૩. સત્તાવાસવગ્ગો

૧. તિઠાનસુત્તવણ્ણના

૨૧. તતિયસ્સ પઠમે અમમાતિ વત્થાભરણપાનભોજનાદીસુપિ મમત્તવિરહિતા. અપરિગ્ગહાતિ ઇત્થિપરિગ્ગહેન અપરિગ્ગહા. તેસં કિર ‘‘અયં મય્હં ભરિયા’’તિ મમત્તં ન હોતિ, માતરં વા ભગિનિં વા દિસ્વા છન્દરાગો ન ઉપ્પજ્જતિ. ધમ્મતાસિદ્ધસ્સ સીલસ્સ આનુભાવેન પુત્તે દિટ્ઠમત્તે એવ માતુથનતો થઞ્ઞં પગ્ઘરતિ, તેન સઞ્ઞાણેન નેસં માતરિ પુત્તસ્સ માતુસઞ્ઞા, માતુ ચ પુત્તે પુત્તસઞ્ઞા પચ્ચુપટ્ઠિતાતિ કેચિ.

અપિચેત્થ (સારત્થ. ટી. ૧.૧ વેરઞ્જકણ્ડવણ્ણના) ઉત્તરકુરુકાનં પુઞ્ઞાનુભાવસિદ્ધો અયમ્પિ વિસેસો વેદિતબ્બો. તત્થ કિર તેસુ તેસુ પદેસેસુ ઘનનિચિતપત્તસઞ્છન્નસાખાપસાખા કૂટાગારસમા મનોરમા રુક્ખા તેસં મનુસ્સાનં નિવેસનકિચ્ચં સાધેન્તિ. યત્થ સુખં નિવસન્તિ, અઞ્ઞેપિ તત્થ રુક્ખા સુજાતા સબ્બદાપિ પુપ્ફિતગ્ગા તિટ્ઠન્તિ. જલાસયાપિ વિકસિતકમલકુવલયપુણ્ડરીકસોગન્ધિકાદિપુપ્ફસઞ્છન્ના સબ્બકાલં પરમસુગન્ધં સમન્તતો પવાયન્તા તિટ્ઠન્તિ. સરીરમ્પિ તેસં અતિદીઘાદિદોસરહિતં આરોહપરિણાહસમ્પન્નં જરાય અનભિભૂતત્તા વલિતપલિતાદિદોસવિરહિતં યાવતાયુકં અપરિક્ખીણજવબલપરક્કમસોભમેવ હુત્વા તિટ્ઠતિ. અનુટ્ઠાનફલૂપજીવિતાય ન ચ નેસં કસિવણિજ્જાદિવસેન આહારપરિયેટ્ઠિવસેન દુક્ખં અત્થિ, તતો એવ ન દાસદાસિકમ્મકરાદિપરિગ્ગહો અત્થિ, ન ચ તત્થ સીતુણ્હડંસમકસવાતાતપસરીસપવાળાદિપરિસ્સયો અત્થિ. યથા નામેત્થ ગિમ્હાનં પચ્છિમે માસે પચ્ચૂસવેલાયં સમસીતુણ્હો ઉતુ હોતિ, એવમેવ સબ્બકાલં તત્થ સમસીતુણ્હોવ ઉતુ હોતિ, ન ચ નેસં કોચિ ઉપઘાતો વિહેસા વા ઉપ્પજ્જતિ. અકટ્ઠપાકિમેવ સાલિં અકણં અથુસં સુદ્ધં સુગન્ધં તણ્ડુલપ્ફલં પરિભુઞ્જન્તિ. તં ભુઞ્જન્તાનં નેસં કુટ્ઠં, ગણ્ડો, કિલાસો, સોસો, કાસો, સાસો, અપમારો, જરોતિ એવમાદિકો ન કોચિ રોગો ઉપ્પજ્જતિ, ન ચ તે ખુજ્જા વા વામના વા કાણા વા કુણી વા ખઞ્જા વા પક્ખહતા વા વિકલઙ્ગા વા વિકલિન્દ્રિયા વા હોન્તિ.

