૧. ઉપ્પાદવારવણ્ણના

૧૮-૨૧. પવત્તિવારે ચક્ખાયતનમૂલકાનિ એકાદસાતિ પટિસન્ધિચુતિવસેન ઉપાદિન્નપવત્તસ્સ ઉપ્પાદનિરોધવચને એતસ્મિં અલબ્ભમાનવિસ્સજ્જનમ્પિ સદ્દાયતનેન સદ્ધિં યમકં પુચ્છામત્તલાભેન સઙ્ગણ્હિત્વા વદતીતિ દટ્ઠબ્બં. છસટ્ઠિ યમકાનીતિ એત્થ ચક્ખુસોતઘાનજિવ્હાકાયરૂપાયતનમૂલકેસુ એકેકં સદ્દાયતનમૂલકાનિ પઞ્ચાતિ એકાદસ યમકાનિ વિસ્સજ્જનવસેન હાપેતબ્બાનિ. વક્ખતિ હિ ‘‘સદ્દાયતનસ્સ પટિસન્ધિક્ખણે અનુપ્પત્તિતો તેન સદ્ધિં યમકસ્સ વિસ્સજ્જનમેવ નત્થી’’તિ (યમ. અટ્ઠ. આયતનયમક ૧૮-૨૧).

દુતિયં કિઞ્ચાપિ પઠમેન સદિસવિસ્સજ્જનન્તિઆદિ પુગ્ગલવારમેવ સન્ધાય વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. ઓકાસવારે પન અસદિસવિસ્સજ્જનત્તા વુત્તં, ન તં સબ્બત્થ સદિસવિસ્સજ્જનન્તિ ઞાપેતું પુગ્ગલવારેપિ વિસ્સજ્જિતન્તિ. ગન્ધરસફોટ્ઠબ્બાયતનેહિ સદ્ધિં તીણિ યમકાનિ સદિસવિસ્સજ્જનાનીતિ રૂપાવચરસત્તે સન્ધાય ‘‘સચક્ખુકાનં અગન્ધકાન’’ન્તિઆદિના વિસ્સજ્જિતબ્બત્તા વુત્તં. તેસઞ્હિ વિરત્તકામકમ્મનિબ્બત્તસ્સ પટિસન્ધિબીજસ્સ એવંસભાવત્તા ઘાનાદીનિ ગન્ધાદયો ચ ન સન્તીતિ. ઘાનાયતનયમકેન સદિસવિસ્સજ્જનત્તાતિ ચક્ખાયતનમૂલકેસુ ઘાનાયતનયમકેન સદ્ધિં સદિસવિસ્સજ્જનત્તાતિ અત્થો. નનુ તત્થ ‘‘સચક્ખુકાનં અઘાનકાનં ઉપપજ્જન્તાન’’ન્તિઆદિના વિસ્સજ્જનં પવત્તં, ઇધ પન ઘાનાયતનમૂલકેસુ ‘‘યસ્સ ઘાનાયતનં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ જિવ્હાયતનં ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા’’તિ વિસ્સજ્જનેન ભવિતબ્બન્તિ નત્થિ સદિસવિસ્સજ્જનતાતિ? સચ્ચં, યથા પન તત્થ ઘાનાયતનયમકેન જિવ્હાકાયાયતનયમકાનિ સદિસવિસ્સજ્જનાનિ, એવમિધાપિ જિવ્હાકઆયાયતનયમકાનિ સદિસવિસ્સજ્જનાનિ, તસ્મા તત્થ તત્થેવ સદિસવિસ્સજ્જનતા પાળિયં અનારુળ્હતાય કારણન્તિ. નિદસ્સનભાવેન પન ગહિતં ચક્ખાયતનમૂલકાનં સદિસવિસ્સજ્જનકાનં સદિસવિસ્સજ્જનં નિદસ્સનભાવેનેવ કારણન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘ઘાનાયતનયમકેન સદિસવિસ્સજ્જનત્તા’’તિ આહ. સદિસવિસ્સજ્જનતા ચેત્થ ઘાનાયતનમૂલકેસુ યેભુય્યતાય દટ્ઠબ્બા. તેસુ હિ જિવ્હાકાયાયતનયમકેસુ તિણ્ણં પુચ્છાનં ‘‘આમન્તા’’તિ વિસ્સજ્જનેન ભવિતબ્બં, પચ્છિમપુચ્છાય ‘‘સકાયકાનં અઘાનકાનં ઉપપજ્જન્તાન’’ન્તિઆદિનાતિ.

