૬. મહાલિસુત્તવણ્ણના

બ્રાહ્મણદૂતવત્થુવણ્ણના

૩૫૯. પુનપ્પુનં વિસાલીભાવૂપગમનતોતિ પુબ્બે કિર પુત્તધીતુવસેન દ્વે દ્વે હુત્વા સોળસક્ખત્તું જાતાનં લિચ્છવીરાજકુમારાનં સપરિવારાનં અનુક્કમેનેવ વડ્ઢન્તાનં નિવાસનટ્ઠાનારામુય્યાનપોક્ખરણીઆદીનં પતિટ્ઠાનસ્સ અપ્પહોનકતાય નગરં તિક્ખત્તું ગાવુતન્તરેન ગાવુતન્તરેન પરિક્ખિપિંસુ, તેનસ્સ પુનપ્પુનં વિસાલીભાવં ગતત્તા ‘‘વેસાલી’’ ત્વેવ નામં જાતં, તેન વુત્તં ‘‘પુનપ્પુનં વિસાલીભાવૂપગમનતો વેસાલીતિ લદ્ધનામકે નગરે’’તિ. સયંજાતન્તિ સયમેવ જાતં અરોપિમં. મહન્તભાવેનેવાતિ રુક્ખગચ્છાનં, ઠિતોકાસસ્સ ચ મહન્તભાવેન, તેનાહ ‘‘હિમવન્તેન સદ્ધિં એકાબદ્ધં હુત્વા’’તિ. કૂટાગારસાલાસઙ્ખેપેનાતિ હંસવટ્ટકચ્છન્નેન કૂટાગારસાલાનિયામેન. કોસલેસુ જાતા, ભવા વા, તં વા રટ્ઠં નિવાસો એતેસન્તિ કોસલકા. એવં માગધકા વેદિતબ્બા. યસ્સ અકરણે પુગ્ગલો મહાજાનિયો હોતિ, તં કરણં અરહતીતિ કરણીયં તેન કરણીયેન, તેનાહ ‘‘અવસ્સં કત્તબ્બકમ્મેના’’તિ. તં કિચ્ચન્તિ વુચ્ચતિ સતિ સમવાયે કાતબ્બતો.

૩૬૦. યા બુદ્ધાનં ઉપ્પજ્જનારહા નાનત્તસઞ્ઞા, તાસં વસેન નાનારમ્મણાચારતો. સમ્ભવન્તસ્સેવ પટિસેધો. પટિક્કમ્માતિ નિવત્તિત્વા તથા ચિત્તં અનુપ્પાદેત્વા. સલ્લીનોતિ ઝાનસમાપત્તિયા એકત્તારમ્મણં અલ્લીનો.

ઓટ્ઠદ્ધલિચ્છવીવત્થુવણ્ણના

૩૬૧. અદ્ધોટ્ઠતાયાતિ તસ્સ કિર ઉત્તરોટ્ઠં અપ્પકતાય તિરિયં ફાલેત્વા અપનીતદ્ધં વિય ખાયતિ ચત્તારો દન્તે, દ્વે ચ દાઠા ન છાદેતિ, તેન નં ‘‘ઓટ્ઠદ્ધો’’તિ વોહરન્તિ. અયં કિર ઉપાસકો સદ્ધો પસન્નો દાયકો દાનપતિ બુદ્ધમામકો ધમ્મમામકો સઙ્ઘમામકો, તેનાહ પુરેભત્તન્તિઆદિ.

૩૬૨. સાસને યુત્તપયુત્તોતિ ભાવનં અનુયુત્તો. સબ્બત્થ સીહસમાનવુત્તિનોપિ ભગવતો પરિસાય મહન્તે સતિ તદજ્ઝાસયાનુરૂપં પવત્તિયમાનાય ધમ્મદેસનાય વિસેસો હોતીતિ આહ ‘‘મહન્તેન ઉસ્સાહેન ધમ્મં દેસેસ્સતી’’તિ.

