૩. એકગામન્તરગમનસિક્ખાપદવણ્ણના

તતિયે ગામન્તરન્તિઆદીસુ સકગામતો તાવ નિક્ખમન્તિયા અનાપત્તિ, નિક્ખમિત્વા પન અઞ્ઞં ગામં ગચ્છન્તિયા પદે પદે દુક્કટં, એકેન પાદેન ઇતરસ્સ ગામસ્સ પરિક્ખેપે વા ઉપચારે વા અતિક્કન્તે થુલ્લચ્ચયં, દુતિયેન અતિક્કન્તમત્તે સઙ્ઘાદિસેસો, તતો નિક્ખમિત્વા પુન સકગામં પવિસન્તિયાપિ એસેવ નયો. સચે પન ખણ્ડપાકારેન વા વતિચ્છિદ્દેન વા ભિક્ખુનિવિહારભૂમિંયેવ સક્કા હોતિ પવિસિતું, એવં પવિસમાનાય કપ્પિયભૂમિયા પવિટ્ઠા નામ હોતિ, તસ્મા વટ્ટતિ. બહિગામે ઠત્વા યંકિઞ્ચિ સકગામં વા પરગામં વા અકપ્પિયભૂમિં પદસા પવિસન્તિયા આપત્તીતિ અયમેત્થ સઙ્ખેપો.

નદિપારગમને વુત્તલક્ખણાય નદિયા દુતિયિકં વિના પરતીરં ગચ્છન્તિયા વા અન્તરાનદિયં દુતિયિકાય સદ્ધિં ભણ્ડિત્વા પુન ઓરિમતીરમેવ પચ્ચુત્તરન્તિયા વા પઠમપાદં ઉદ્ધરિત્વા તીરે ઠપિતક્ખણે થુલ્લચ્ચયં, દુતિયપાદુદ્ધારે સઙ્ઘાદિસેસો. ઇદ્ધિસેતુયાનનાવાહિ પન પરતીરં ઓતરિતું, નહાનાદિકારણેન ચ ઓતિણ્ણાય ઓરિમતીરં પદસાપિ પચ્ચુત્તરિતું વટ્ટતિ.

રત્તિવિપ્પવાસે ‘‘પુરેઅરુણેયેવ દુતિયિકાય હત્થપાસં ઓક્કમિસ્સામી’’તિ આભોગં વિના એકગબ્ભેપિ દુતિયિકાય હત્થપાસાતિક્કમે ઠત્વા અરુણં ઉટ્ઠાપેન્તિયા આપત્તિ.

એકા વા ગણમ્હાતિ એત્થ પન એકા ભિક્ખુનીપિ ગણોયેવ. ઓહીયેય્યાતિ અવહીયેય્ય, દસ્સનૂપચારં વા સવનૂપચારં વા વિજહેય્યાતિ અત્થો. તસ્મા ઇન્દખીલાતિક્કમતો પટ્ઠાય બહિગામે રુક્ખથમ્ભસાણિપાકારાદિઅન્તરિતભાવેનાપિ દુતિયિકાય દસ્સનૂપચારે વિજહિતે સચેપિ સવનૂપચારો અત્થિ, આપત્તિયેવ. અજ્ઝોકાસે પન દૂરેપિ દસ્સનૂપચારો હોતિ, તત્થ મગ્ગમૂળ્હસદ્દેન વિય ધમ્મસ્સવનારોચનસદ્દેન વિય ચ ‘અય્યે’તિ સદ્દાયન્તિયા સદ્દસ્સવનાતિક્કમે આપત્તિયેવ. સચે પન મગ્ગં ગચ્છન્તી ઓહીયિત્વા ‘‘ઇદાનિ પાપુણિસ્સામી’’તિ સઉસ્સાહા અનુબન્ધતિ, વટ્ટતિ.

સાવત્થિયં અઞ્ઞતરં ભિક્ખુનિં આરબ્ભ ગામન્તરગમનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ‘‘એકા વા નદિપાર’’ન્તિઆદિકા એત્થ તિવિધા અનુપઞ્ઞત્તિ, પુરે અરુણે સકગામતો નિક્ખમિત્વા અરુણુગ્ગમનકાલે ગામન્તરપરિયાપન્નં નદિપારં ઓક્કમનન્તિયા પન ચતસ્સોપિ આપત્તિયો એકક્ખણેયેવ હોન્તિ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘સિક્ખાપદા બુદ્ધવરેન વણ્ણિતા;

સઙ્ઘાદિસેસા ચતુરો ભવેય્યું;

આપજ્જેય્ય એકપયોગેન સબ્બા;

પઞ્હા મેસા કુસલેહિ ચિન્તિતા’’તિ. (પરિ. ૪૭૯);

એતેનુપાયેન તિણ્ણં, દ્વિન્નઞ્ચ એકતોભાવો વેદિતબ્બો. દુતિયિકાય પન પક્કન્તાય વા વિબ્ભન્તાય વા કાલઙ્કતાય વા પક્ખસઙ્કન્તાય વા આપદાસુ વા ગામન્તરગમનાદીનિ કરોન્તિયા ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અન્તરાયેન એકતોભાવો, ગામન્તરગમનાદીસુ અઞ્ઞતરતાપજ્જનં, આપદાય અભાવોતિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનિ, ઇદં પન પણ્ણત્તિવજ્જં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

એકગામન્તરગમનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.