૫. ઉબ્ભજાણુમણ્ડલિકાસિક્ખાપદવણ્ણના

અસાધારણેસુ પન ચતુન્નં તાવ પારાજિકાનં પઠમે અવસ્સુતાતિ કાયસંસગ્ગરાગેન તિન્તા, કિલિન્નાતિ અત્થો. દુતિયપદેપિ એસેવ નયો. પુરિસપુગ્ગલસ્સાતિ કાયસંસગ્ગં સમાપજ્જિતું વિઞ્ઞુસ્સ મનુસ્સજાતિકસ્સ પુરિસસઙ્ખાતસ્સ પુગ્ગલસ્સ. અધક્ખકન્તિ અત્તનો અક્ખકાનં અધો. ઉબ્ભજાણુમણ્ડલન્તિ જાણુમણ્ડલાનં ઉપરિ, એત્થ ચ ઉબ્ભકપ્પરમ્પિ ઉબ્ભજાણુમણ્ડલેનેવ સઙ્ગહિતં. આમસનન્તિ આમજ્જનં ફુટ્ઠોકાસં અનતિક્કમિત્વા તત્થેવ સઙ્ઘટ્ટનં. પરામસનન્તિ ઇતો ચિતો ચ સઞ્ચરણં. ગહણન્તિ ગહિતમત્તં. છુપનન્તિ અસઙ્ઘટ્ટેત્વા ફુટ્ઠમત્તં. પટિપીળનન્તિ અઙ્ગે ગહેત્વા નિપ્પીળનં. સાદિયેય્યાતિ યા ભિક્ખુની અત્તનો યથાપરિચ્છિન્ને કાયે પુરિસસ્સ એતં આમસનાદિં સાદિયતિ, સયં વા પન તેન કાયેન પુરિસસ્સ યંકિઞ્ચિ કાયપ્પદેસં સાદયમાના છુપતિ, અયં ઉબ્ભજાણુમણ્ડલિકા નામ પારાજિકાતિ અયમેત્થ સઙ્ખેપો.

‘‘નિદાનં પુગ્ગલં વત્થુ’’ન્તિઆદિકે (કઙ્ખા. અટ્ઠ. પઠમપારાજિકવણ્ણના) તેન વિત્થારવિનિચ્છયે યસ્મા સબ્બાનેવ અસાધારણપઞ્ઞત્તિયો હોન્તિ, તસ્મા ઇતો પટ્ઠાય સન્તિં અનુપઞ્ઞત્તિં વત્વા સાધારણપઞ્ઞત્તીતિ વા અસાધારણપઞ્ઞત્તીતિ વા ન વક્ખામ, આણત્તિયં યત્થ આણત્તિ નત્થિ, તત્થ કિઞ્ચિ અવત્વા યત્થ અત્થિ, તત્થેવ વક્ખામ, વિપત્તિવિચારણા વુત્તાયેવ.

અવસેસં પન સબ્બત્થ વત્તબ્બં, તયિદં વુચ્ચતિ, ઇદં તાવ સિક્ખાપદં સાવત્થિયં સુન્દરીનન્દં આરબ્ભ કાયસંસગ્ગં સમાપજ્જનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, એકતોઅવસ્સુતે યથાપરિચ્છિન્નેન કાયેન પુરિસસ્સ કાયં, ઉભતોઅવસ્સુતેપિ કાયેન કાયપ્પટિબદ્ધં, યથાપરિચ્છિન્નકાયપ્પટિબદ્ધેન વા અવસેસકાયેન વા તસ્સ કાયં આમસન્તિયા થુલ્લચ્ચયં, યક્ખપેતપણ્ડકતિરચ્છાનગતમનુસ્સવિગ્ગહાનં ઉભતોઅવસ્સુતે યથાપરિચ્છિન્નેન કાયેન કાયં આમસન્તિયાપિ થુલ્લચ્ચયં, સચે પન પુરિસસ્સ કાયસંસગ્ગરાગો નત્થિ, પારાજિકક્ખેત્તેપિ થુલ્લચ્ચયમેવ. અવસેસે પન કાયપ્પટિબદ્ધેન કાયપ્પટિબદ્ધાદિભેદે, મેથુનરાગગેહસિતપેમેસુ ચ સબ્બત્થ દુક્કટં. અસઞ્ચિચ્ચ, અસ્સતિયા, અજાનન્તિયા, અસાદિયન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અઙ્ગાનિ સમુટ્ઠાનાદીનિ ચ ભિક્ખુપાતિમોક્ખે કાયસંસગ્ગે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બાનીતિ.

ઉબ્ભજાણુમણ્ડલિકાસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.