સઙ્ઘાદિસેસકણ્ડો

૧. ઉસ્સયવાદિકાસિક્ખાપદવણ્ણના

સઙ્ઘાદિસેસેસુ પઠમે ઉસ્સયવાદિકાતિ માનુસ્સયવસેન કોધુસ્સયવસેન અડ્ડકરણત્થાય વિનિચ્છયમહામત્તાનં સન્તિકે વિવદમાના. ગહપતિના વાતિઆદીહિ ઠપેત્વા પઞ્ચ સહધમ્મિકે અવસેસા ગહટ્ઠપબ્બજિતા સઙ્ગહિતા. અયં ભિક્ખુની પઠમાપત્તિકન્તિ આદિમ્હિ પઠમં આપત્તિ એતસ્સાતિ પઠમાપત્તિકો, વીતિક્કમક્ખણેયેવ આપજ્જિતબ્બોતિ અત્થો, તં પઠમાપત્તિકં. આપન્નાતિ અડ્ડપરિયોસાને આપન્ના. ભિક્ખુનિં સઙ્ઘતો નિસ્સારેતીતિ નિસ્સારણીયો, તં નિસ્સારણીયં. સઙ્ઘાદિસેસન્તિ એવંનામકં.

સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ ઉસ્સયવાદિકવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાણત્તિકં, ‘‘અડ્ડં કરિસ્સામી’’તિ યંકિઞ્ચિ દુતિયિકં વા સક્ખિં વા સહાયં વા પરિયેસન્તિયા પરિયેસને દુક્કટં, યત્થ ઠિતાય ‘‘અડ્ડં કાતું ગચ્છામી’’તિ ચિત્તં ઉપ્પજ્જતિ, તતો પટ્ઠાય ગચ્છન્તિયા પદે પદે દુક્કટં, યત્થકત્થચિ અન્તમસો ભિક્ખુનુપસ્સયં આગતેપિ વોહારિકે દિસ્વા અત્તનો કથં આરોચેન્તિયા દુક્કટં. ઇતરેન અત્તનો કથાય આરોચિતાય ભિક્ખુનિયા થુલ્લચ્ચયં, પઠમં ઇતરેન પચ્છા ભિક્ખુનિયા આરોચનેપિ એસેવ નયો. સચે પન ભિક્ખુની તં વદતિ ‘‘મમ ચ તવ ચ કથં ત્વંયેવ આરોચેહી’’તિ, સો અત્તનો વા કથં પઠમં આરોચેતુ, તસ્સા વા, પઠમારોચને ભિક્ખુનિયા દુક્કટં, દુતિયે થુલ્લચ્ચયં, તેન એવં વુત્તાય ભિક્ખુનિયા આરોચનેપિ એસેવ નયો. સચે પન ભિક્ખુની અઞ્ઞેન કથાપેતિ, તત્રાપિ એસેવ નયો. યથા વા તથા વા હિ આરોચિયમાને પઠમારોચને ભિક્ખુનિયા દુક્કટં, દુતિયે થુલ્લચ્ચયં. ઉભિન્નં પન કથં સુત્વા વોહારિકેહિ વિનિચ્છયે કતે અડ્ડપરિયોસાનં નામ હોતિ, તસ્મિં અડ્ડપરિયોસાને ભિક્ખુનિયા જયેપિ પરાજયેપિ સઙ્ઘાદિસેસો.

યા પન પચ્ચત્થિકમનુસ્સેહિ દૂતં વા પહિણિત્વા, સયં વા આગન્ત્વા ‘‘એહિ, અય્યે’’તિ આકડ્ઢિયમાના ગચ્છતિ, યા વા ઉપસ્સયે અઞ્ઞેહિ કતં અનાચારં અનોદિસ્સ આચિક્ખન્તી રક્ખં યાચતિ, યાય ચ કિઞ્ચિ અવુત્તા વોહારિકા અઞ્ઞતો સુત્વા સયમેવ અડ્ડં પરિયોસાપેન્તિ, તસ્સા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અઞ્ઞેહિ અનાકડ્ઢિતાય અડ્ડકરણં, અડ્ડપરિયોસાનન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમકથિનસદિસાનિ, ઇદં પન કિરિયમેવાતિ.