ઇત્થિયોપિ તત્થ નાતિદીઘા, નાતિરસ્સા, નાતિકિસા, નાતિથૂલા, નાતિકાળા, નચ્ચોદાતા, સોભગ્ગપ્પત્તરૂપા હોન્તિ. તથા હિ દીઘઙ્ગુલી, તમ્બનખા, અલમ્બથના, તનુમજ્ઝા, પુણ્ણચન્દમુખી, વિસાલક્ખી, મુદુગત્તા, સહિતોરૂ, ઓદાતદન્તા, ગમ્ભીરનાભી, તનુજઙ્ઘા, દીઘનીલવેલ્લિતકેસી, પુથુલસુસ્સોણી, નાતિલોમા, નાલોમા, સુભગા, ઉતુસુખસમ્ફસ્સા, સણ્હા, સખિલા, સુખસમ્ભાસા, નાનાભરણવિભૂસિતા વિચરન્તિ. સબ્બદાપિ સોળસવસ્સુદ્દેસિકા વિય હોન્તિ, પુરિસા ચ પઞ્ચવીસતિવસ્સુદ્દેસિકા વિય. ન પુત્તદારેસુ રજ્જન્તિ. અયં તત્થ ધમ્મતા.

સત્તાહિકમેવ ચ તત્થ ઇત્થિપુરિસા કામરતિયા વિહરન્તિ. તતો વીતરાગા વિય યથાસકં ગચ્છન્તિ, ન તત્થ ઇધ વિય ગબ્ભોક્કન્તિમૂલકં, ગબ્ભપરિહરણમૂલકં, વિજાયનમૂલકં વા દુક્ખં હોતિ. રત્તકઞ્ચુકતો કઞ્ચનપટિમા વિય દારકા માતુકુચ્છિતો અમક્ખિતા એવ સેમ્હાદિના સુખેનેવ નિક્ખમન્તિ. અયં તત્થ ધમ્મતા.

માતા પન પુત્તં વા ધીતરં વા વિજાયિત્વા તે વિચરણકપ્પદેસે ઠપેત્વા અનપેક્ખા યથારુચિ ગચ્છતિ. તેસં તત્થ સયિતાનં યે પસ્સન્તિ પુરિસા વા ઇત્થિયો વા, તે અત્તનો અઙ્ગુલિયો ઉપનામેન્તિ. તેસં કમ્મબલેન તતો ખીરં પવત્તતિ, તેન તે દારકા યાપેન્તિ. એવં પન વડ્ઢેન્તા કતિપયદિવસેહેવ લદ્ધબલા હુત્વા દારિકા ઇત્થિયો ઉપગચ્છન્તિ, દારકા પુરિસે. કપ્પરુક્ખતો એવ ચ તેસં તત્થ વત્થાભરણાનિ નિપ્ફજ્જન્તિ. નાનાવિરાગવણ્ણવિચિત્તાનિ હિ સુખુમાનિ મુદુસુખસમ્ફસ્સાનિ વત્થાનિ તત્થ તત્થ કપ્પરુક્ખેસુ ઓલમ્બન્તાનિ તિટ્ઠન્તિ. નાનાવિધરસ્મિજાલસમુજ્જલવિવિધવણ્ણરતનવિનદ્ધાનિ અનેકવિધમાલાકમ્મલતાકમ્મભિત્તિકમ્મવિચિત્તાનિ સીસૂપગગીવૂપગહત્થૂપગકટૂપગપાદૂપગાનિ સોવણ્ણમયાનિ આભરણાનિ કપ્પરુક્ખતો ઓલમ્બન્તિ. તથા વીણામુદિઙ્ગપણવસમ્મતાળસઙ્ખવંસવેતાળપરિવાદિનીવલ્લકીપભુતિકા તૂરિયભણ્ડાપિ તતો તતો ઓલમ્બન્તિ. તત્થ બહૂ ફલરુક્ખા કુમ્ભમત્તાનિ ફલાનિ ફલન્તિ મધુરરસાનિ, યાનિ પરિભુઞ્જિત્વા તે સત્તાહમ્પિ ખુપ્પિપાસાહિ ન બાધીયન્તિ.