‘‘વિસ્સાસિકો’’તિ વત્વા તમસ્સ વિસ્સાસિકભાવં વિભાવેતું ‘‘અયઞ્હી’’તિઆદિ વુત્તં. થેરસ્સ ખીણા સવસ્સસતો આલસિયભાવો ‘‘અપ્પહીનો’’તિ ન વત્તબ્બો, વાસનાલેસં પન ઉપાદાયાહ ‘‘ઈસકં અપ્પહીનો વિય હોતી’’તિ. ન હિ સાવકાનં સવાસના કિલેસા પહીયન્તિ.

૩૬૩. વિનેય્યજનાનુરોધેન બુદ્ધાનં પાટિહારિયવિજમ્ભનં હોતીતિ વુત્તં ‘‘અથ ખો ભગવા’’તિઆદિ, તેનેવાહ ‘‘સંસૂચિતનિક્ખમનો’’તિ. ગન્ધકુટિતો નિક્ખમનવેલાયઞ્હિ છબ્બણ્ણા બુદ્ધરસ્મિયો આવેળાવેળાયમલાયમલા હુત્વા સવિસેસા પભસ્સરા વિનિચ્છરિંસુ.

૩૬૪. તતો પરન્તિ ‘‘હિય્યો’’તિ વુત્તદિવસતો અનન્તરં પરં પુરિમતરં અતિસયેન પુરિમત્તા. ઇતિ ઇમેસુ દ્વીસુ વવત્થિતો યથાક્કમં પુરિમપુરિમતરભાવો. એવં સન્તેપિ યદેત્થ ‘‘પુરિમતર’’ન્તિ વુત્તં, તતો પભુતિ યં યં ઓરં, તં તં પુરિમં, યં યં પરં, તં તં પુરિમતરં, ઓરપારભાવસ્સ વિય પુરિમપુરિમતરભાવસ્સ ચ અપેક્ખાસિદ્ધિતો, તેનાહ ‘‘તતો પટ્ઠાયા’’તિઆદિ. મૂલદિવસતો પટ્ઠાયાતિઆદિદિવસતો પટ્ઠાય. અગ્ગન્તિ પઠમં. તં પનેત્થ પરા અતીતા કોટિ હોતીતિ આહ ‘‘પરકોટિં કત્વા’’તિ. યં-સદ્દયોગેન ચાયં ‘‘વિહરામી’’તિ વત્તમાનપ્પયોગો, અત્થો પન અતીતકાલવસેનેવ વેદિતબ્બો, તેનાહ ‘‘વિહાસિન્તિ વુત્તં હોતી’’તિ. પઠમવિકપ્પે ‘‘વિહરામી’’તિ પદસ્સ ‘‘યદગ્ગે’’તિ ઇમિના ઉજુકં સમ્બન્ધો દસ્સિતો, દુતિયવિકપ્પે પન ‘‘તીણિ વસ્સાની’’તિ ઇમિનાપિ.

પિયજાતિકાનીતિ ઇટ્ઠસભાવાનિ. સાતજાતિકાનીતિ મધુરસભાવાનિ. મધુરં વિયાતિ હિ ‘‘મધુર’’ન્તિ વુચ્ચતિ મનોરમં યં કિઞ્ચિ. કામૂપસઞ્હિતાનીતિ આરમ્મણં કરોન્તેન કામેન ઉપસંહિતાનિ, કામનીયાનીતિ અત્થો, તેનાહ ‘‘કામસ્સાદયુત્તાની’’તિ, કામસ્સાદસ્સ યુત્તાનિ યોગ્યાનીતિ અત્થો. સરીરસણ્ઠાનેતિ સરીરબિમ્બે, આધારે ચેતં ભુમ્મં. તસ્મા સદ્દેનાતિ તં નિસ્સાય તતો ઉપ્પન્નેન સદ્દેનાતિ અત્થો. મધુરેનાતિ ઇટ્ઠેન. એત્તાવતાતિ દિબ્બસોતઞાણસ્સ પરિકમ્માકથનમત્તેન. ‘‘અત્તના ઞાતમ્પિ ન કથેતિ, કિમસ્સ સાસને અધિટ્ઠાનેના’’તિ કુજ્ઝન્તો આઘાતં બન્ધિત્વા સહ કુજ્ઝનેનેવ ઝાનાભિઞ્ઞાહિ પરિહાયિ. ચિન્તેસીતિ ‘‘કસ્મા નુ ખો મય્હં તં પરિકમ્મં ન કથેસી’’તિ પરિવિતક્કેન્તો અયોનિસો ઉમ્મુજ્જનવસેન ચિન્તેસિ. અનુક્કમેનાતિ પાથિકસુત્તે આગતનયેન તં તં અયુત્તમેવ ચિન્તેન્તો, ભાસન્તો, કરોન્તો ચ અનુક્કમેન. ભગવતિ બદ્ધાઘાતતાય સાસને પતિટ્ઠં અલભન્તો ગિહિભાવં પત્વા.