ઉસ્સયવાદિકાસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. ચોરિવુટ્ઠાપિકાસિક્ખાપદવણ્ણના

દુતિયે યાય પઞ્ચમાસગ્ઘનકતો પટ્ઠાય યંકિઞ્ચિ પરસન્તકં અવહરિતં, અયં ચોરી નામ, તં ચોરિં. વજ્ઝં વિદિતન્તિ તેન કમ્મેન ‘‘વધારહા અય’’ન્તિ એવં વિદિતં. અનપલોકેત્વાતિ અનાપુચ્છા. ગણન્તિ મલ્લગણભટિપુત્તગણાદિકં. પૂગન્તિ ધમ્મગણં. સેણિન્તિ ગન્ધિકસેણિદુસ્સિકસેણિઆદિકં. યત્થ યત્થ હિ રાજાનો ગણાદીનં ગામનિગમે નિય્યાતેન્તિ ‘‘તુમ્હેવ એત્થ અનુસાસથા’’તિ, તત્થ તત્થ તેયેવ ઇસ્સરા હોન્તિ, તસ્મા તે સન્ધાય ઇદં વુત્તં. એત્થ ચ રાજાનં વા ગણાદિકે વા અપલોકેત્વાપિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો અપલોકેતબ્બોવ. અઞ્ઞત્ર કપ્પાતિ તિત્થિયેસુ વા અઞ્ઞભિક્ખુનીસુ વા પબ્બજિતપુબ્બા કપ્પા નામ, તં ઠપેત્વા અઞ્ઞં ઉપસમ્પાદેન્તિયા ગણઆચરિની પત્તચીવરપરિયેસનેસુ સીમાસમ્મુતિયા ઞત્તિયા ચ દુક્કટં, દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લચ્ચયં, કમ્મવાચાપરિયોસાને સઙ્ઘાદિસેસો.

સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ ચોરિં વુટ્ઠાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ચોરિયા વેમતિકાય દુક્કટં, તથા અચોરિયા ચોરિસઞ્ઞાય ચેવ વેમતિકાય ચ. અચોરિસઞ્ઞાય, અજાનન્તિયા, અપલોકેત્વા વુટ્ઠાપેન્તિયા, કપ્પં વુટ્ઠાપેન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ચોરિતા, ચોરિસઞ્ઞિતા, અઞ્ઞત્ર અનુઞ્ઞાતકારણા વુટ્ઠાપનન્તિ, ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. ચોરિવુટ્ઠાપનસમુટ્ઠાનં, કિરિયાકિરિયં, સઞ્ઞાવિમોક્ખં, સચિત્તકં, પણ્ણત્તિવજ્જં, કાયકમ્મં, વચીકમ્મં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

ચોરિવુટ્ઠાપિકાસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. એકગામન્તરગમનસિક્ખાપદવણ્ણના

તતિયે ગામન્તરન્તિઆદીસુ સકગામતો તાવ નિક્ખમન્તિયા અનાપત્તિ, નિક્ખમિત્વા પન અઞ્ઞં ગામં ગચ્છન્તિયા પદે પદે દુક્કટં, એકેન પાદેન ઇતરસ્સ ગામસ્સ પરિક્ખેપે વા ઉપચારે વા અતિક્કન્તે થુલ્લચ્ચયં, દુતિયેન અતિક્કન્તમત્તે સઙ્ઘાદિસેસો, તતો નિક્ખમિત્વા પુન સકગામં પવિસન્તિયાપિ એસેવ નયો. સચે પન ખણ્ડપાકારેન વા વતિચ્છિદ્દેન વા ભિક્ખુનિવિહારભૂમિંયેવ સક્કા હોતિ પવિસિતું, એવં પવિસમાનાય કપ્પિયભૂમિયા પવિટ્ઠા નામ હોતિ, તસ્મા વટ્ટતિ. બહિગામે ઠત્વા યંકિઞ્ચિ સકગામં વા પરગામં વા અકપ્પિયભૂમિં પદસા પવિસન્તિયા આપત્તીતિ અયમેત્થ સઙ્ખેપો.

