૧. પત્તસિક્ખાપદવણ્ણના

પત્તવગ્ગસ્સ પઠમે અતિરેકપત્તોતિ અનધિટ્ઠિતો ચ અવિકપ્પિતો ચ, સો ચ ખો ઉક્કટ્ઠમજ્ઝિમોમકાનં અઞ્ઞતરો પમાણયુત્તોવ, તસ્સ પમાણં ‘‘અડ્ઢાળ્હકોદનં ગણ્હાતી’’તિઆદિના (પારા ૬૦૨) નયેન પાળિયં વુત્તં. તત્રાયં વિનિચ્છયો – અનુપહતપુરાણસાલિતણ્ડુલાનં સુકોટ્ટિતપરિસુદ્ધાનં દ્વે મગધનાળિયો ગહેત્વા તેહિ તણ્ડુલેહિ અનુત્તણ્ડુલમકિલિન્નમપિણ્ડિકં સુવિસદં કુન્દમકુળરાસિસદિસં અવસ્સાવિતોદનં પચિત્વા નિરવસેસં પત્તે પક્ખિપિત્વા તસ્સ ઓદનસ્સ ચતુત્થભાગપ્પમાણો નાતિઘનો નાતિતનુકો હત્થહારિયો સબ્બસમ્ભારસઙ્ખતો મુગ્ગસૂપો પક્ખિપિતબ્બો, તતો આલોપસ્સ અનુરૂપં યાવચરિમાલોપપ્પહોનકં મચ્છમંસાદિબ્યઞ્જનં પક્ખિપિતબ્બં, સપ્પિતેલતક્કરસકઞ્જિયાદીનિ પન ગણનૂપગાનિ ન હોન્તિ. તાનિ હિ ઓદનગતિકાનેવ, નેવ હાપેતું, ન વડ્ઢેતું સક્કોન્તિ, એવમેતં સબ્બમ્પિ પક્ખિત્તં સચે પત્તસ્સ મુખવટ્ટિયા હેટ્ઠિમરાજિસમં તિટ્ઠતિ, સુત્તેન વા હીરેન વા છિન્દન્તસ્સ સુત્તસ્સ વા હીરસ્સ વા હેટ્ઠિમન્તં ફુસતિ, અયં ઉક્કટ્ઠો નામ પત્તો. સચે તં રાજિં અતિક્કમ્મ થૂપીકતં તિટ્ઠતિ, અયં ઉક્કટ્ઠોમકો નામ પત્તો. સચે તં રાજિં ન સમ્પાપુણાતિ, અન્તોગધમેવ હોતિ, અયં ઉક્કટ્ઠુક્કટ્ઠો નામ પત્તો. ઉક્કટ્ઠતો ઉપડ્ઢપ્પમાણો મજ્ઝિમો. મજ્ઝિમપત્તતો ઉપડ્ઢપ્પમાણો ઓમકો. તેસમ્પિ વુત્તનયેનેવ ભેદો વેદિતબ્બો. ઇચ્ચેતેસુ નવસુ ઉક્કટ્ઠુક્કટ્ઠો ચ ઓમકોમકો ચાતિ દ્વે અપત્તા, સેસા સત્ત પત્તા પમાણયુત્તા નામ, અયમેત્થસઙ્ખેપો, વિત્થારો પન સમન્તપાસાદિકાયં (પારા. અટ્ઠ. ૨.૫૯૮ આદયો) વુત્તો, તસ્મા એવં પમાણયુત્તં સમણસારુપ્પેન પક્કં અયોપત્તં વા મત્તિકાપત્તં વા લભિત્વા પુરાણપત્તં પચ્ચુદ્ધરિત્વા અન્તોદસાહે અધિટ્ઠાતબ્બો. સચે પનસ્સ મૂલતો કાકણિકમત્તમ્પિ દાતબ્બં અવસિટ્ઠં હોતિ, અધિટ્ઠાનુપગો ન હોતિ, અપ્પચ્ચુદ્ધરન્તેન વિકપ્પેતબ્બો. તત્થ પચ્ચુદ્ધરણાધિટ્ઠાનલક્ખણં ચીવરવગ્ગે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં, વિકપ્પનલક્ખણં પરતો વક્ખામ. સચે પન કોચિ અપત્તકો ભિક્ખુ દસ પત્તે લભિત્વા સબ્બે અત્તનાવ પરિભુઞ્જિતુકામો હોતિ, એકં પત્તં અધિટ્ઠાય પુન દિવસે તં પચ્ચુદ્ધરિત્વા અઞ્ઞો અધિટ્ઠાતબ્બો, એતેનુપાયેન વસ્સસતમ્પિ પરિહરિતું સક્કા. યો પનસ્સ પત્તો મુખવટ્ટિતો હેટ્ઠા દ્વઙ્ગુલમત્તોકાસતો પટ્ઠાય યત્થકત્થચિ કઙ્ગુસિત્થનિક્ખમનમત્તેન છિદ્દેન છિદ્દો હોતિ, સો અધિટ્ઠાનુપગો ન હોતિ. પુન છિદ્દે પાકતિકે કતે અધિટ્ઠાતબ્બો, સેસં અધિટ્ઠાનવિજહનં તિચીવરે વુત્તનયમેવ.

સાવત્થિયં છબ્બગ્ગિયે આરબ્ભ અતિરેકપત્તધારણવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, અસાધારણપઞ્ઞત્તિ, સેસવણ્ણનાક્કમો ચીવરવગ્ગસ્સ પઠમસિક્ખાપદે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બોતિ.

પત્તસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.