એકંસભાવિતસમાધિવણ્ણના

૩૬૬-૩૭૧. એકંસાયાતિ તદત્થેયેવ ચતુત્થી, તસ્મા એકંસત્થન્તિ અત્થો. અંસ-સદ્દો ચેત્થ કોટ્ઠાસપરિયાયો, સો ચ અધિકારતો દિબ્બરૂપદસ્સનદિબ્બસદ્દસ્સવનવસેન વેદિતબ્બોતિ આહ ‘‘એકકોટ્ઠાસાયા’’તિઆદિ. અનુદિસાયાતિ પુરત્થિમદક્ખિણાદિભેદાય ચતુબ્બિધાય અનુદિસાય. ઉભયકોટ્ઠાસાયાતિ દિબ્બરૂપદસ્સનત્થાય, દિબ્બસદ્દસ્સવનત્થાય ચ. ભાવિતોતિ યથા દિબ્બચક્ખુઞાણં, દિબ્બસોતઞાણઞ્ચ સમધિગતં હોતિ, એવં ભાવિતો. તયિદં વિસું વિસું પરિકમ્મકરણેન ઇજ્ઝન્તીસુ વત્તબ્બં નત્થિ, એકજ્ઝં ઇજ્ઝન્તીસુપિ કમેનેવ કિચ્ચસિદ્ધિ એકજ્ઝં કિચ્ચસિદ્ધિયા અસમ્ભવતો. પાળિયમ્પિ એકસ્સ ઉભયસમત્થતાસન્દસ્સનત્થમેવ ‘‘દિબ્બાનઞ્ચ રૂપાનં દસ્સનાય, દિબ્બાનઞ્ચ સદ્દાનં સવનાયા’’તિ વુત્તં, ન એકજ્ઝં કિચ્ચસિદ્ધિસમ્ભવતો. ‘‘એકંસભાવિતો સમાધિહેતૂ’’તિ ઇમિના સુનક્ખત્તો દિબ્બચક્ખુઞાણાય એવ પરિકમ્મસ્સ કતત્તા વિજ્જમાનમ્પિ દિબ્બસદ્દં નાસ્સોસ્સીતિ દસ્સેતિ. અપણ્ણકન્તિ અવિરજ્ઝનકં, અનવજ્જન્તિ વા અત્થો.

૩૭૨. ‘‘સમાધિ એવ’’ ભાવેતબ્બટ્ઠેન સમાધિભાવના. ‘‘દિબ્બસોતઞાણં સેટ્ઠ’’ન્તિ મઞ્ઞમાનેનાપિ મહાલિના દિબ્બચક્ખુઞાણમ્પિ તેન સહ ગહેત્વા ‘‘એતાસં નૂન ભન્તે’’તિઆદિના પુચ્છિતન્તિ ‘‘ઉભયંસભાવિતાનં સમાધીનન્તિ અત્થો’’તિ વુત્તં. બાહિરા એતા સમાધિભાવના અનિય્યાનિકત્તા. તા હિ ઇતો બાહિરકાનમ્પિ ઇજ્ઝન્તિ. ન અજ્ઝત્તિકા ભગવતો સામુક્કંસિકભાવેન અપ્પવેદિતત્તા. યદત્થન્તિ યેસં અત્થાય. તેતિ તે અરિયફલધમ્મે. તે હિ સચ્છિકાતબ્બાતિ.