નદિપારગમને વુત્તલક્ખણાય નદિયા દુતિયિકં વિના પરતીરં ગચ્છન્તિયા વા અન્તરાનદિયં દુતિયિકાય સદ્ધિં ભણ્ડિત્વા પુન ઓરિમતીરમેવ પચ્ચુત્તરન્તિયા વા પઠમપાદં ઉદ્ધરિત્વા તીરે ઠપિતક્ખણે થુલ્લચ્ચયં, દુતિયપાદુદ્ધારે સઙ્ઘાદિસેસો. ઇદ્ધિસેતુયાનનાવાહિ પન પરતીરં ઓતરિતું, નહાનાદિકારણેન ચ ઓતિણ્ણાય ઓરિમતીરં પદસાપિ પચ્ચુત્તરિતું વટ્ટતિ.

રત્તિવિપ્પવાસે ‘‘પુરેઅરુણેયેવ દુતિયિકાય હત્થપાસં ઓક્કમિસ્સામી’’તિ આભોગં વિના એકગબ્ભેપિ દુતિયિકાય હત્થપાસાતિક્કમે ઠત્વા અરુણં ઉટ્ઠાપેન્તિયા આપત્તિ.

એકા વા ગણમ્હાતિ એત્થ પન એકા ભિક્ખુનીપિ ગણોયેવ. ઓહીયેય્યાતિ અવહીયેય્ય, દસ્સનૂપચારં વા સવનૂપચારં વા વિજહેય્યાતિ અત્થો. તસ્મા ઇન્દખીલાતિક્કમતો પટ્ઠાય બહિગામે રુક્ખથમ્ભસાણિપાકારાદિઅન્તરિતભાવેનાપિ દુતિયિકાય દસ્સનૂપચારે વિજહિતે સચેપિ સવનૂપચારો અત્થિ, આપત્તિયેવ. અજ્ઝોકાસે પન દૂરેપિ દસ્સનૂપચારો હોતિ, તત્થ મગ્ગમૂળ્હસદ્દેન વિય ધમ્મસ્સવનારોચનસદ્દેન વિય ચ ‘અય્યે’તિ સદ્દાયન્તિયા સદ્દસ્સવનાતિક્કમે આપત્તિયેવ. સચે પન મગ્ગં ગચ્છન્તી ઓહીયિત્વા ‘‘ઇદાનિ પાપુણિસ્સામી’’તિ સઉસ્સાહા અનુબન્ધતિ, વટ્ટતિ.

સાવત્થિયં અઞ્ઞતરં ભિક્ખુનિં આરબ્ભ ગામન્તરગમનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ‘‘એકા વા નદિપાર’’ન્તિઆદિકા એત્થ તિવિધા અનુપઞ્ઞત્તિ, પુરે અરુણે સકગામતો નિક્ખમિત્વા અરુણુગ્ગમનકાલે ગામન્તરપરિયાપન્નં નદિપારં ઓક્કમનન્તિયા પન ચતસ્સોપિ આપત્તિયો એકક્ખણેયેવ હોન્તિ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘સિક્ખાપદા બુદ્ધવરેન વણ્ણિતા;

સઙ્ઘાદિસેસા ચતુરો ભવેય્યું;

આપજ્જેય્ય એકપયોગેન સબ્બા;

પઞ્હા મેસા કુસલેહિ ચિન્તિતા’’તિ. (પરિ. ૪૭૯);

એતેનુપાયેન તિણ્ણં, દ્વિન્નઞ્ચ એકતોભાવો વેદિતબ્બો. દુતિયિકાય પન પક્કન્તાય વા વિબ્ભન્તાય વા કાલઙ્કતાય વા પક્ખસઙ્કન્તાય વા આપદાસુ વા ગામન્તરગમનાદીનિ કરોન્તિયા ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અન્તરાયેન એકતોભાવો, ગામન્તરગમનાદીસુ અઞ્ઞતરતાપજ્જનં, આપદાય અભાવોતિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનિ, ઇદં પન પણ્ણત્તિવજ્જં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

એકગામન્તરગમનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. ઉક્ખિત્તકઓસારણસિક્ખાપદવણ્ણના

ચતુત્થે ઉક્ખિત્તન્તિ આપત્તિયા અદસ્સનાદીસુ ઉક્ખિત્તં. અનઞ્ઞાય ગણસ્સ છન્દન્તિ તસ્સેવ કારકસઙ્ઘસ્સ છન્દં અજાનિત્વા. ઓસારેય્યાતિ ઓસારણકમ્મં કરેય્ય. તસ્સા એવં કરોન્તિયા, ગણપરિયેસને સીમાસમ્મુતિયા ઞત્તિયા ચ દુક્કટં, દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લચ્ચયં, કમ્મવાચાપરિયોસાને સઙ્ઘાદિસેસો.

સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ એવં ઓસારણવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, તિકસઙ્ઘાદિસેસં, અધમ્મકમ્મે તિકદુક્કટં, કારકસઙ્ઘં વા આપુચ્છિત્વા, ગણસ્સ વા છન્દં જાનિત્વા, વત્તે વા વત્તન્તિં, અસન્તે કારકસઙ્ઘે ઓસારેન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ધમ્મકમ્મેન ઉક્ખિત્તતા, અઞ્ઞત્ર અનુઞ્ઞાતકારણા ઓસારણન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ સઙ્ઘભેદસિક્ખાપદે વુત્તનયાનેવ, ઇદં પન કિરિયાકિરિયન્તિ.

ઉક્ખિત્તકઓસારણસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. ભોજનપ્પટિગ્ગહણપઠમસિક્ખાપદવણ્ણના

પઞ્ચમે અવસ્સુતાતિ છન્દરાગેન તિન્તા. અવસ્સુતસ્સાતિ તાદિસસ્સેવ. ખાદેય્ય વા ભુઞ્જેય્ય વાતિ એત્થ પટિગ્ગહણે થુલ્લચ્ચયં, અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે સઙ્ઘાદિસેસો.

સાવત્થિયં સુન્દરીનન્દં આરબ્ભ અવસ્સુતાય અવસ્સુતસ્સ હત્થતો આમિસપ્પટિગ્ગહણવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, એકતોઅવસ્સુતે પટિગ્ગહણે દુક્કટં, અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે થુલ્લચ્ચયં, યક્ખપેતપણ્ડકતિરચ્છાનગતમનુસ્સવિગ્ગહાનં હત્થતો ઉભતોઅવસ્સુતેપિ સતિ એસેવ નયો. તત્થ પન એકતોઅવસ્સુતે સતિ દુક્કટં, સબ્બત્થ ઉદકદન્તપોનગ્ગહણેપિ પરિભોગેપિ દુક્કટમેવ. ઉભોસુ અનવસ્સુતેસુ, ‘‘અનવસ્સુતો’’તિ વા ઞત્વા ગણ્હન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉદકદન્તપોનતો અઞ્ઞં અજ્ઝોહરણીયં, ઉભતોઅવસ્સુતતા, સહત્થા ગહણં, અજ્ઝોહરણન્તિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનીતિ.

ભોજનપ્પટિગ્ગહણપઠમસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. ભોજનપ્પટિગ્ગહણદુતિયસિક્ખાપદવણ્ણના

છટ્ઠે યતો ત્વન્તિ યસ્મા ત્વં. ઇઙ્ઘાતિ ઉય્યોજનત્થે નિપાતો. અયમ્પીતિ યા એવં ઉય્યોજેતિ, સા એવં ઉય્યોજનેન ચ તેન વચનેન ઇતરિસ્સા પટિગ્ગહણેન ચ દુક્કટાનિ, અજ્ઝોહારગણનાય થુલ્લચ્ચયાનિ ચ આપજ્જિત્વા ભોજનપરિયોસાને સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જતિ.

સાવત્થિયં અઞ્ઞતરં ભિક્ખુનિં આરબ્ભ એવં ઉય્યોજનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાણત્તિકમેવ, પુરિસસ્સ વા યક્ખાદીનં વા હત્થતો ઉદકદન્તપોનપ્પટિગ્ગહણુય્યોજને ચ તેસં પરિભોગે ચ દુક્કટં, એસ નયો યક્ખાદીનં હત્થતો અવસેસગ્ગહણત્થં ઉય્યોજને, તેસં ગહણે, અજ્ઝોહારે ચ. ભોજનપરિયોસાને પન થુલ્લચ્ચયં. ‘‘અનવસ્સુતો’’તિ ઞત્વા વા, ‘‘કુપિતા ન પટિગ્ગણ્હતી’’તિ વા, ‘‘કુલાનુદ્દયતાય ન પટિગ્ગણ્હતી’’તિ વા ઉય્યોજેન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. મનુસ્સપુરિસતા, અઞ્ઞત્ર અનુઞ્ઞાતકારણા, ‘‘ખાદનીયં ભોજનીયં ગહેત્વા ભુઞ્જા’’તિ ઉય્યોજના, તેન વચનેન ગહેત્વા ઇતરિસ્સા ભોજનપરિયોસાનન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અદિન્નાદાનસદિસાનીતિ.