અથ વા યથા વેદનાક્ખન્ધાદિમૂલકાનં સઞ્ઞાક્ખન્ધાદિયમકાનં અમિસ્સકકાલભેદેસુ તીસુ ‘‘આમન્તા’’તિ પટિવચનવિસ્સજ્જનેન યથાવુત્તવચનસ્સ વિસ્સજ્જનભાવાનુજાનનં કત્તબ્બન્તિ અપુબ્બસ્સ વત્તબ્બસ્સ અભાવા વિસ્સજ્જનં ન કતં, એવમિધાપિ ઘાનાયતનમૂલકં જિવ્હાયતનયમકં અપુબ્બસ્સ વત્તબ્બસ્સ અભાવા પાળિં અનારુળ્હન્તિ પાકટોયમત્થો. કાયાયતનયમકં પન દુતિયપુચ્છાય વસેન વિસ્સજ્જિતબ્બં સિયા, સા ચ ચક્ખાયતનમૂલકેસુ ઘાનાયતનયમકેન સદિસવિસ્સજ્જના, તસ્મા યસ્સા પુચ્છાય વિસ્સજ્જના કાતબ્બા, તસ્સા ઘાનાયતનયમકેન સદિસવિસ્સજ્જનત્તા તંસેસાનિ પાળિં અનારુળ્હાનીતિ એવમેત્થ અત્થો દટ્ઠબ્બો. તથાતિ ઇદં પાળિઅનારુળ્હતાસામઞ્ઞેનેવ વુત્તં, ન કારણસામઞ્ઞેન. ઘાનજિવ્હાકાયાયતનાનં પન અગબ્ભસેય્યકેસુ પવત્તમાનાનં ગબ્ભસેય્યકેસુ ચ આયતનપારિપૂરિકાલે સહચારિતાય અવિસેસત્તા ચ અપ્પવિસેસત્તા ચ એકસ્મિં ઘાનાયતનયમકે વિસ્સજ્જિતે ઇતરાનિ દ્વે, ઘાનાયતનમૂલકેસુ ચ વિસ્સજ્જિતેસુ ઇતરદ્વયમૂલકાનિ ન વિસ્સજ્જીયન્તીતિ વેદિતબ્બાનિ. રૂપાયતનમનાયતનેહિ સદ્ધિન્તિ ‘‘યસ્સ રૂપાયતનં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ મનાયતનં ઉપ્પજ્જતી’’તિ એતિસ્સા પુચ્છાય વુત્તેહિ રૂપાયતનમનાયતનેહિ સદ્ધિન્તિ અધિપ્પાયો. રૂપાયતનમૂલકેસુ હિ મનાયતનયમકે આદિપુચ્છાય ગન્ધરસફોટ્ઠબ્બયમકેસુ આદિપુચ્છાનં સદિસવિસ્સજ્જનતા યમકાનં અવિસ્સજ્જને કારણભાવેન વુત્તા. દુતિયપુચ્છાનઞ્હિ પટિવચનવિસ્સજ્જનેન ભવિતબ્બન્તિ પુબ્બે વુત્તનયેન વિસ્સજ્જનં ન કાતબ્બં, આદિપુચ્છાનઞ્ચ ન કાતબ્બન્તિ.