ચતુઅરિયફલવણ્ણના

૩૭૩. તસ્માતિ વટ્ટદુક્ખે સંયોજનતો. ‘‘મગ્ગસોતં આપન્નો’’તિ ફલટ્ઠસ્સ વસેન વુત્તં. મગ્ગટ્ઠો હિ મગ્ગસોતં આપજ્જતિ. તેનેવાહ ‘‘સોતાપન્ને’’તિ, ‘‘સોતાપત્તિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્ને’’તિ (મ. નિ. ૩.૩૭૯) ચ. અપતનધમ્મોતિ અનુપ્પજ્જન- (મ. નિ. ૩.૩૭૯) સભાવો. ધમ્મનિયામેનાતિ મગ્ગધમ્મનિયામેન. હેટ્ઠિમન્તતો સત્તમભવતો ઉપરિ અનુપ્પજ્જનધમ્મતાય વા નિયતો. પરં અયનં પરાગતિ.

તનુત્તં નામ પવત્તિયા મન્દતા, વિરળતા ચાતિ આહ ‘‘તનુત્તા’’તિઆદિ. હેટ્ઠાભાગિયાનન્તિ હેટ્ઠાભાગસ્સ કામભવસ્સપચ્ચયભાવેન હિતાનં. ઓપપાતિકોતિ ઉપપાતિકો ઉપપતને સાધુકારીતિ કત્વા. વિમુચ્ચતીતિ વિમુત્તિ, ચિત્તમેવ વિમુત્તિ ચેતોવિમુત્તીતિ આહ ‘‘સબ્બકિલેસ…પે… અધિવચન’’ન્તિ. ચિત્તસીસેન ચેત્થ સમાધિ ગહિતો ‘‘ચિત્તં પઞ્ઞઞ્ચ ભાવય’’ન્તિ. આદીસુ (સં. નિ. ૧.૨૩; પેટકો. ૨૨; મિ. પ. ૨.૯) વિય. પઞ્ઞાવિમુત્તીતિ એત્થાપિ એસેવ નયો, તેનાહ ‘‘પઞ્ઞાવ પઞ્ઞાવિમુત્તી’’તિ. સામન્તિ અત્તનાવ, અપરપ્પચ્ચયેનાતિ અત્થો. અભિઞ્ઞાતિ ય-કારલોપેન નિદ્દેસોતિ આહ ‘‘અભિજાનિત્વા’’તિ.

અરિયઅટ્ઠઙ્ગિકમગ્ગવણ્ણના

૩૭૪-૫. અરિયસાવકો નિબ્બાનં, અરિયફલઞ્ચ પટિપજ્જતિ એતાયાતિ પટિપદા, સા ચ તસ્સ પુબ્બભાગો એવાતિ ઇધ ‘‘પુબ્બભાગપટિપદાયા’’તિ અરિયમગ્ગમાહ. ‘‘અટ્ઠ અઙ્ગાનિ અસ્સા’’તિ અઞ્ઞપદત્થસમાસં અકત્વા અટ્ઠઙ્ગાનિ અસ્સ સન્તીતિ અટ્ઠઙ્ગિકોતિ પદસિદ્ધિ દટ્ઠબ્બા.

