૪. મહાવગ્ગો

૧. અનુપુબ્બવિહારસુત્તવણ્ણના

૩૨. ચતુત્થસ્સ પઠમે અનુપુબ્બતો વિહરિતબ્બાતિ અનુપુબ્બવિહારા. અનુપટિપાટિયાતિ અનુક્કમેન. સમાપજ્જિતબ્બવિહારાતિ સમાપજ્જિત્વા સમઙ્ગિનો હુત્વા વિહરિતબ્બવિહારા.

અનુપુબ્બવિહારસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨-૩. અનુપુબ્બવિહારસમાપત્તિસુત્તાદિવણ્ણના

૩૩-૩૪. દુતિયે છાતં વુચ્ચતિ તણ્હાદિટ્ઠિયો કામાનં પાતબ્બતો તાસં વસેન વત્તનતો, તન્નિન્નત્તા નત્થિ એતેસુ છાતન્તિ નિચ્છાતા. તેનાહ ‘‘તણ્હાદિટ્ઠિચ્છાતાન’’ન્તિઆદિ. તતિયે નત્થિ વત્તબ્બં.

અનુપુબ્બવિહારસમાપત્તિસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. ગાવીઉપમાસુત્તવણ્ણના

૩૫. ચતુત્થે પબ્બતચારિનીતિ પકતિયા પબ્બતે બહુલચારિની. અખેત્તઞ્ઞૂતિ (વિસુદ્ધિ. મહાટી. ૧.૭૭) અગોચરઞ્ઞૂ. સમાધિપરિપન્તાનં વિસોધનાનભિઞ્ઞતાય બાલો. ઝાનસ્સ પગુણભાવાપાદનવેય્યત્તિયસ્સ અભાવેન અબ્યત્તો. ઉપરિઝાનસ્સ પદટ્ઠાનભાવાનવબોધેન અખેત્તઞ્ઞૂ. સબ્બથાપિ સમાપત્તિકોસલ્લાભાવેન અકુસલો. સમાધિનિમિત્તસ્સ વા અનાસેવનાય બાલો. અભાવનાય અબ્યત્તો. અબહુલીકારેન અખેત્તઞ્ઞૂ. સમ્મદેવ અનધિટ્ઠાનતો અકુસલોતિ યોજેતબ્બં. ઉભતો ભટ્ઠોતિ ઉભયતો ઝાનતો ભટ્ઠો. સો હિ અપ્પગુણતાય ન સુપ્પતિટ્ઠિતતાય સઉસ્સાહોપિ વિનાસતો અસામત્થિયતો ચ ઝાનદ્વયતો પરિહીનો.

ગાવીઉપમાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. ઝાનસુત્તવણ્ણના

૩૬. પઞ્ચમે અનિચ્ચતોતિ ઇમિના નિચ્ચપ્પટિક્ખેપતો તેસં અનિચ્ચતમાહ. તતો એવ ઉદયવયવન્તતો વિપરિણામતો તાવકાલિકતો ચ તે અનિચ્ચાતિ જોતિતં હોતિ. યઞ્હિ નિચ્ચં ન હોતિ, તં ઉદયવયપરિચ્છિન્નજરાય મરણેન ચાતિ દ્વેધા વિપરિણતં ઇત્તરક્ખણમેવ ચ હોતિ. દુક્ખતોતિ ન સુખતો. ઇમિના સુખપ્પટિક્ખેપતો તેસં દુક્ખતમાહ. તતો એવ ચ અભિણ્હપ્પટિપીળનતો દુક્ખવત્થુતો ચ તે દુક્ખાતિ જોતિતં હોતિ. ઉદયવયવન્તતાય હિ તે અભિણ્હપ્પટિપીળનતો નિરન્તરદુક્ખતાય દુક્ખસ્સેવ ચ અધિટ્ઠાનભૂતો. પચ્ચયયાપનીયતાય રોગમૂલતાય ચ રોગતો. દુક્ખતાસૂલયોગતો કિલેસાસુચિપગ્ઘરતો ઉપ્પાદજરાભઙ્ગેહિ ઉદ્ધુમાતપક્કભિજ્જનતો ચ ગણ્ડતો. પીળાજનનતો અન્તોતુદનતો દુન્નીહરણતો ચ સલ્લતો. અવડ્ઢિઆવહનતો અઘવત્થુતો ચ અઘતો. અસેરિભાવજનનતો આબાધપ્પતિટ્ઠાનતાય ચ આબાધતો. અવસવત્તનતો અવિધેય્યતાય ચ પરતો. બ્યાધિજરામરણેહિ પલુજ્જનીયતાય પલોકતો. સામિનિવાસીકારકવેદકઅધિટ્ઠાયકવિરહતો સુઞ્ઞતો. અત્તપ્પટિક્ખેપટ્ઠેન અનત્તતો. રૂપાદિધમ્માપિ યથા ન એત્થ અત્તા અત્થીતિ અનત્તા, એવં સયમ્પિ અત્તા ન હોન્તીતિ અનત્તા. તેન અબ્યાપારતો નિરીહતો તુચ્છતો અનત્તાતિ દીપિતં હોતિ.