નજ્જોપિ તત્થ સુવિસુદ્ધજલા સુપ્પતિત્થા રમણીયા અકદ્દમા વાલુકતલા નાતિસીતા નચ્ચુણ્હા સુરભિગન્ધીહિ જલજપુપ્ફેહિ સઞ્છન્ના સબ્બકાલં સુરભી વાયન્તિયો સન્દન્તિ, ન તત્થ કણ્ટકિકા કક્ખળગચ્છલતા હોન્તિ, અકણ્ટકા પુપ્ફફલસમ્પન્ના એવ હોન્તિ, ચન્દનનાગરુક્ખા સયમેવ રસં પગ્ઘરન્તિ, નહાયિતુકામા ચ નદિતિત્થે એકજ્ઝં વત્થાભરણાનિ ઠપેત્વા નદિં ઓતરિત્વા ન્હત્વા ઉત્તિણ્ણુત્તિણ્ણા ઉપરિટ્ઠિમં ઉપરિટ્ઠિમં વત્થાભરણં ગણ્હન્તિ, ન તેસં એવં હોતિ ‘‘ઇદં મમ, ઇદં પરસ્સા’’તિ. તતો એવ ન તેસં કોચિ વિગ્ગહો વા વિવાદો વા. સત્તાહિકા એવ ચ નેસં કામરતિકીળા હોતિ, તતો વીતરાગા વિય વિચરન્તિ. યત્થ ચ રુક્ખે સયિતુકામા હોન્તિ, તત્થેવ સયનં ઉપલબ્ભતિ. મતે ચ સત્તે દિસ્વા ન રોદન્તિ ન સોચન્તિ. તઞ્ચ મણ્ડયિત્વા નિક્ખિપન્તિ. તાવદેવ ચ નેસં તથારૂપા સકુણા ઉપગન્ત્વા મતં દીપન્તરં નેન્તિ, તસ્મા સુસાનં વા અસુચિટ્ઠાનં વા તત્થ નત્થિ, ન ચ તતો મતા નિરયં વા તિરચ્છાનયોનિં વા પેત્તિવિસયં વા ઉપપજ્જન્તિ. ધમ્મતાસિદ્ધસ્સ પઞ્ચસીલસ્સ આનુભાવેન તે દેવલોકે નિબ્બત્તન્તીતિ વદન્તિ. વસ્સસહસ્સમેવ ચ નેસં સબ્બકાલં આયુપ્પમાણં, સબ્બમેતં તેસં પઞ્ચસીલં વિય ધમ્મતાસિદ્ધમેવાતિ.

તિઠાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. તણ્હામૂલકસુત્તવણ્ણના

૨૩. તતિયે (દી. નિ. ટી. ૨.૧૦૩) એસનતણ્હાતિ ભોગાનં પરિયેસનવસેન પવત્તા તણ્હા. એસિતતણ્હાતિ પરિયિટ્ઠેસુ ભોગેસુ ઉપ્પજ્જમાનતણ્હા. પરિતસ્સનવસેન પરિયેસતિ એતાયાતિ પરિયેસના, આસયતો પયોગતો ચ પરિયેસના તથાપવત્તો ચિત્તુપ્પાદો. તેનાહ ‘‘તણ્હાય સતિ હોતી’’તિ. રૂપાદિઆરમ્મણપ્પટિલાભોતિ સવત્થુકાનં રૂપાદિઆરમ્મણાનં ગવેસનવસેન પટિલાભો. યં પન અપરિયિટ્ઠંયેવ લબ્ભતિ, તમ્પિ અત્થતો પરિયેસનાય લદ્ધમેવ નામ તથારૂપસ્સ કમ્મસ્સ પુબ્બેકતત્તા એવ લબ્ભનતો. તેનાહ ‘‘સો હિ પરિયેસનાય સતિ હોતી’’તિ.