સમ્મા અવિપરીતં યાથાવતો ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં પચ્ચક્ખતો દસ્સનસભાવા સમ્મા દસ્સનલક્ખણા. સમ્મદેવ નિબ્બાનારમ્મણે ચિત્તસ્સ અભિનિરોપનસભાવો સમ્મા અભિનિરોપનલક્ખણો. ચતુરઙ્ગસમન્નાગતા વાચા જનં સઙ્ગણ્હાતીતિ તબ્બિપક્ખવિરતિસભાવા સમ્માવાચા ભેદકરમિચ્છાવાચાપહાનેન જને સમ્પયુત્તે ચ પરિગ્ગણ્હનકિચ્ચવતી હોતીતિ સમ્મા પરિગ્ગહણલક્ખણા. યથા ચીવરકમ્માદિકો કમ્મન્તો એકં કાતબ્બં સમુટ્ઠાપેતિ, તં તં કિરિયાનિપ્ફાદકો વા ચેતનાસઙ્ખાતો કમ્મન્તો હત્થપાદચલનાદિકં કિરિયં સમુટ્ઠાપેતિ, એવં સાવજ્જકત્તબ્બકિરિયાસમુટ્ઠાપકમિચ્છાકમ્મન્તપ્પહાનેન સમ્માકમ્મન્તો નિરવજ્જસમુટ્ઠાપનકિચ્ચવા હોતિ, સમ્પયુત્તે ચ સમુટ્ઠાપેન્તો એવ પવત્તતીતિ સમ્મા સમુટ્ઠાપનલક્ખણો સમ્માકમ્મન્તો. કાયવાચાનં, ખન્ધસન્તાનસ્સ ચ સંકિલેસભૂતમિચ્છાજીવપ્પહાનેન સમ્મા વોદાપનલક્ખણો સમ્માઆજીવો. કોસજ્જપક્ખતો પતિતું અદત્વા સમ્પયુત્તધમ્માનં પગ્ગણ્હનસભાવોતિ સમ્મા પગ્ગાહલક્ખણો સમ્માવાયામો. સમ્મદેવ ઉપટ્ઠાનસભાવાતિ સમ્મા ઉપટ્ઠાનલક્ખણા સમ્માસતિ. વિક્ખેપવિદ્ધંસનેન સમ્મદેવ ચિત્તસ્સ સમાદહનસભાવોતિ સમ્મા સમાધાનલક્ખણો સમ્માસમાધિ.

અત્તનો પચ્ચનીકકિલેસા દિટ્ઠેકટ્ઠા અવિજ્જાદયો. પસ્સતીતિ પકાસેતિ કિચ્ચપટિવેધેન પટિવિજ્ઝતિ, તેનાહ ‘‘તપ્પટિચ્છાદક…પે… અસમ્મોહતો’’તિ. તેનેવ હિ સમ્માદિટ્ઠિસઙ્ખાતેન અઙ્ગેન તત્થ પચ્ચવેક્ખણા પવત્તતીતિ તથેવાતિ અત્તનો પચ્ચનીકકિલેસેહિ સદ્ધિન્તિ અત્થો.

કિચ્ચતોતિ પુબ્બભાગેહિ દુક્ખાદિઞાણેહિ કાતબ્બસ્સ કિચ્ચસ્સ ઇધ સાતિસયં નિપ્ફત્તિતો ઇમસ્સેવ વા ઞાણસ્સ દુક્ખાદિપ્પકાસનકિચ્ચતો. ચત્તારિ નામાનિ લભતિ ચતૂસુ સચ્ચેસુ કાતબ્બકિચ્ચનિપ્ફત્તિતો. તીણિ નામાનિ લભતિ કામસઙ્કપ્પાદિપ્પહાનકિચ્ચનિપ્ફત્તિતો. સિક્ખાપદવિભઙ્ગે (વિભ. ૭૦૩) ‘‘વિરતિચેતના, સબ્બે સમ્પયુત્તધમ્મા ચ સિક્ખાપદાની’’તિ વુચ્ચન્તીતિ તત્થ પધાનાનં વિરતિચેતનાનં વસેન ‘‘વિરતિયોપિ હોન્તિ ચેતનાયોપી’’તિ આહ. મુસાવાદાદીહિ વિરમણકાલે વા વિરતિયો, સુભાસિતાદિવાચાભાસનાદિકાલે ચ ચેતનાયો યોજેતબ્બા. મગ્ગક્ખણે વિરતિયોવ ચેતનાનં અમગ્ગઙ્ગત્તા એકસ્સ ઞાણસ્સ દુક્ખાદિઞાણતા વિય, એકાય વિરતિયા મુસાવાદાદિવિરતિભાવો વિય ચ એકાય ચેતનાય સમ્માવાચાદિકિચ્ચત્તયસાધનસભાવાભાવા સમ્માવાચાદિભાવાસિદ્ધિતો, તંસિદ્ધિયઞ્ચ અઙ્ગત્તયત્તાસિદ્ધિતો ચ. સમ્મપ્પધાનસતિપટ્ઠાનવસેનાતિ ચતુસમ્મપ્પધાનચતુસતિપટ્ઠાનભાવવસેન.