હેટ્ઠિમેહિ સદિસવિસ્સજ્જનત્તાતિ એત્થ ગન્ધાયતનમૂલકાનં રસફોટ્ઠબ્બયમકાનં રસાયતનમૂલકસ્સ ચ ફોટ્ઠબ્બયમકસ્સ પટિવચનવિસ્સજ્જનેનેવ ભવિતબ્બન્તિ પુબ્બે વુત્તનયેનેવ વિસ્સજ્જનં ન કાતબ્બન્તિ યેસં કાતબ્બં, તેસં ગન્ધરસફોટ્ઠબ્બમૂલકાનં મનાયતનધમ્માયતનયમકાનં ચક્ખાદિપઞ્ચાયતનમૂલકેહિ મનાયતનધમ્માયતનયમકેહિ સદિસવિસ્સજ્જનત્તાતિ અત્થો. ચક્ખાયતનાદિમૂલકાનિ સદ્દાયતનયમકાનિ સદ્દાયતનમૂલકાનિ સબ્બાનિ અવિસ્સજ્જનેનેવ અલબ્ભમાનવિસ્સજ્જનતાદસ્સનેન વિસ્સજ્જિતાનિ નામ હોન્તીતિ આહ ‘‘છસટ્ઠિ યમકાનિ વિસ્સજ્જિતાનિ નામ હોન્તી’’તિ.

જચ્ચન્ધમ્પિ જચ્ચબધિરમ્પીતિ એત્થ ચ જચ્ચબધિરગ્ગહણેન જચ્ચન્ધબધિરો ગહિતોતિ વેદિતબ્બો. સઘાનકાનં સચક્ખુકાનન્તિ પરિપુણ્ણાયતનમેવ ઓપપાતિકં સન્ધાય વુત્તન્તિ એત્થ એવ-સદ્દં વુત્તન્તિ-એતસ્સ પરતો યોજેત્વા યથા ‘‘સઘાનકાનં અચક્ખુકાન’’ન્તિ ઇદં અપરિપુણ્ણાયતનં સન્ધાય વુત્તં, ન એવં ‘‘સઘાનકાનં સચક્ખુકાન’’ન્તિ એતં. એતં પન પરિપુણ્ણાયતનં સન્ધાય વુત્તમેવાતિ અત્થો દટ્ઠબ્બો. તેન જચ્ચબધિરમ્પિ સન્ધાય વુત્તતા ન વારિતા હોતીતિ.

૨૨-૨૫૪. યત્થ ચક્ખાયતનન્તિ રૂપીબ્રહ્મલોકં પુચ્છતીતિ નિયમતો તત્થ ચક્ખુસોતાનં સહુપ્પત્તિમત્તં પસ્સન્તો વદતિ, ઓકાસવારે પન તસ્મિં પુગ્ગલસ્સ અનામટ્ઠત્તા યત્થ કામધાતુયં રૂપધાતુયઞ્ચ ચક્ખાયતનં ઉપ્પજ્જતિ, તત્થ સોતાયતનમ્પિ એકન્તેન ઉપ્પજ્જતીતિ ‘‘આમન્તા’’તિ (યમ. ૧.આયતનયમક.૨૨) વુત્તં.

