૮-૯. દેવાસુરસઙ્ગામસુત્તાદિવણ્ણના

૩૯-૪૦. અટ્ઠમે અભિયિંસૂતિ કદા અભિયિંસુ? યદા બલવન્તો અહેસું, તદા. તત્રાયમનુપુબ્બિકથા (સં. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧.૨૪૭; સારત્થ. ટી. ૧.વેરઞ્જકણ્ડવણ્ણના) – સક્કો કિર મગધરટ્ઠે મચલગામકે મઘો નામ માણવો હુત્વા તેત્તિંસ પુરિસે ગહેત્વા કલ્યાણકમ્મં કરોન્તો સત્ત વતપદાનિ પૂરેત્વા તત્થ કાલઙ્કતો દેવલોકે નિબ્બત્તિ. તં બલવકમ્માનુભાવેન સપરિસં સેસદેવતા દસહિ ઠાનેહિ અધિગણ્હન્તં દિસ્વા ‘‘આગન્તુકદેવપુત્તા આગતા’’તિ નેવાસિકા ગન્ધપાનં સજ્જયિંસુ. સક્કો સકપરિસાય સઞ્ઞં અદાસિ ‘‘મારિસા મા ગન્ધપાનં પિવિત્થ, પિવનાકારમત્તમેવ દસ્સેથા’’તિ. તે તથા અકંસુ. નેવાસિકદેવતા સુવણ્ણસરકેહિ ઉપનીતં ગન્ધપાનં યાવદત્થં પિવિત્વા મત્તા તત્થ તત્થ સુવણ્ણપથવિયં પતિત્વા સયિંસુ. સક્કો ‘‘ગણ્હથ પુત્તહતાય પુત્તે’’તિ તે પાદેસુ ગહેત્વા સિનેરુપાદે ખિપાપેસિ. સક્કસ્સ પુઞ્ઞતેજેન તદનુવત્તકાપિ સબ્બે તત્થેવ પતિંસુ. તે સિનેરુવેમજ્ઝકાલે સઞ્ઞં લભિત્વા, ‘‘તાતા, સુરં ન પિવિમ્હ, સુરં ન પિવિમ્હા’’તિ આહંસુ. તતો પટ્ઠાય અસુરા નામ જાતા. અથ નેસં કમ્મપચ્ચયઉતુસમુટ્ઠાનં સિનેરુસ્સ હેટ્ઠિમતલે દસયોજનસહસ્સં અસુરભવનં નિબ્બત્તિ. સક્કો તેસં નિવત્તિત્વા અનાગમનત્થાય આરક્ખં ઠપેસિ. યં સન્ધાય વુત્તં –

‘‘અન્તરા દ્વિન્નં અયુજ્ઝપુરાનં,

પઞ્ચવિધા ઠપિતા અભિરક્ખા;

ઉરગ-કરોટિ-પયસ્સ ચ હારી,

મદનયુતા ચતુરો ચ મહત્થા’’તિ. (સં. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧.૨૪૭; સારત્થ. ટી. ૧.૧ વેરઞ્જકણ્ડવણ્ણના);

દ્વે નગરાનિ હિ યુદ્ધેન ગહેતું અસક્કુણેય્યતાય અયુજ્ઝપુરાનિ નામ જાતાનિ દેવનગરઞ્ચ અસુરનગરઞ્ચ. યદા હિ અસુરા બલવન્તો હોન્તિ, અથ દેવેહિ પલાયિત્વા દેવનગરં પવિસિત્વા દ્વારે પિદહિતે અસુરાનં સતસહસ્સમ્પિ કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોતિ. યદા દેવા બલવન્તો હોન્તિ, અથાસુરેહિ પલાયિત્વા અસુરનગરસ્સ દ્વારે પિદહિતે સક્કાનં સતસહસ્સમ્પિ કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોતિ. ઇતિ ઇમાનિ દ્વે નગરાનિ અયુજ્ઝપુરાનિ નામ. તેસં અન્તરા એતેસુ ઉરગાદીસુ પઞ્ચસુ ઠાનેસુ સક્કેન આરક્ખા ઠપિતા. તત્થ ઉરગસદ્દેન નાગા ગહિતા. તે હિ ઉદકે બલવન્તો હોન્તિ, તસ્મા સિનેરુસ્સ પઠમાલિન્દે એતેસં આરક્ખા. કરોટિસદ્દેન સુપણ્ણા ગહિતા. તેસં કિર કરોટિ નામ પાનભોજનં, તેન તં નામં લભિંસુ, દુતિયાલિન્દે તેસં આરક્ખા. પયસ્સહારિસદ્દેન કુમ્ભણ્ડા ગહિતા, દાનવરક્ખસા કિર તે, તતિયાલિન્દે તેસં આરક્ખા. મદનયુતસદ્દેન યક્ખા ગહિતા. વિસમચારિનો કિર તે યુજ્ઝસોણ્ડા, ચતુત્થાલિન્દે તેસં આરક્ખા. ચતુરો ચ મહત્તાતિ ચત્તારો મહારાજાનો વુત્તા, પઞ્ચમાલિન્દે તેસં આરક્ખા, તસ્મા યદિ અસુરા કુપિતાવિલચિત્તા દેવપુરં ઉપયન્તિ યુજ્ઝિતું. યં ગિરિનો પઠમં પરિભણ્ડં, તં ઉરગા પટિબાહયન્તિ. એવં સેસેસુ સેસા.

તે પન અસુરા આયુવણ્ણયસઇસ્સરિયસમ્પત્તીહિ તાવતિંસસદિસાવ, તસ્મા અન્તરા અત્તાનં અજાનિત્વા પાટલિયા પુપ્ફિતાય ‘‘ન ઇદં દેવનગરં, તત્થ પારિચ્છત્તકો પુપ્ફતિ, ઇધ પન ચિત્તપાટલી, જરસક્કેનામ્હાકં સુરં પાયેત્વા વઞ્ચિતા, દેવનગરઞ્ચ નો ગહિતં, ગચ્છામ, તેન સદ્ધિં યુજ્ઝિસ્સામા’’તિ હત્થિઅસ્સરથે આરુય્હ સુવણ્ણરજતમણિફલકાનિ ગહેત્વા યુદ્ધસજ્જા હુત્વા અસુરભેરિયો વાદેન્તા મહાસમુદ્દે ઉદકં દ્વિધા ભેત્વા ઉટ્ઠહન્તિ. તે દેવે વુટ્ઠે વમ્મિકમક્ખિકા વમ્મિકં વિય સિનેરું આરુહિતું આરભન્તિ. અથ નેસં પઠમં નાગેહિ સદ્ધિં યુદ્ધં હોતિ. તસ્મિં ખો પન યુદ્ધે ન કસ્સચિ છવિ વા ચમ્મં વા છિજ્જતિ, ન લોહિતં ઉપ્પજ્જતિ, કેવલં કુમારકાનં દારુમેણ્ડકયુદ્ધં વિય અઞ્ઞમઞ્ઞસન્તાસનમત્તમેવ હોતિ. કોટિસતાપિ કોટિસહસ્સાપિ નાગા તેહિ સદ્ધિં યુજ્ઝિત્વા તે અસુરપુરંયેવ પવેસેત્વા નિવત્તન્તિ. યદા પન અસુરા બલવન્તો હોન્તિ, અથ નાગા ઓસક્કિત્વા દુતિયે આલિન્દે સુપણ્ણેહિ સદ્ધિં એકતોવ હુત્વા યુજ્ઝન્તિ. એસ નયો સુપણ્ણાદીસુપિ. યદા પન તાનિ પઞ્ચપિ ઠાનાનિ અસુરા મદ્દન્તિ, તદા એકતો સમ્પિણ્ડિતાનિપિ તાનિ પઞ્ચ બલાનિ ઓસક્કન્તિ. અથ ચત્તારો મહારાજાનો ગન્ત્વા સક્કસ્સ તં પવત્તિં આરોચેન્તિ. સક્કો તેસં વચનં સુત્વા દિયડ્ઢયોજનસતિકં વેજયન્તરથં આરુય્હ સયં વા નિક્ખમતિ, એકં પુત્તં વા પેસેતિ. યદા દેવા પુન અપચ્ચાગમનાય અસુરે જિનિંસુ, તદા સક્કો અસુરે પલાપેત્વા પઞ્ચસુ ઠાનેસુ આરક્ખં દત્વા વેદિયપાદે વજિરહત્થા ઇન્દપટિમાયો ઠપેસિ. અસુરા કાલેન કાલં ઉટ્ઠહિત્વા પટિમાયો દિસ્વા ‘‘સક્કો અપ્પમત્તો તિટ્ઠતી’’તિ તતોવ નિવત્તન્તિ. ઇધ પન યદા અસુરાનં જયો અહોસિ, દેવાનં પરાજયો, તં સન્ધાયેતં વુત્તં – ‘‘પરાજિતા ચ, ભિક્ખવે, દેવા અપયિંસુયેવ ઉત્તરેનાભિમુખા, અભિયિંસુ અસુરા’’તિ.

દક્ખિણાભિમુખા હુત્વાતિ ચક્કવાળપબ્બતાભિમુખા હુત્વા. અસુરા કિર દેવેહિ પરાજિતા પલાયન્તા ચક્કવાળપબ્બતાભિમુખં ગન્ત્વા ચક્કવાળમહાસમુદ્દપિટ્ઠિયં રજતપટ્ટવણ્ણે વાલિકાપુલિને યત્થ પણ્ણકુટિયો માપેત્વા ઇસયો વસન્તિ, તત્થ ગન્ત્વા ઇસીનં અસ્સમપદેન ગચ્છન્તા ‘‘સક્કો ઇમેહિ સદ્ધિં મન્તેત્વા અમ્હે નાસેતિ, ગણ્હથ પુત્તહતાય પુત્તે’’તિ કુપિતા અસ્સમપદે પાનીયઘટચઙ્કમનપણ્ણસાલાદીનિ વિદ્ધંસેન્તિ. ઇસયો અરઞ્ઞતો ફલાફલં આદાય આગતા દિસ્વા પુન દુક્ખેન પટિપાકતિકં કરોન્તિ, તેપિ પુનપ્પુનં તથેવ પરાજિતા ગન્ત્વા વિનાસેન્તિ. તેન વુત્તં – ‘‘પરાજિતા ચ ખો, ભિક્ખવે, અસુરા અપયિંસુયેવ દક્ખિણેનાભિમુખા’’તિ. નવમં ઉત્તાનત્થમેવ.

દેવાસુરસઙ્ગામસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.