લક્ખણત્તયમેવ સુખાવબોધનત્થં એકાદસહિ પદેહિ વિભજિત્વા ગહિતન્તિ દસ્સેતું ‘‘યસ્મા અનિચ્ચતો’’તિઆદિ વુત્તં. અન્તોસમાપત્તિયન્તિ સમાપત્તીનં સહજાતતાય સમાપત્તીનં અબ્ભન્તરે ચિત્તં પટિસંહરતીતિ તપ્પટિબદ્ધછન્દરાગાદિકિલેસવિક્ખમ્ભનેન વિપસ્સનાચિત્તં પટિસંહરતિ. તેનાહ ‘‘મોચેતિ અપનેતી’’તિ. સવનવસેનાતિ ‘‘સબ્બસઙ્ખારસમથો’’તિઆદિના સવનવસેન. થુતિવસેનાતિ તથેવ થોમનાવસેન ગુણતો સંકિત્તનવસેન. પરિયત્તિવસેનાતિ તસ્સ ધમ્મસ્સ પરિયાપુણનવસેન. પઞ્ઞત્તિવસેનાતિ તદત્થસ્સ પઞ્ઞાપનવસેન. આરમ્મણકરણવસેનેવ ઉપસંહરતિ મગ્ગચિત્તં, ‘‘એતં સન્ત’’ન્તિઆદિ પન અવધારણનિવત્તિતત્થદસ્સનં. યથા વિપસ્સના ‘‘એતં સન્તં એતં પણીત’’ન્તિઆદિના અસઙ્ખતાય ધાતુયા ચિત્તં ઉપસંહરતિ, એવં મગ્ગો નિબ્બાનં સચ્છિકિરિયાભિસમયવસેન અભિસમેન્તો તત્થ લબ્ભમાને સબ્બેપિ વિસેસે અસમ્મોહતો પટિવિજ્ઝન્તો તત્થ ચિત્તં ઉપસંહરતિ. તેનાહ ‘‘ઇમિના પન આકારેના’’તિઆદિ.

સો તત્થ ઠિતોતિ સો અદન્ધવિપસ્સકો યોગી તત્થ તાય અનિચ્ચાદિલક્ખણત્તયારમ્મણાય વિપસ્સનાય ઠિતો. સબ્બસોતિ સબ્બત્થ તસ્સ તસ્સ મગ્ગસ્સ અધિગમાય નિબ્બત્તિતસમથવિપસ્સનાસુ. અસક્કોન્તો અનાગામી હોતીતિ હેટ્ઠિમમગ્ગાવહાસુ એવ સમથવિપસ્સનાય છન્દરાગં પહાય અગ્ગમગ્ગાવહાસુ નિકન્તિં પરિયાદાતું અસક્કોન્તો અનાગામિતાયમેવ સણ્ઠાતિ.

સમતિક્કન્તત્તાતિ સમથવસેન વિપસ્સનાવસેન ચાતિ સબ્બથાપિ રૂપસ્સ સમતિક્કન્તત્તા. તેનાહ ‘‘અયં હી’’તિઆદિ. અનેનાતિ યોગિના. તં અતિક્કમ્માતિ ઇદં યો પઠમં પઞ્ચવોકારએકવોકારપરિયાપન્ને ધમ્મે સમ્મદેવ સમ્મસિત્વા તે વિસ્સજ્જેત્વા તતો અરૂપસમાપત્તિં સમાપજ્જિત્વા અરૂપધમ્મે સમ્મસતિ, તં સન્ધાય વુત્તં. તેનાહ ‘‘ઇદાનિ અરૂપં સમ્મસતી’’તિ.

ઝાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. આનન્દસુત્તવણ્ણના

૩૭. છટ્ઠે ઓકાસં અવસરં અધિગચ્છતિ એતેનાતિ ઓકાસાધિગમો, મગ્ગફલસુખાધિગમાય ઓકાસભાવતો વા ઓકાસો, તસ્સ અધિગમો ઓકાસાધિગમો. એત્થ ચ દીઘનિકાયેનેવ (દી. નિ. ૨.૨૮૮) પન સુત્તન્તદેસનાયં પઠમજ્ઝાનં, ચતુત્થજ્ઝાનં, અરહત્તમગ્ગોતિ તયો ઓકાસાધિગમા આગતા. તત્થ (દી. નિ. અટ્ઠ. ૨.૨૮૮) પઠમં ઝાનં પઞ્ચ નીવરણાનિ વિક્ખમ્ભેત્વા અત્તનો ઓકાસં ગહેત્વા તિટ્ઠતીતિ ‘‘પઠમો ઓકાસાધિગમો’’તિ વુત્તં. ચતુત્થજ્ઝાનં પન સુખદુક્ખં વિક્ખમ્ભેત્વા અત્તનો ઓકાસં ગહેત્વા તિટ્ઠતીતિ દુતિયો ઓકાસાધિગમો. અરહત્તમગ્ગો સબ્બકિલેસે વિક્ખમ્ભેત્વા અત્તનો ઓકાસં ગહેત્વા તિટ્ઠતીતિ ‘‘તતિયો ઓકાસાધિગમો’’તિ વુત્તો. ઇધ પન વક્ખમાનાનિ તીણિ અરૂપજ્ઝાનાનિ સન્ધાય ‘‘ઓકાસાધિગમો’’તિ વુત્તં. તેસંયેવ ચ ગહણે કારણં સયમેવ વક્ખતિ.

સત્તાનં વિસુદ્ધિં પાપનત્થાયાતિ રાગાદીહિ મલેહિ અભિજ્ઝાવિસમલોભાદીહિ ચ ઉપક્કિલેસેહિ કિલિટ્ઠચિત્તાનં સત્તાનં વિસુદ્ધિપાપનત્થાય સમતિક્કમનત્થાય. આયતિં અનુપ્પજ્જનઞ્હિ ઇધ ‘‘સમતિક્કમો’’તિ વુત્તં. અત્થં ગમનત્થાયાતિ કાયિકદુક્ખસ્સ ચ ચેતસિકદોમનસ્સસ્સ ચાતિ ઇમેસં દ્વિન્નં અત્થઙ્ગમાય, નિરોધાયાતિ અત્થો. ઞાયતિ નિચ્છયેન કમતિ નિબ્બાનં, તં વા ઞાયતિ પટિવિજ્ઝીયતિ એતેનાતિ ઞાયો, સમુચ્છેદભાવો અરિયમગ્ગોતિ આહ ‘‘સહવિપસ્સનકસ્સ મગ્ગસ્સા’’તિ. પચ્ચક્ખકરણત્થાયાતિ અત્તપચ્ચક્ખતાય. પરપચ્ચયેન વિના પચ્ચક્ખકરણઞ્હિ ‘‘સચ્છિકિરિયા’’તિ વુચ્ચતિ. અસમ્ભિન્નન્તિ પિત્તસેમ્હાદીહિ અપલિબુદ્ધં અનુપહતં.