‘‘યસ્સ વા પન રૂપાયતનં ઉપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ ચક્ખાયતનં ઉપ્પજ્જિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ કસ્મા પટિઞ્ઞાતં, નનુ યો ગબ્ભસેય્યકભાવં ગન્ત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સતિ, તસ્સ રૂપાયતનં પટિસન્ધિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતિ, ન પન ચક્ખાયતનન્તિ? યસ્સ રૂપાયતનં ઉપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ તદવત્થસ્સ પુગ્ગલસ્સ રૂપાયતનુપ્પાદતો ઉદ્ધં ચક્ખાયતનસન્તાનુપ્પાદસ્સ પવત્તિયમ્પિ ભવિસ્સન્તસ્સ પટિઞ્ઞાતબ્બત્તા. અથ કસ્મા ‘‘યસ્સ વા પન રૂપાયતનં નુપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ ચક્ખાયતનં નુપ્પજ્જિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ પટિઞ્ઞાતં, નનુ ગબ્ભસેય્યકસ્સ પચ્છિમભવિકસ્સ ઉપપજ્જન્તસ્સ એકાદસમસત્તાહા ઓરતો ઠિતસ્સ રૂપાયતનં નુપ્પજ્જિસ્સતિ નો ચ ચક્ખાયતનં નુપ્પજ્જિસ્સતીતિ? તસ્મિં ભવે ભવિસ્સન્તસ્સ ઉપ્પાદસ્સ અનાગતભાવેન અવચનતો. ભવન્તરે હિ તસ્સ તસ્સ આયતનસન્તાનસ્સ યો આદિઉપ્પાદો પટિસન્ધિયં પવત્તે ચ ભવિસ્સતિ, સો અનાગતુપ્પાદો તબ્ભાવેન વુચ્ચતિ અદ્ધાપચ્ચુપ્પન્નાનન્તોગધત્તા. ન પન યો તસ્મિંયેવ ભવે પવત્તે ભવિસ્સતિ, સો અનાગતુપ્પાદભાવેન વુચ્ચતિ અદ્ધાપચ્ચુપ્પન્નન્તોગધત્તા. અદ્ધાવસેન હેત્થ કમ્મજપવત્તસ્સ પચ્ચુપ્પન્નાદિકાલભેદો અધિપ્પેતો. એવઞ્ચ કત્વા ઇન્દ્રિયયમકે (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૩૬૮) ‘‘યસ્સ ઇત્થિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ પુરિસિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતીતિ? પચ્છિમભવિકાનં ઇત્થીનં ઉપપજ્જન્તીનં, યા ચ ઇત્થિયો રૂપાવચરં અરૂપાવચરં ઉપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તિ, યા ચ ઇત્થિયો એતેનેવ ભાવેન કતિચિ ભવે દસ્સેત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તિ, તાસં ઉપપજ્જન્તીનં તાસં ઇત્થિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ તાસં પુરિસિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતી’’તિ વુત્તં. ન હિ તાસં સબ્બાસં તસ્મિં ભવે પવત્તે પુરિસિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જિસ્સતિ લિઙ્ગપરિવત્તનસબ્ભાવા, ભવન્તરે પન આદિઉપ્પાદસ્સ અભાવં સન્ધાય ‘‘નો ચ તાસં પુરિસિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતી’’તિ વુત્તં. ભવન્તરે હિ આદિઉપ્પાદસ્સ અનાગતત્તં અધિપ્પેતન્તિ. એવઞ્ચ કત્વા ‘‘કતિચિ ભવે દસ્સેત્વા’’તિ ભવગ્ગહણં કતન્તિ.

‘‘આયતનાનં પટિલાભો જાતી’’તિ (દી. નિ. ૨.૩૮૮; વિભ. ૨૩૫) વચનતો તંતંઆયતનનિબ્બત્તકકમ્મેન ગહિતપટિસન્ધિકસ્સ અવસ્સંભાવીઆયતનસ્સ યાવ આયતનપારિપૂરિ, તાવ ઉપ્પજ્જતીતિ પન અત્થે ગય્હમાને પુચ્છાદ્વયવિસ્સજ્જનં સૂપપન્નં હોતિ. એવઞ્ચ સતિ ‘‘યસ્સ વા પન સોતાયતનં નુપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ ચક્ખાયતનં નુપ્પજ્જતીતિ? પચ્છિમભવિકાનં પઞ્ચવોકારં ઉપપજ્જન્તાનં, યે ચ અરૂપં ઉપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તિ, તેસં ઉપપજ્જન્તાનં તેસં સોતાયતનં નુપ્પજ્જિસ્સતિ, નો ચ તેસં ચક્ખાયતનં નુપ્પજ્જતી’’તિ એવમાદીસુ (યમ. ૧.આયતનયમક.૯૫) ગબ્ભસેય્યકાપિ પચ્છિમભવિકાદયો ઉપપજ્જન્તા ગહિતા હોન્તિ. એવઞ્ચ કત્વા ઇન્દ્રિયયમકે (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૧૮૬) ‘‘યસ્સ વા પન સોમનસ્સિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા’’તિ ઇદમ્પિ ઉપપન્નં હોતિ. સોમનસ્સિન્દ્રિયુપ્પાદકસ્સ કમ્મસ્સ એકન્તેન ચક્ખુન્દ્રિયુપ્પાદનતો ગબ્ભેપિ યાવ ચક્ખુન્દ્રિયુપ્પત્તિ, તાવ ઉપ્પજ્જમાનતાય તસ્સા અભિનન્દિતબ્બત્તા.