સુખવિનિચ્છયન્તિ સુખં વિસેસતો નિચ્છિનોતીતિ સુખવિનિચ્છયો. સુખં સભાવતો સમુદયતો અત્થઙ્ગમતો આદીનવતો નિસ્સરણતો ચ યાથાવતો જાનિત્વા પવત્તઞાણંવ સુખવિનિચ્છયં. જઞ્ઞાતિ જાનેય્ય. ‘‘સુભં સુખ’’ન્તિઆદિકં આરમ્મણે અભૂતાકારં વિવિધં નિન્નભાવેન ચિનોતિ આરોપેતીતિ વિનિચ્છયો, અસ્સાદાનુપસ્સના તણ્હા. દિટ્ઠિયાપિ એવમેવ વિનિચ્છયભાવો વેદિતબ્બો. ઇમસ્મિં પન સુત્તે વિતક્કોયેવ આગતોતિ યોજના. ઇમસ્મિં પન સુત્તેતિ સક્કપઞ્હસુત્તે (દી. નિ. ૨.૩૫૮). તત્થ હિ ‘‘છન્દો ખો, દેવાનમિન્દ, વિતક્કનિદાનો’’તિ આગતં. ઇધાતિ ઇમસ્મિં સુત્તે. વિતક્કેનેવ વિનિચ્છિનન્તીતિ એતેન ‘‘વિનિચ્છિનતિ એતેનાતિ વિનિચ્છયો’’તિ વિનિચ્છયસદ્દસ્સ કરણસાધનમાહ. એત્તકન્તિઆદિ વિનિચ્છયનાકારદસ્સનં.

છન્દનટ્ઠેન છન્દો, એવં રઞ્જનટ્ઠેન રાગોતિ છન્દરાગો. સ્વાયં અનાસેવનતાય મન્દો હુત્વા પવત્તો ઇધાધિપ્પેતોતિ આહ ‘‘દુબ્બલરાગસ્સાધિવચન’’ન્તિ. અજ્ઝોસાનન્તિ તણ્હાદિટ્ઠિવસેન અભિનિવેસનં. ‘‘મય્હં ઇદ’’ન્તિ હિ તણ્હાગાહો યેભુય્યેન અત્તગ્ગાહસન્નિસ્સયોવ હોતિ. તેનાહ ‘‘અહં મમન્તી’’તિ. બલવસન્નિટ્ઠાનન્તિ ચ તેસં ગાહાનં થિરભાવપ્પત્તિમાહ. તણ્હાદિટ્ઠિવસેન પરિગ્ગહકરણન્તિ અહં મમન્તિ બલવસન્નિટ્ઠાનવસેન અભિનિવિટ્ઠસ્સ અત્તત્તનિયગ્ગાહવત્થુનો અઞ્ઞાસાધારણં વિય કત્વા પરિગ્ગહેત્વા ઠાનં, તથાપવત્તો લોભસહગતચિત્તુપ્પાદો. અત્તના પરિગ્ગહિતસ્સ વત્થુનો યસ્સ વસેન પરેહિ સાધારણભાવસ્સ અસહમાનો હોતિ પુગ્ગલો, સો ધમ્મો અસહનતા. એવં વચનત્થં વદન્તિ નિરુત્તિનયેન. સદ્દલક્ખણેન પન યસ્સ ધમ્મસ્સ વસેન મચ્છરિયયોગતો પુગ્ગલો મચ્છરો, તસ્સ ભાવો, કમ્મં વા મચ્છરિયં, મચ્છરો ધમ્મો. મચ્છરિયસ્સ બલવભાવતો આદરેન રક્ખણં આરક્ખોતિ આહ ‘‘દ્વાર…પે… સુટ્ઠુ રક્ખણ’’ન્તિ.