રાગાનુગતો સમાધિ અભિનતો નામ હોતિ આરમ્મણે અભિમુખાભાવેન પવત્તિયા, દોસાનુગતો પન અપનતો અપગમનવસેન પવત્તિયા, તદુભયપ્પટિક્ખેપેન ‘‘ન ચાભિનતો ન ચાપનતો’’તિ વુત્તન્તિ આહ ‘‘રાગવસેના’’તિઆદિ. ન સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતગતોતિ લોકિયજ્ઝાનચિત્તાનિ વિય ન સસઙ્ખારેન સપ્પયોગેન તદઙ્ગપ્પહાનવિક્ખમ્ભનપ્પહાનવસેન ચ નિગ્ગહેત્વા વારેત્વા ઠિતો. કિઞ્ચરહિ કિલેસાનં છિન્નન્તે ઉપ્પન્નો. તથાભૂતં ફલસમાધિં સન્ધાયેતં વુત્તં. તેનાહ ‘‘ન સસઙ્ખારેન…પે… છિન્નન્તે ઉપ્પન્નો’’તિ.

આનન્દસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. લોકાયતિકસુત્તવણ્ણના

૩૮. સત્તમે લોકાયતવાદકાતિ આયતિં હિતં લોકો ન યતતિ ન વિરુહતિ એતેનાતિ લોકાયતં, વિતણ્ડસત્થં. તઞ્હિ ગન્થં નિસ્સાય સત્તા પુઞ્ઞકિરિયાય ચિત્તમ્પિ ન ઉપ્પાદેન્તિ, તં વદન્તીતિ લોકાયતવાદકા.

દળ્હં થિરં ધનુ એતસ્સાતિ દળ્હધન્વા (અ. નિ. ટી. ૨.૪.૪૫-૪૬; સં. નિ. ટી. ૧.૧.૧૦૭), સો એવ ‘‘દળ્હધમ્મા’’તિ વુત્તો. પટિસત્તુવિધમનત્થં ધનું ગણ્હાતીતિ ધનુગ્ગહો. સો એવ ઉસું સરં અસતિ ખિપતીતિ ઇસ્સાસો. દ્વિસહસ્સથામન્તિ લોહાદિભારં વહિતું સમત્થં દ્વિસહસ્સથામં. તેનાહ ‘‘દ્વિસહસ્સથામં નામા’’તિઆદિ. દણ્ડેતિ ધનુદણ્ડે. યાવ કણ્ડપ્પમાણાતિ દીઘતો યત્તકં કણ્ડસ્સ પમાણં, તત્તકે ધનુદણ્ડે ઉક્ખિત્તમત્તે આરોપિતેસુયેવ જિયાદણ્ડેસુ સો ચે ભારો પથવિતો મુચ્ચતિ, એવં ઇદં દ્વિસહસ્સથામં નામ ધનૂતિ દટ્ઠબ્બં. ઉગ્ગહિતસિપ્પોતિ ઉગ્ગહિતધનુસિપ્પો. કતહત્થોતિ થિરતરં લક્ખેસુ અવિરજ્ઝનસરક્ખેપો. ઈદિસો પન તત્થ વસિભૂતો કતહત્થો નામ હોતીતિ આહ ‘‘ચિણ્ણવસિભાવો’’તિ. કતં રાજકુલાદીસુ ઉપેચ્ચ અસનં એતેન સો કતૂપાસનોતિ આહ ‘‘રાજકુલાદીસુ દસ્સિતસિપ્પો’’તિ. એવં કતન્તિ એવં અન્તોસુસિરકરણાદિના સલ્લહુકં કતં.

લોકાયતિકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮-૯. દેવાસુરસઙ્ગામસુત્તાદિવણ્ણના

૩૯-૪૦. અટ્ઠમે અભિયિંસૂતિ કદા અભિયિંસુ? યદા બલવન્તો અહેસું, તદા. તત્રાયમનુપુબ્બિકથા (સં. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧.૨૪૭; સારત્થ. ટી. ૧.વેરઞ્જકણ્ડવણ્ણના) – સક્કો કિર મગધરટ્ઠે મચલગામકે મઘો નામ માણવો હુત્વા તેત્તિંસ પુરિસે ગહેત્વા કલ્યાણકમ્મં કરોન્તો સત્ત વતપદાનિ પૂરેત્વા તત્થ કાલઙ્કતો દેવલોકે નિબ્બત્તિ. તં બલવકમ્માનુભાવેન સપરિસં સેસદેવતા દસહિ ઠાનેહિ અધિગણ્હન્તં દિસ્વા ‘‘આગન્તુકદેવપુત્તા આગતા’’તિ નેવાસિકા ગન્ધપાનં સજ્જયિંસુ. સક્કો સકપરિસાય સઞ્ઞં અદાસિ ‘‘મારિસા મા ગન્ધપાનં પિવિત્થ, પિવનાકારમત્તમેવ દસ્સેથા’’તિ. તે તથા અકંસુ. નેવાસિકદેવતા સુવણ્ણસરકેહિ ઉપનીતં ગન્ધપાનં યાવદત્થં પિવિત્વા મત્તા તત્થ તત્થ સુવણ્ણપથવિયં પતિત્વા સયિંસુ. સક્કો ‘‘ગણ્હથ પુત્તહતાય પુત્તે’’તિ તે પાદેસુ ગહેત્વા સિનેરુપાદે ખિપાપેસિ. સક્કસ્સ પુઞ્ઞતેજેન તદનુવત્તકાપિ સબ્બે તત્થેવ પતિંસુ. તે સિનેરુવેમજ્ઝકાલે સઞ્ઞં લભિત્વા, ‘‘તાતા, સુરં ન પિવિમ્હ, સુરં ન પિવિમ્હા’’તિ આહંસુ. તતો પટ્ઠાય અસુરા નામ જાતા. અથ નેસં કમ્મપચ્ચયઉતુસમુટ્ઠાનં સિનેરુસ્સ હેટ્ઠિમતલે દસયોજનસહસ્સં અસુરભવનં નિબ્બત્તિ. સક્કો તેસં નિવત્તિત્વા અનાગમનત્થાય આરક્ખં ઠપેસિ. યં સન્ધાય વુત્તં –

‘‘અન્તરા દ્વિન્નં અયુજ્ઝપુરાનં,

પઞ્ચવિધા ઠપિતા અભિરક્ખા;

ઉરગ-કરોટિ-પયસ્સ ચ હારી,

મદનયુતા ચતુરો ચ મહત્થા’’તિ. (સં. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧.૨૪૭; સારત્થ. ટી. ૧.૧ વેરઞ્જકણ્ડવણ્ણના);