પુબ્બભાગેપિ મગ્ગક્ખણેપિ સમ્માસમાધિયેવાતિ. યદિપિ સમાધિઉપકારકાનં અભિનિરોપનાનુમજ્જનસમ્પિયાયનબ્રૂહનસન્તસુખાનં વિતક્કાદીનં વસેન ચતૂહિ ઝાનેહિ સમ્માસમાધિ વિભત્તો, તથાપિ વાયામો વિય અનુપ્પન્નાકુસલાનુપ્પાદનાદિચતુવાયામકિચ્ચં, સતિ વિય ચ અસુભાસુખાનિચ્ચાનત્તેસુ કાયાદીસુ સુભાદિસઞ્ઞાપહાનચતુસતિકિચ્ચં એકો સમાધિ ચતુક્કજ્ઝાનસમાધિકિચ્ચં ન સાધેતીતિ પુબ્બભાગેપિ પઠમજ્ઝાનસમાધિ પઠમજ્ઝાનસમાધિ એવ મગ્ગક્ખણેપિ, તથા પુબ્બભાગેપિ ચતુત્થજ્ઝાનસમાધિ ચતુત્થજ્ઝાનસમાધિ એવ મગ્ગક્ખણેપીતિ અત્થો.

તસ્માતિ પઞ્ઞાપજ્જોતત્તા અવિજ્જન્ધકારં વિધમિત્વા પઞ્ઞાસત્થત્તા કિલેસચોરે ઘાતેન્તો. બહુકારત્તાતિ ય્વાયં અનાદિમતિ સંસારે ઇમિના કદાચિપિ અસમુગ્ઘાટિતપુબ્બો કિલેસગણો તસ્સ સમુગ્ઘાટકો અરિયમગ્ગો. તત્થ ચાયં સમ્માદિટ્ઠિ પરિઞ્ઞાભિસમયાદિવસેન પવત્તિયા પુબ્બઙ્ગમા હોતીતિ બહુકારા, તસ્મા બહુકારત્તા.

તસ્સાતિ સમ્માદિટ્ઠિયા. ‘‘બહુકારો’’તિ વત્વા તં બહુકારતં ઉપમાય વિભાવેતું ‘‘યથા હી’’તિઆદિ વુત્તં. ‘‘અયં’’ તમ્બકંસાદિમયત્તા કૂટો. અયં સમસારતાય મહાસારતાય છેકો. એવન્તિ યથા હેરઞ્ઞિકસ્સ ચક્ખુના દિસ્વા કહાપણવિભાગજાનને કરણન્તરં બહુકારં યદિદં હત્થો, એવં યોગાવચરસ્સ પઞ્ઞાય ઓલોકેત્વા ધમ્મવિભાગજાનને ધમ્મન્તરં બહુકારં યદિદં વિતક્કો વિતક્કેત્વા તદવબોધતો, તસ્મા સમ્માસઙ્કપ્પો સમ્માદિટ્ઠિયા બહુકારોતિ અધિપ્પાયો. દુતિયઉપમાયં એવન્તિ યથા તચ્છકો પરેન પરિવત્તેત્વા પરિવત્તેત્વા દિન્નં દબ્બસમ્ભારં વાસિયા તચ્છેત્વા ગેહકરણકમ્મે ઉપનેતિ, એવં યોગાવચરો વિતક્કેન લક્ખણાદિતો વિતક્કેત્વા દિન્નધમ્મે યાથાવતો પરિચ્છિન્દિત્વા પરિઞ્ઞાભિસમયાદિકમ્મે ઉપનેતીતિ યોજના. વચીભેદસ્સ ઉપકારકો વિતક્કો સાવજ્જાનવજ્જવચીભેદનિવત્તનપવત્તનકરાય સમ્માવાચાયપિ ઉપકારકો એવાતિ ‘‘સ્વાય’’ન્તિઆદિ વુત્તં.