અત્તનો ફલં કરોતીતિ કરણં, યં કિઞ્ચિ કારણં. અધિકં કરણન્તિ અધિકરણં, વિસેસકારણં. વિસેસકારણઞ્ચ ભોગાનં આરક્ખદણ્ડાદાનાદિઅનત્થસમ્ભવસ્સાતિ વુત્તં ‘‘આરક્ખાધિકરણ’’ન્તિઆદિ. પરનિસેધનત્થન્તિ મારણાદિના પરેસં વિબાધનત્થં. આદિયન્તિ એતેનાતિ આદાનં, દણ્ડસ્સ આદાનં દણ્ડાદાનં, દણ્ડં આહરિત્વા પરવિહેઠનચિત્તુપ્પાદો. સત્થાદાનેપિ એસેવ નયો. હત્થપરામાસાદિવસેન કાયેન કાતબ્બો કલહો કાયકલહો. મમ્મઘટ્ટનાદિવસેન વાચાય કાતબ્બો કલહો વાચાકલહો. વિરુજ્ઝનવસેન વિરૂપં ગણ્હાતિ એતેનાતિ વિગ્ગહો. વિરુદ્ધં વદતિ એતેનાતિ વિવાદો. ‘‘તુવં તુવ’’ન્તિ અગારવવચનસહચરણતો તુવંતુવં. સબ્બેપિ તે તથાપવત્તદોસસહગતા ચિત્તુપ્પાદા વેદિતબ્બા. તેનાહ ભગવા ‘‘અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તી’’તિ.

તણ્હામૂલકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪-૫. સત્તાવાસસુત્તાદિવણ્ણના

૨૪-૨૫. ચતુત્થે સત્તા આવસન્તિ એતેસૂતિ સત્તાવાસા, નાનત્તસઞ્ઞિઆદિભેદા સત્તનિકાયા. યસ્મા તે તે સત્તનિવાસા તપ્પરિયાપન્નાનં સત્તાનં તાય એવ તપ્પરિયાપન્નતાય આધારો વિય વત્તબ્બતં અરહન્તિ. સમુદાયાચારો હિ અવયવસ્સ યથા ‘‘રુક્ખે સાખા’’તિ, તસ્મા ‘‘સત્તાનં આવાસા, વસનટ્ઠાનાનીતિ અત્થો’’તિ વુત્તં. સુદ્ધાવાસાપિ સત્તાવાસોવ ‘‘ન સો, ભિક્ખવે, સત્તાવાસો સુલભરૂપો, યો મયા અનાવુત્થપુબ્બો ઇમિના દીઘેન અદ્ધુના અઞ્ઞત્ર સુદ્ધાવાસેહિ દેવેહી’’તિ (દી. નિ. ૨.૯૧) વચનતો. યદિ એવં તે કસ્મા ઇધ ન ગહિતાતિ તત્થ કારણમાહ ‘‘અસબ્બકાલિકત્તા’’તિઆદિ. વેહપ્ફલા પન ચતુત્થેયેવ સત્તાવાસે ભજન્તીતિ દટ્ઠબ્બં. પઞ્ચમં ઉત્તાનમેવ.

સત્તાવાસસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. સિલાયૂપસુત્તવણ્ણના

૨૬. છટ્ઠે પમાણમજ્ઝિમસ્સ પુરિસસ્સ ચતુવીસતઙ્ગુલિકો હત્થો કુક્કુ, ‘‘કક્કૂ’’તિપિ તસ્સેવ નામં. અટ્ઠ કુક્કૂ ઉપરિ નેમસ્સાતિ અટ્ઠ હત્થા આવાટસ્સ ઉપરિ ઉગ્ગન્ત્વા ઠિતા ભવેય્યું. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ.

સિલાયૂપસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. પઠમવેરસુત્તવણ્ણના

૨૭. સત્તમે (સં. નિ. ટી. ૨.૨૪૧) યતોતિ યસ્મિં કાલે. અયઞ્હિ તો-સદ્દો દા-સદ્દો વિય ઇધ કાલવિસયો, યદાતિ વુત્તં હોતિ. ભયાનિ વેરાનીતિ ભીયતે ભયં, ભયેન યોગા, ભાયિતબ્બેન વા ભયં એવ વેરપ્પસવટ્ઠેન વેરન્તિ ચ લદ્ધનામા ચેતનાદયો. પાણાતિપાતાદયો હિ યસ્સ પવત્તન્તિ, યઞ્ચ ઉદ્દિસ્સ પવત્તીયન્તિ, ઉભયેસઞ્ચ વેરાવહા, તતો એવ ચેતે ભાયિતબ્બા વેરસઞ્જનકા નામાતિ. સોતસ્સ અરિયમગ્ગસ્સ આદિતો પજ્જનં પટિપત્તિ અધિગમો સોતાપત્તિ. તદત્થાય તત્થ પતિટ્ઠિતસ્સ ચ અઙ્ગાનિ સોતાપત્તિયઙ્ગાનિ. દુવિધઞ્હિ (સં. નિ. અટ્ઠ. ૨.૨.૪૧) સોતાપત્તિયઙ્ગં સોતાપત્તિઅત્થાય ચ અઙ્ગં કારણં, યં સોતાપત્તિમગ્ગપ્પટિલાભતો પુબ્બભાગે સોતાપત્તિપ્પટિલાભાય સંવત્તતિ, ‘‘સપ્પુરિસસંસેવો સદ્ધમ્મસ્સવનં યોનિસોમનસિકારો ધમ્માનુધમ્મપટિપત્તી’’તિ (દી. નિ. ૩.૩૧૧) એવં આગતં. પટિલદ્ધગુણસ્સ ચ સોતાપત્તિં પત્વા ઠિતસ્સ અઙ્ગં, યં ‘‘સોતાપન્નસ્સ અઙ્ગ’’ન્તિપિ વુચ્ચતિ ‘‘સોતાપન્નો અઙ્ગીયતિ ઞાયતિ એતેના’’તિ કત્વા, બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદાદીનં એતં અધિવચનં. ઇદમિધાધિપ્પેતં.

ખીણનિરયોતિઆદીસુ આયતિં તત્થ અનુપ્પજ્જનતાય ખીણો નિરયો મય્હતિ, સો અહં ખીણનિરયો. એસ નયો સબ્બત્થ. સોતાપન્નોતિ મગ્ગસોતં આપન્નો. અવિનિપાતધમ્મોતિ ન વિનિપાતસભાવો. નિયતોતિ પઠમમગ્ગસઙ્ખાતેન સમ્મત્તનિયામેન નિયતો. સમ્બોધિપરાયણોતિ ઉપરિમગ્ગત્તયસઙ્ખાતો સમ્બોધિ પરં અયનં મય્હન્તિ સોહં સમ્બોધિપરાયણો, સમ્બોધિં અવસ્સં અભિસમ્બુજ્ઝનકોતિ અત્થો.