યં પન ‘‘યસ્સ વા પન યત્થ રૂપાયતનં ઉપ્પજ્જિત્થ, તસ્સ તત્થ ઘાનાયતનં ઉપ્પજ્જતીતિ? કામાવચરા ચવન્તાનં, અઘાનકાનં કામાવચરં ઉપપજ્જન્તાનં, રૂપાવચરાનં તેસં તત્થ રૂપાયતનં ઉપ્પજ્જિત્થ, નો ચ તેસં તત્થ ઘાનાયતનં ઉપ્પજ્જતી’’તિ એત્થ ‘‘અઘાનકાનં કામાવચરં ઉપપજ્જન્તાન’’ન્તિ (યમ. ૧.આયતનયમક.૭૬) વુત્તં, તં યે એકાદસમસત્તાહા ઓરતો કાલં કરિસ્સન્તિ, તેસં ઘાનાયતનાનિબ્બત્તકકમ્મેન ગહિતપટિસન્ધિકાનં વસેન વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં. ‘‘યસ્સ યત્થ ઘાનાયતનં ન નિરુજ્ઝતિ, તસ્સ તત્થ રૂપાયતનં ન નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ? કામાવચરં ઉપપજ્જન્તાનં, અઘાનકાનં કામાવચરા ચવન્તાનં, રૂપાવચરાનં તેસં તત્થ ઘાનાયતનં ન નિરુજ્ઝતિ, નો ચ તેસં તત્થ રૂપાયતનં ન નિરુજ્ઝિસ્સતી’’તિ હિ એત્થ ‘‘અઘાનકાનં કામાવચરા ચવન્તાન’’ન્તિ (યમ. ૧.આયતનયમક.૧૮૧) વચનં અનુપ્પન્નેયેવ ઘાનાયતને ગબ્ભસેય્યકાનં ચુતિ અત્થીતિ દીપેતિ. ન હિ કામાવચરે ગબ્ભસેય્યકતો અઞ્ઞો અઘાનકો અત્થિ ધમ્મહદયવિભઙ્ગે (વિભ. ૯૭૮ આદયો) ‘‘કામધાતુયા ઉપપત્તિક્ખણે કસ્સચિ અટ્ઠાયતનાનિ પાતુભવન્તી’’તિ અવુત્તત્તાતિ. અથ કસ્મા ઓપપાતિકે એવ સન્ધાય ઇધ, ઇન્દ્રિયયમકે ચ યથાદસ્સિતાસુ પુચ્છાસુ ‘‘આમન્તા’’તિ વુત્તન્તિ ન વિઞ્ઞાયતીતિ? યમકે સન્નિટ્ઠાનેન ગહિતત્થસ્સ એકદેસે સંસયત્થસમ્ભવેન પટિવચનસ્સ અકરણતો. ભિન્દિતબ્બે હિ ન પટિવચનવિસ્સજ્જનં હોતિ. યદિ સિયા, પરિપુણ્ણવિસ્સજ્જનમેવ ન સિયાતિ. અથ કસ્મા ‘‘યસ્સ વા પન સોમનસ્સિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા’’તિ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૧૮૬) ઇમિના ‘‘ગબ્ભસેય્યકાનં સોમનસ્સપટિસન્ધિ નત્થી’’તિ ન વિઞ્ઞાયતીતિ? ‘‘કામધાતુયા ઉપપત્તિક્ખણે કસ્સ દસિન્દ્રિયાનિ પાતુભવન્તિ? ગબ્ભસેય્યકાનં સત્તાનં સહેતુકાનં ઞાણસમ્પયુત્તાનં ઉપપત્તિક્ખણે દસિન્દ્રિયાનિ પાતુભવન્તિ કાયિન્દ્રિયં મનિન્દ્રિયં ઇત્થિન્દ્રિયં વા પુરિસિન્દ્રિયં વા જીવિતિન્દ્રિયં સોમનસ્સિન્દ્રિયં વા ઉપેક્ખિન્દ્રિયં વા સદ્ધિન્દ્રિય’’ન્તિઆદિવચનતો (વિભ. ૧૦૧૨).