ભોજનપ્પટિગ્ગહણદુતિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭-૮-૯. સઞ્ચરિત્તાદિસિક્ખાપદવણ્ણના

સત્તમઅટ્ઠમનવમસિક્ખાપદાનં સઞ્ચરિત્તાદિત્તયે વુત્તનયેનેવ વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો.

સઞ્ચરિત્તાદિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. સિક્ખંપચ્ચાચિક્ખણસિક્ખાપદવણ્ણના

દસમે કિંનુમાવ સમણિયોતિ કિંનુ ઇમા એવ સમણિયો. તાસાહન્તિ તાસં અહં. યાવતતિયકપદત્થો ભિક્ખુપાતિમોક્ખવણ્ણનાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. નિગમનવણ્ણના), અવસેસવિનિચ્છયો ચ તત્થેવ સઙ્ઘભેદસિક્ખાપદવણ્ણનાયં વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો, ઇદં પન સાવત્થિયં ચણ્ડકાળિભિક્ખુનિં (પાચિ. ૭૦૯) આરબ્ભ ‘‘બુદ્ધં પચ્ચાચિક્ખામી’’તિઆદિવચનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, એવં વચનમેવ ચેત્થ ચતૂસુ અઙ્ગેસુ પઠમં અઙ્ગન્તિ અયં વિસેસો, સેસં તાદિસમેવાતિ.

સિક્ખંપચ્ચાચિક્ખણસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. અધિકરણકુપિતસિક્ખાપદવણ્ણના

એકાદસમે કિસ્મિઞ્ચિદેવ અધિકરણેતિ ચતુન્નં અઞ્ઞતરસ્મિં. પચ્ચાકતાતિ પરાજિતા. ઇદમ્પિ સાવત્થિયં ચણ્ડકાળિં આરબ્ભ ‘‘છન્દગામિનિયો ચ ભિક્ખુનિયો’’તિઆદિવચનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સેસં દસમે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બન્તિ.

અધિકરણકુપિતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૨. પાપસમાચારપઠમસિક્ખાપદવણ્ણના

દ્વાદસમે સંસટ્ઠાતિ પબ્બજિતાનં અનનુલોમેન ગિહીનં કોટ્ટનપચનસાસનહરણાદિના કાયિકવાચસિકેન મિસ્સીભૂતા. પાપો કાયિકવાચસિકો આચારો એતાસન્તિ પાપાચારા. પાપો કિત્તિસદ્દો એતાસન્તિ પાપસદ્દા. પાપો આજીવસઙ્ખાતો સિલોકો એતાસન્તિ પાપસિલોકા. ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ વિહેસિકાતિ અઞ્ઞમઞ્ઞિસ્સા કમ્મે કરિયમાને પટિક્કોસનેન વિહેસિકા. વજ્જપ્પટિચ્છાદિકાતિ ખુદ્દાનુખુદ્દકસ્સ વજ્જસ્સ પટિચ્છાદિકા.

સાવત્થિયં સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો આરબ્ભ સંસટ્ઠવિહારવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સેસમેત્થાપિ દસમે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં, સમનુભાસનકમ્મકાલે પન દ્વેતિસ્સો એકતો સમનુભાસિતબ્બાતિ.

પાપસમાચારપઠમસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૩. પાપસમાચારદુતિયસિક્ખાપદવણ્ણના

તેરસમે એવં વદેય્યાતિ તા સમનુભટ્ઠા ભિક્ખુનિયો એવં વદેય્ય. એવાચારાતિ એવંઆચારા, યાદિસો તુમ્હાકં આચારો, તાદિસો આચારોતિ અત્થો, એસ નયો સબ્બત્થ. ઉઞ્ઞાયાતિ અવઞ્ઞાય નીચં કત્વા જાનનાય. પરિભવેનાતિ ‘‘કિં ઇમા કરિસ્સન્તી’’તિ એવં પરિભવિત્વા જાનનેન. અક્ખન્તિયાતિ અસહનતાય, કોધેનાતિ અત્થો. વેભસ્સિયાતિ બલવન્તસ્સ ભાવેન, અત્તનો બલપ્પકાસનેન સમુત્રાસેનાતિ અત્થો. દુબ્બલ્યાતિ તુમ્હાકં દુબ્બલભાવેન, સબ્બત્થ ઉઞ્ઞાય ચ પરિભવેન ચાતિ એવં સમુચ્ચયત્થો દટ્ઠબ્બો. વિવિચ્ચથાતિ નાના હોથ, અનનુલોમિકં કાયિકવાચસિકસંસગ્ગં પજહથાતિ અત્થો.

સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ ‘‘સંસટ્ઠાવ, અય્યે, તુમ્હે વિહરથ, મા તુમ્હે નાના વિહરિત્થા’’તિ ઉય્યોજનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સેસમેત્થાપિ દસમે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બન્તિ.

પાપસમાચારદુતિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૪. સઙ્ઘભેદકાદિસિક્ખાપદવણ્ણના

સઙ્ઘભેદાદીસુ ચતૂસુ વુત્તનયેનેવ વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો. કેવલઞ્હિ ભિક્ખુની સઙ્ઘં ન ભિન્દતિ, ભેદાય પન પરક્કમતિ ચેવ અનુવત્તતિ ચ. ઉદ્દિટ્ઠા ખો અય્યાયો સત્તરસ સઙ્ઘાદિસેસા ધમ્માતિ ભિક્ખૂ આરબ્ભ પઞ્ઞત્તા સાધારણા સત્ત, અસાધારણા દસાતિ એવં સત્તરસ. ઉભતોસઙ્ઘે પક્ખમાનત્તં ચરિતબ્બન્તિ ભિક્ખુનિયા હિ આપત્તિં છાદેન્તિયાપિ પરિવાસો નામ નત્થિ, છાદનપચ્ચયાપિ ન દુક્કટં આપજ્જતિ, તસ્મા છાદેત્વાપિ અછાદેત્વાપિ એકં પક્ખમાનત્તમેવ ચરિતબ્બં. તં ભિક્ખુનીહિ અત્તનો સીમં સોધેત્વા વિહારસીમાય વા, સોધેતું અસક્કોન્તીહિ ખણ્ડસીમાય વા સબ્બન્તિમેન પરિચ્છેદેન ચતુવગ્ગં ગણં સન્નિપાતાપેત્વા દાતબ્બં. સચે એકા આપત્તિ હોતિ, એકિસ્સા વસેન, સચે દ્વે વા તિસ્સો વા સમ્બહુલા વા એકવત્થુકા વા નાનાવત્થુકા વા, તાસં તાસં વસેન ભિક્ખુપાતિમોક્ખવણ્ણનાયં વુત્તવત્થુગોત્તનામઆપત્તિભેદેસુ યં યં ઇચ્છતિ, તં તં આદાય યોજના કાતબ્બા.

તત્રિદં પઠમાપત્તિવસેન મુખમત્તનિદસ્સનં – તાય આપન્નાય ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુનિસઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખુનીનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સવચનીયો ‘‘અહં, અય્યે, એકં આપત્તિં આપજ્જિં ઉસ્સયવાદં, સાહં, અય્યે, સઙ્ઘં એકિસ્સા આપત્તિયા ઉસ્સયવાદાય પક્ખમાનત્તં યાચામી’’તિ, એવં તિક્ખત્તું યાચાપેત્વા બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો, અયં ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની એકં આપત્તિં આપજ્જિં ઉસ્સયવાદં, સા સઙ્ઘં એકિસ્સા આપત્તિયા ઉસ્સયવાદાય પક્ખમાનત્તં યાચતિ, યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામાય ભિક્ખુનિયા એકિસ્સા આપત્તિયા ઉસ્સયવાદાય પક્ખમાનત્તં દદેય્ય, એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો, અયં ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની…પે… દુતિયમ્પિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ, સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો…પે… સા ભાસેય્ય. દિન્નં સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામાય ભિક્ખુનિયા એકિસ્સા આપત્તિયા ઉસ્સયવાદાય પક્ખમાનત્તં. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

