાનં પટિયાદેતબ્બં. સચે સીતેન અત્થો હોતિ, સીતં પટિયાદેતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૬૬; ચૂળવ. ૩૭૬) વુત્તં નહાને વત્તં નામ, ‘‘ઉપજ્ઝાયસ્સ ગત્તતો ઉદકં સમ્મજ્જિતબ્બં, નિવાસનં દાતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૬૬; ચૂળવ. ૩૭૬) વુત્તં નહાતસ્સ કાતબ્બં નામ. રઙ્ગપાકેતિ ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયસ્સ આચરિયસ્સ રજનં પચિતબ્બં હોતિ, સદ્ધિવિહારિકેન અન્તેવાસિકેન પચિતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) વુત્તં. ધોવનેતિ ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયસ્સ આચરિયસ્સ ચીવરં ધોવિતબ્બં હોતિ, સદ્ધિવિહારિકેન અન્તેવાસિકેન ધોવિતબ્બં, ઉસ્સુક્કં વા કાતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) વુત્તં. સિબ્બનેતિ ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયેન આચરિયેન ચીવરં કાતબ્બં હોતિ, સદ્ધિવિહારિકેન અન્તેવાસિકેન કાતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) વુત્તં. ચીવરે થેવે ઠિતે રજન્તો ન વજે ન પક્કમેય્યાતિ અત્થો. ‘‘ચીવરં રજન્તેન સાધુકં સમ્પરિવત્તકં સમ્પરિવત્તકં રજિતબ્બં, ન ચ અચ્છિન્ને થેવે પક્કમિતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬, ૭૮; ચૂળવ. ૩૭૬, ૩૮૦) હિ વુત્તં.

૧૫૦. એકચ્ચસ્સાતિ આચરિયુપજ્ઝાયાનં વિસભાગસ્સ અનત્થકામસ્સ વેરિપુગ્ગલસ્સ. અનાપુચ્છાતિ આચરિયુપજ્ઝાયાનં અનારોચેત્વા. કિઞ્ચનન્તિ યં કિઞ્ચિ.

૧૫૧-૨. તસ્સાતિ એકચ્ચસ્સ. નિન્નેતુન્તિ નીહરિતું. કિચ્ચયં પરિકમ્મં વાતિ વેય્યાવચ્ચં વા પિટ્ઠિપરિકમ્માદિપરિકમ્મં વા અત્તના તસ્સ કાતું વા તેન અત્તનો કારાપેતું વાતિ એવમત્થો વેદિતબ્બો.

૧૫૩. સચે આચરિયુપજ્ઝાયા અઞ્ઞત્થ ગતા હોન્તિ, પરિવેણં ગન્ત્વા અપસ્સન્તેહિ ગામં પવિસિતું વટ્ટતિ. ગામં પવિસન્તો સચે પસ્સતિ, આપુચ્છિતબ્બમેવાતિ વદન્તિ. ‘‘ઉપજ્ઝાયં અનાપુચ્છા ન દિસા પક્કમિતબ્બા’’તિ (મહાવ. ૬૬, ચૂળવ. ૩૭૬) હિ વુત્તં. અત્તનો કિચ્ચયં નામ અન્તોવિહારેપિ અત્તનો પત્તપચનચીવરકમ્મકેસચ્છેદનાદિ.

૧૫૪. સઙ્ઘાયત્તકમ્માનિ નામ પરિવાસમાનત્તઅબ્ભાનતજ્જનીયનિયસ્સપબ્બાજનીયપટિસારણીયઉક્ખેપનાદયો.

૧૫૫. વુટ્ઠાનં નેસમાગમેતિ ‘‘સચે ઉપજ્ઝાયો વા આચરિયો વા ગિલાનો હોતિ, યાવજીવં ઉપટ્ઠાતબ્બો, વુટ્ઠાનમસ્સ આગમેતબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. ૬૬; ચૂળવ. ૩૭૬) હિ વુત્તં. ઉપજ્ઝાચરિયવત્તવિનિચ્છયો.

ઉપજ્ઝાચરિયવત્તનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.