નિરોધવારે અનાગતકાલભેદે યથા તસ્સેવ ચિત્તસ્સ નિરોધો અનાગતભાવેન તસ્સ ઉપ્પત્તિક્ખણે વુત્તો, એવં તસ્સેવ કમ્મજસન્તાનસ્સ નિરોધો અનાગતભાવેન તસ્સ ઉપ્પાદે વત્તબ્બોતિ સબ્બત્થ ઉપપજ્જન્તાનં એવ સો તથા વુત્તો, ન ઉપ્પન્નાનં. ઉપ્પન્નાનં પન અઞ્ઞસ્સ અનાગતસ્સ સન્તાનસ્સ નિરોધો અનાગતભાવેન વત્તબ્બો, ન તસ્સેવ. તસ્સ હિ ઉપ્પાદાનન્તરં નિરોધો આરદ્ધો નામ હોતીતિ. તસ્મા અરહતં પવત્તે સોતસ્સ ચક્ખુસ્સ ચ ભેદે સતિપિ અનાગતકાલામસનવસેનેવ ‘‘યસ્સ ચક્ખાયતનં નિરુજ્ઝિસ્સતિ, તસ્સ સોતાયતનં નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ? આમન્તા. યસ્સ વા પન સોતાયતનં નિરુજ્ઝિસ્સતિ, તસ્સ ચક્ખાયતનં નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ વિસ્સજ્જનદ્વયં ઉપપન્નમેવ હોતીતિ. યસ્મા ચ ઉપપત્તિઅનન્તરં નિરોધો આરદ્ધો નામ હોતિ, તંનિટ્ઠાનભાવતો પન ચુતિયા નિરોધવચનં, તસ્મા પવત્તે નિરુદ્ધેપિ સન્તાનેકદેસે અનિરુદ્ધં ઉપાદાય અનિટ્ઠિતનિરોધોતિ ચુતિયાવ તસ્સ નિરોધોતિ વુચ્ચતિ. વક્ખતિ હિ ‘‘યસ્સ વા પન સોમનસ્સિન્દ્રિયં નિરુજ્ઝતિ, તસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં નિરુજ્ઝતીતિ? આમન્તા’’તિ, તેનેત્થાપિ ચુતિનિરોધે એવ ચ અધિપ્પેતે યઞ્ચ પવત્તે નિરુજ્ઝિસ્સતિ, તઞ્ચ નિટ્ઠાનવસેન ચુતિયા એવ નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ વુત્તન્તિ ‘‘આમન્તા’’તિ યુત્તં પટિવચનં. ‘‘સચક્ખુકાન’’ન્તિઆદીસુ ચ ‘‘પટિલદ્ધચક્ખુકાન’’ન્તિઆદિના અત્થો વિઞ્ઞાયતીતિ.

‘‘યસ્સ ચક્ખાયતનં ન નિરુજ્ઝતિ, તસ્સ સોતાયતનં ન નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ? સબ્બેસં ઉપપજ્જન્તાનં, અચક્ખુકાનં ચવન્તાનં તેસં ચક્ખાયતનં ન નિરુજ્ઝતિ, નો ચ તેસં સોતાયતનં ન નિરુજ્ઝિસ્સતી’’તિ એત્થ આરુપ્પે પચ્છિમભવિકે ઠપેત્વા સબ્બે ઉપપજ્જન્તા, અચક્ખુકા ચવન્તા ચ ગહિતાતિ દટ્ઠબ્બા. તે હિ દુતિયકોટ્ઠાસેન સઙ્ગય્હન્તીતિ તદપેક્ખત્તા સાવસેસમિદં સબ્બવચનં અચક્ખુકવચનઞ્ચાતિ. ‘‘આરુપ્પે પચ્છિમભવિકાન’’ન્તિ એત્થ ચ અરૂપતો પઞ્ચવોકારં અગચ્છન્તા અનઞ્ઞૂપપત્તિકાપિ ‘‘અરૂપે પચ્છિમભવિકા’’ઇચ્ચેવ સઙ્ગય્હન્તીતિ વેદિતબ્બા. એસ નયો અઞ્ઞેસુપિ એવરૂપેસૂતિ.

પવત્તિવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

આયતનયમકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.