વચીભેદસ્સ નિયામિકા વાચા કાયિકકિરિયાનિયામકસ્સ કમ્મન્તસ્સ ઉપકારિકા. તદુભયાનન્તરન્તિ દુચ્ચરિતદ્વયપહાયકસ્સ સુચરિતદ્વયપારિપૂરિહેતુભૂતસ્સ સમ્માવાચાસમ્માકમ્મન્તદ્વયસ્સ અનન્તરં. ઇદં વીરિયન્તિ ચતુબ્બિધં સમ્મપ્પધાનવીરિયં. ઇન્દ્રિયસમતાદયો સમાધિસ્સ ઉપકારધમ્મા. તબ્બિપરિયાયતો અપકારધમ્મા વેદિતબ્બા. ગતિયોતિ નિપ્ફત્તિયો, કિચ્ચાદિસભાવે વા. સમન્નેસિત્વાતિ ઉપધારેત્વા.

દ્વેપબ્બજિતવત્થુવણ્ણના

૩૭૬-૭. ‘‘કસ્મા આરદ્ધ’’ન્તિ અનુસન્ધિકારણં પુચ્છિત્વા તં વિભાવેતું ‘‘અયં કિરા’’તિઆદિ વુત્તં, તેન અજ્ઝાસયાનુસન્ધિવસેન ઉપરિ દેસના પવત્તાતિ દસ્સેતિ. તેનાતિ તથાલદ્ધિકત્તા. અસ્સાતિ લિચ્છવીરઞ્ઞો. દેસનાયાતિ સણ્હસુખુમાયં સુઞ્ઞતપટિસંયુત્તાયં યથાદેસિતદેસનાયં. નાધિમુચ્ચતીતિ ન સદ્દહતિ ન પસીદતિ. તન્તિધમ્મં નામ કથેન્તોતિ યેસં અત્થાય ધમ્મો કથીયતિ, તસ્મિં તેસં અસતિપિ મગ્ગપટિવેધે કેવલં સાસને તન્તિધમ્મં કત્વા કથેન્તો. એવરૂપસ્સાતિ સમ્માસમ્બુદ્ધત્તા અવિપરીતધમ્મદેસનતાય એવંપાકટધમ્મકાયસ્સ સત્થુ. યુત્તં નુ ખો એતં અસ્સાતિ અસ્સ પઠમજ્ઝાનાદિસમધિગમેન સમાહિતચિત્તસ્સ કુલપુત્તસ્સ એતં ‘‘તં જીવ’’ન્તિઆદિના ઉચ્છેદાદિગાહગહણં અપિ નુ યુત્તન્તિ પુચ્છતિ. લદ્ધિયા પન ઝાનાધિગમમત્તેન ન તાવ વિવેચિતત્તા ‘‘તેહિ યુત્ત’’ન્તિ વુત્તં તં વાદં પટિક્ખિપિત્વાતિ ઝાનલાભિનોપિ તં ગહણં ‘‘અયુત્તમેવા’’તિ તં ઉચ્છેદવાદં સસ્સતવાદં વા પટિક્ખિપિત્વા. અત્તમના અહેસુન્તિ યસ્મા ખીણાસવો વિગતસમ્મોહો તિણ્ણવિચિકિચ્છો, ‘‘તસ્મા તસ્સ તથા વત્તું ન યુત્ત’’ન્તિ ઉપ્પન્નનિચ્છયતાય તં મમ વચનં સુત્વા અત્તમના અહેસુન્તિ અત્થો. સોપિ લિચ્છવી રાજા તે વિય સઞ્જાતનિચ્છયત્તા અત્તમનો અહોસિ. યં પનેત્થ અત્થતો અવિભત્તં, તં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

મહાલિસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના.