૯. અઞ્ઞભાગિયસિક્ખાપદવણ્ણના

નવમે અઞ્ઞભાગિયસ્સાતિઆદીસુ અઞ્ઞભાગસ્સ ઇદં, અઞ્ઞભાગો વા અસ્સ અત્થીતિ અઞ્ઞભાગિયં. અધિકરણન્તિ આધારો વેદિતબ્બો, વત્થુ અધિટ્ઠાનન્તિ વુત્તં હોતિ. યો હિ સો અટ્ઠુપ્પત્તિયં ‘‘દબ્બો મલ્લપુત્તો નામા’’તિ છગલકો વુત્તો. સો ય્વાયં આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ ભાગો કોટ્ઠાસો પક્ખો મનુસ્સજાતિ ચેવ ભિક્ખુભાવો ચ, તતો અઞ્ઞસ્સ ભાગસ્સ કોટ્ઠાસસ્સ પક્ખસ્સ હોતિ તિરચ્છાનજાતિયા ચેવ છગલકભાવસ્સ ચ, સો વા અઞ્ઞભાગો અસ્સ અત્થિ, તસ્મા અઞ્ઞભાગિયસઙ્ખ્યં લભતિ. યસ્મા ચ તેસં ‘‘ઇમં મયં દબ્બં મલ્લપુત્તં નામ કરોમા’’તિ વદન્તાનં તસ્સ નામકરણસઞ્ઞાય આધારો વત્થુ અધિટ્ઠાનં, તસ્મા ‘‘અધિકરણ’’ન્તિ વેદિતબ્બો. તઞ્હિ સન્ધાય ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, દબ્બં મલ્લપુત્તં અઞ્ઞભાગિયસ્સ અધિકરણસ્સા’’તિઆદિ (પારા. ૩૯૧) વુત્તં. ન વિવાદાધિકરણાદીસુ અઞ્ઞતરં, કસ્મા? અસમ્ભવતો. ન હિ મેત્તિયભૂમજકા ચતુન્નં અધિકરણાનં કસ્સચિ અઞ્ઞભાગિયસ્સ અધિકરણસ્સ કિઞ્ચિદેસં લેસમત્તં ઉપ્પાદિયિંસુ, ન ચ ચતુન્નં અધિકરણાનં લેસો નામ અત્થિ. જાતિલેસાદયો હિ પુગ્ગલાનંયેવ લેસા વુત્તા, ન વિવાદાધિકરણાદીનં. તઞ્ચ ‘‘દબ્બો મલ્લપુત્તો’’તિ નામં તસ્સ અઞ્ઞભાગિયાધિકરણભાવે ઠિતસ્સ છગલકસ્સ કોચિ દેસો હોતિ થેરં પારાજિકેન ધમ્મેન અનુદ્ધંસેતું લેસમત્તો, એત્થ ચ દિસ્સતિ અપદિસ્સતિ ‘‘અસ્સ અય’’ન્તિ વોહરીયતીતિ દેસો, જાતિઆદીસુ અઞ્ઞતરકોટ્ઠાસસ્સેતં અધિવચનં. અઞ્ઞમ્પિ વત્થું લિસ્સતિ સિલિસ્સતિ વોહારમત્તેનેવ ઈસકં અલ્લીયતીતિ લેસો, જાતિઆદીનંયેવ અઞ્ઞતરકોટ્ઠાસસ્સેતં અધિવચનં. પદભાજને (પારા. ૩૯૩) પન યસ્સ અઞ્ઞભાગિયસ્સ અધિકરણસ્સ કિઞ્ચિદેસં લેસમત્તં ઉપાદાય પારાજિકેન ધમ્મેન અનુદ્ધંસેય્ય, તં યસ્મા અટ્ઠુપ્પત્તિવસેનેવ આવિભૂતં, તસ્મા તં અવિભજિત્વા યાનિ ‘‘અધિકરણ’’ન્તિ વચનસામઞ્ઞતો અત્થુદ્ધારવસેન પવત્તાનિ ચત્તારિ અધિકરણાનિ, તેસં અઞ્ઞભાગિયતા ચ તબ્ભાગિયતા ચ યસ્મા અપાકટા, જાનિતબ્બા ચ વિનયધરેહિ, તસ્મા તઞ્ચ અવસાને આપત્તઞ્ઞભાગિયેન ચોદનઞ્ચ આવિકાતું ‘‘અઞ્ઞભાગિયસ્સ અધિકરણસ્સાતિ આપત્તઞ્ઞભાગિયં વા હોતિ અધિકરણઞ્ઞભાગિયં વા’’તિઆદિ વુત્તં, સેસા વિનિચ્છયકથા અટ્ઠમે વુત્તસદિસાયેવ. અયં પન વિસેસો – ઇદં અઞ્ઞભાગિયસ્સ અધિકરણસ્સ કિઞ્ચિદેસં લેસમત્તં ઉપાદાય પારાજિકેન ધમ્મેન અનુદ્ધંસનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ઇધ ચ આપત્તઞ્ઞભાગિયચોદનાય તથાસઞ્ઞિનોપિ અનાપત્તિ. અઙ્ગેસુ ચ અઞ્ઞભાગિયસ્સ અધિકરણસ્સ કિઞ્ચિદેસં લેસમત્તં ઉપાદિયનતા અધિકાતિ.

અઞ્ઞભાગિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.