કમ્મવાચાપરિયોસાને ‘‘વત્તં સમાદિયામિ, માનત્તં સમાદિયામી’’તિ સમાદિયિત્વા સઙ્ઘસ્સ આરોચેત્વા નિક્ખિત્તવત્તેન તાવ વસિતુકામાય તત્થેવ સઙ્ઘમજ્ઝે વા પક્કન્તાસુ ભિક્ખુનીસુ એકભિક્ખુનિયા વા દુતિયિકાય વા સન્તિકે ‘‘વત્તં નિક્ખિપામિ, માનત્તં નિક્ખિપામી’’તિ નિક્ખિપિતબ્બં. અઞ્ઞિસ્સા પન આગન્તુકાય સન્તિકે આરોચેત્વા નિક્ખિપિતબ્બં, નિક્ખિત્તકાલતો પટ્ઠાય પકતત્તટ્ઠાને તિટ્ઠતિ, તતો પુરેઅરુણેયેવ ચતૂહિ ભિક્ખુનીહિ તં ભિક્ખુનિં ગહેત્વા ગામૂપચારતો ચ ભિક્ખૂનં વિહારૂપચારતો ચ દ્વે લેડ્ડુપાતે અતિક્કમિત્વા મહામગ્ગા ઓક્કમ્મ ગુમ્બવતિઆદીહિ પટિચ્છન્ને ઓકાસે નિસીદિતબ્બં. ચતૂહિ ભિક્ખૂહિપિ તત્થ ગન્તબ્બં, ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં અવિદૂરે વિસું નિસીદિતબ્બં. અથ તાય ભિક્ખુનિયા વુત્તનયેનેવ વત્તં સમાદિયિત્વા ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ તાવ એવં આરોચેતબ્બં –

‘‘અહં, અય્યે, એકં આપત્તિં આપજ્જિં ઉસ્સયવાદં, સાહં સઙ્ઘં એકિસ્સા આપત્તિયા ઉસ્સયવાદાય પક્ખમાનત્તં યાચિં, તસ્સા મે સઙ્ઘો એકિસ્સા આપત્તિયા ઉસ્સયવાદાય પક્ખમાનત્તં અદાસિ, સાહં માનત્તં ચરામિ, વેદયામહં, અય્યે, ‘વેદયતી’તિ મં સઙ્ઘો ધારેતૂ’’તિ.

તતો ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા એવં આરોચેતબ્બં ‘‘અહં, અય્યા, એકં આપત્તિં આપજ્જિં…પે… વેદયામહં, અય્યા, ‘વેદયતી’તિ મં સઙ્ઘો ધારેતૂ’’તિ. આરોચેત્વા ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સેવ સન્તિકે નિસીદિતબ્બં, તતો પટ્ઠાય ભિક્ખૂસુ વા, દુતિયિકં ઠપેત્વા ભિક્ખુનીસુ વા પક્કન્તાસુપિ ઉભતોસઙ્ઘે માનત્તં ચિણ્ણમેવ હોતિ. યાવ અરુણં ન ઉટ્ઠહતિ, તાવ યં પઠમં પસ્સતિ ભિક્ખું વા ભિક્ખુનિં વા, તસ્સા આરોચેતબ્બં. ઉટ્ઠિતે અરુણે વત્તં નિક્ખિપિત્વા ઉપસ્સયં ગન્તબ્બં, એવં પઞ્ચદસ અરુણા ગહેતબ્બા.

અનિક્ખિત્તવત્તાય પન આગન્તુકેસુ અસતિ ચતુન્નં ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ દેવસિકં આરોચેત્વા, આગન્તુકેસુ સતિ સબ્બેસમ્પિ આગન્તુકાનં આરોચેન્તિયા પઞ્ચદસ દિવસાનિ પારિવાસિકક્ખન્ધકે (ચૂળવ. ૭૫ આદયો) વુત્તનયેનેવ સમ્મા વત્તિતબ્બન્તિ અયમેત્થ સઙ્ખેપો, વિત્થારો પન સમન્તપાસાદિકાયં (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૭૫ આદયો) વુત્તો, ચિણ્ણમાનત્તાય ભિક્ખુનિયાતિ યદા એવં ચિણ્ણમાનત્તા ભિક્ખુની હોતિ, અથસ્સા યત્થ સિયા વીસતિગણો ભિક્ખુનિસઙ્ઘોતિ વુત્તનયેનેવ અબ્ભાનકમ્મં કાતબ્બં, સેસં ઉત્તાનમેવાતિ.

કઙ્ખાવિતરણિયા પાતિમોક્ખવણ્ણનાય

ભિક્ખુનિપાતિમોક્ખે

સઙ્ઘાદિસેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.