દ્વે નગરાનિ હિ યુદ્ધેન ગહેતું અસક્કુણેય્યતાય અયુજ્ઝપુરાનિ નામ જાતાનિ દેવનગરઞ્ચ અસુરનગરઞ્ચ. યદા હિ અસુરા બલવન્તો હોન્તિ, અથ દેવેહિ પલાયિત્વા દેવનગરં પવિસિત્વા દ્વારે પિદહિતે અસુરાનં સતસહસ્સમ્પિ કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોતિ. યદા દેવા બલવન્તો હોન્તિ, અથાસુરેહિ પલાયિત્વા અસુરનગરસ્સ દ્વારે પિદહિતે સક્કાનં સતસહસ્સમ્પિ કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોતિ. ઇતિ ઇમાનિ દ્વે નગરાનિ અયુજ્ઝપુરાનિ નામ. તેસં અન્તરા એતેસુ ઉરગાદીસુ પઞ્ચસુ ઠાનેસુ સક્કેન આરક્ખા ઠપિતા. તત્થ ઉરગસદ્દેન નાગા ગહિતા. તે હિ ઉદકે બલવન્તો હોન્તિ, તસ્મા સિનેરુસ્સ પઠમાલિન્દે એતેસં આરક્ખા. કરોટિસદ્દેન સુપણ્ણા ગહિતા. તેસં કિર કરોટિ નામ પાનભોજનં, તેન તં નામં લભિંસુ, દુતિયાલિન્દે તેસં આરક્ખા. પયસ્સહારિસદ્દેન કુમ્ભણ્ડા ગહિતા, દાનવરક્ખસા કિર તે, તતિયાલિન્દે તેસં આરક્ખા. મદનયુતસદ્દેન યક્ખા ગહિતા. વિસમચારિનો કિર તે યુજ્ઝસોણ્ડા, ચતુત્થાલિન્દે તેસં આરક્ખા. ચતુરો ચ મહત્તાતિ ચત્તારો મહારાજાનો વુત્તા, પઞ્ચમાલિન્દે તેસં આરક્ખા, તસ્મા યદિ અસુરા કુપિતાવિલચિત્તા દેવપુરં ઉપયન્તિ યુજ્ઝિતું. યં ગિરિનો પઠમં પરિભણ્ડં, તં ઉરગા પટિબાહયન્તિ. એવં સેસેસુ સેસા.

તે પન અસુરા આયુવણ્ણયસઇસ્સરિયસમ્પત્તીહિ તાવતિંસસદિસાવ, તસ્મા અન્તરા અત્તાનં અજાનિત્વા પાટલિયા પુપ્ફિતાય ‘‘ન ઇદં દેવનગરં, તત્થ પારિચ્છત્તકો પુપ્ફતિ, ઇધ પન ચિત્તપાટલી, જરસક્કેનામ્હાકં સુરં પાયેત્વા વઞ્ચિતા, દેવનગરઞ્ચ નો ગહિતં, ગચ્છામ, તેન સદ્ધિં યુજ્ઝિસ્સામા’’તિ હત્થિઅસ્સરથે આરુય્હ સુવણ્ણરજતમણિફલકાનિ ગહેત્વા યુદ્ધસજ્જા હુત્વા અસુરભેરિયો વાદેન્તા મહાસમુદ્દે ઉદકં દ્વિધા ભેત્વા ઉટ્ઠહન્તિ. તે દેવે વુટ્ઠે વમ્મિકમક્ખિકા વમ્મિકં વિય સિનેરું આરુહિતું આરભન્તિ. અથ નેસં પઠમં નાગેહિ સદ્ધિં યુદ્ધં હોતિ. તસ્મિં ખો પન યુદ્ધે ન કસ્સચિ છવિ વા ચમ્મં વા છિજ્જતિ, ન લોહિતં ઉપ્પજ્જતિ, કેવલં કુમારકાનં દારુમેણ્ડકયુદ્ધં વિય અઞ્ઞમઞ્ઞસન્તાસનમત્તમેવ હોતિ. કોટિસતાપિ કોટિસહસ્સાપિ નાગા તેહિ સદ્ધિં યુજ્ઝિત્વા તે અસુરપુરંયેવ પવેસેત્વા નિવત્તન્તિ. યદા પન અસુરા બલવન્તો હોન્તિ, અથ નાગા ઓસક્કિત્વા દુતિયે આલિન્દે સુપણ્ણેહિ સદ્ધિં એકતોવ હુત્વા યુજ્ઝન્તિ. એસ નયો સુપણ્ણાદીસુપિ. યદા પન તાનિ પઞ્ચપિ ઠાનાનિ અસુરા મદ્દન્તિ, તદા એકતો સમ્પિણ્ડિતાનિપિ તાનિ પઞ્ચ બલાનિ ઓસક્કન્તિ. અથ ચત્તારો મહારાજાનો ગન્ત્વા સક્કસ્સ તં પવત્તિં આરોચેન્તિ. સક્કો તેસં વચનં સુત્વા દિયડ્ઢયોજનસતિકં વેજયન્તરથં આરુય્હ સયં વા નિક્ખમતિ, એકં પુત્તં વા પેસેતિ. યદા દેવા પુન અપચ્ચાગમનાય અસુરે જિનિંસુ, તદા સક્કો અસુરે પલાપેત્વા પઞ્ચસુ ઠાનેસુ આરક્ખં દત્વા વેદિયપાદે વજિરહત્થા ઇન્દપટિમાયો ઠપેસિ. અસુરા કાલેન કાલં ઉટ્ઠહિત્વા પટિમાયો દિસ્વા ‘‘સક્કો અપ્પમત્તો તિટ્ઠતી’’તિ તતોવ નિવત્તન્તિ. ઇધ પન યદા અસુરાનં જયો અહોસિ, દેવાનં પરાજયો, તં સન્ધાયેતં વુત્તં – ‘‘પરાજિતા ચ, ભિક્ખવે, દેવા અપયિંસુયેવ ઉત્તરેનાભિમુખા, અભિયિંસુ અસુરા’’તિ.

દક્ખિણાભિમુખા હુત્વાતિ ચક્કવાળપબ્બતાભિમુખા હુત્વા. અસુરા કિર દેવેહિ પરાજિતા પલાયન્તા ચક્કવાળપબ્બતાભિમુખં ગન્ત્વા ચક્કવાળમહાસમુદ્દપિટ્ઠિયં રજતપટ્ટવણ્ણે વાલિકાપુલિને યત્થ પણ્ણકુટિયો માપેત્વા ઇસયો વસન્તિ, તત્થ ગન્ત્વા ઇસીનં અસ્સમપદેન ગચ્છન્તા ‘‘સક્કો ઇમેહિ સદ્ધિં મન્તેત્વા અમ્હે નાસેતિ, ગણ્હથ પુત્તહતાય પુત્તે’’તિ કુપિતા અસ્સમપદે પાનીયઘટચઙ્કમનપણ્ણસાલાદીનિ વિદ્ધંસેન્તિ. ઇસયો અરઞ્ઞતો ફલાફલં આદાય આગતા દિસ્વા પુન દુક્ખેન પટિપાકતિકં કરોન્તિ, તેપિ પુનપ્પુનં તથેવ પરાજિતા ગન્ત્વા વિનાસેન્તિ. તેન વુત્તં – ‘‘પરાજિતા ચ ખો, ભિક્ખવે, અસુરા અપયિંસુયેવ દક્ખિણેનાભિમુખા’’તિ. નવમં ઉત્તાનત્થમેવ.

દેવાસુરસઙ્ગામસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. તપુસ્સસુત્તવણ્ણના

૪૧. દસમે પક્ખન્દતીતિ પવિસતિ. પસીદતીતિ પસાદં અભિરુચિં આપજ્જતિ, પતિટ્ઠાતિ વિમુચ્ચતીતિ અત્થો. કથાપાભતન્તિ કથાય મૂલં. મૂલઞ્હિ ‘‘પાભત’’ન્તિ વુચ્ચતિ. યથાહ –

‘‘અપ્પકેનપિ મેધાવી, પાભતેન વિચક્ખણો;

સમુટ્ઠાપેતિ અત્તાનં, અણું અગ્ગિંવ સન્ધમ’’ન્તિ. (જા. ૧.૧.૪);

તેનેવાહ ‘‘કથાપાભતન્તિ કથામૂલ’’ન્તિ. વિતક્કગ્ગહણેનેવ તંસહચરિતો વિચારોપિ ગહિતો. તેનેવેત્થ બહુવચનનિદ્દેસો કતોતિ આહ ‘‘વિતક્કેસૂતિ વિતક્કવિચારેસૂ’’તિ.

તપુસ્સસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

મહાવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.