પાણાતિપાતપચ્ચયાતિ પાણાતિપાતકમ્મસ્સ કરણહેતુ. ભયં વેરન્તિ અત્થતો એકં. વેરં વુચ્ચતિ વિરોધો, તદેવ ભાયિતબ્બતો ‘‘ભય’’ન્તિ વુચ્ચતિ. તઞ્ચ પનેતં દુવિધં હોતિ – બાહિરં, અજ્ઝત્તિકન્તિ. એકેન હિ એકસ્સ પિતા મારિતો હોતિ. સો ચિન્તેતિ ‘‘એતેન કિર મે પિતા મારિતો, અહમ્પિ તંયેવ મારેસ્સામી’’તિ નિસિતં સત્થં આદાય ચરતિ. યા તસ્સ અબ્ભન્તરે ઉપ્પન્ના વેરચેતના, ઇદં બાહિરં વેરં નામ તસ્સ વેરસ્સ મૂલભૂતતો વેરકારકપુગ્ગલતો બહિભાવત્તા. યા પન ઇતરસ્સ ‘‘અયં કિર મં મારેસ્સામીતિ ચરતિ, અહમેવ નં પઠમતરં મારેસ્સામી’’તિ ચેતના ઉપ્પજ્જતિ, ઇદં અજ્ઝત્તિકં વેરં નામ. ઇદં તાવ ઉભયમ્પિ દિટ્ઠધમ્મિકમેવ. યા પન તં નિરયે ઉપ્પન્નં દિસ્વા ‘‘એતં પહરિસ્સામી’’તિ જલિતં અયમુગ્ગરં ગણ્હન્તસ્સ નિરયપાલસ્સ ચેતના ઉપ્પજ્જતિ, ઇદમસ્સ સમ્પરાયિકં બાહિરં વેરં. યા ચસ્સ ‘‘અયં નિદ્દોસં મં પહરિસ્સામીતિ આગચ્છતિ, અહમેવ નં પઠમતરં પહરિસ્સામી’’તિ ચેતના ઉપ્પજ્જતિ, ઇદમસ્સ સમ્પરાયિકં અજ્ઝત્તં વેરં. યં પનેતં બાહિરં વેરં, તં અટ્ઠકથાસુ ‘‘પુગ્ગલવેર’’ન્તિ વુચ્ચતિ. દુક્ખં દોમનસ્સન્તિ અત્થતો એકમેવ. યથા ચેત્થ, એવં સેસેસુપિ ‘‘ઇમિના મમ ભણ્ડં હટં, મય્હં દારેસુ ચારિત્તં આપન્નં, મુસા વત્વા અત્થો ભગ્ગો, સુરામદમત્તેન ઇદં નામ કત’’ન્તિઆદિના નયેન વેરપ્પવત્તિ વેદિતબ્બા.

અવેચ્ચપ્પસાદેનાતિ અધિગતેન અચલપ્પસાદેન. અરિયકન્તેહીતિ પઞ્ચહિ સીલેહિ. તાનિ હિ અરિયાનં કન્તાનિ પિયાનિ ભવન્તિ, ભવન્તરગતાપિ અરિયા તાનિ ન વિજહન્તિ, તસ્મા ‘‘અરિયકન્તાની’’તિ વુચ્ચન્તિ. સેસમેત્થ યં વત્તબ્બં સિયા, તં સબ્બં વિસુદ્ધિમગ્ગે અનુસ્સતિનિદ્દેસે વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં.

પઠમવેરસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. આઘાતવત્થુસુત્તવણ્ણના

૨૯. નવમે વસતિ એત્થ ફલં તન્નિમિત્તતાય પવત્તતીતિ વત્થુ, કારણન્તિ આહ ‘‘આઘાતવત્થૂની’’તિ. કોપો નામાયં યસ્મિં વત્થુસ્મિં ઉપ્પજ્જતિ, ન તત્થ એકવારમેવ ઉપ્પજ્જતિ, અથ ખો પુનપિ ઉપ્પજ્જતેવાતિ વુત્તં ‘‘બન્ધતી’’તિ. અથ વા યો પચ્ચયવિસેસેન ઉપ્પજ્જમાનો આઘાતો સવિસયે બદ્ધો વિય ન વિગચ્છતિ, પુનપિ ઉપ્પજ્જતેવ. તં સન્ધાયાહ ‘‘આઘાતં બન્ધતી’’તિ. તં પનસ્સ પચ્ચયવસેન નિબ્બત્તનં ઉપ્પાદનમેવાતિ વુત્તં ‘‘ઉપ્પાદેતી’’તિ.

આઘાતવત્થુસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. આઘાતપટિવિનયસુત્તવણ્ણના

૩૦. દસમે તં કુતેત્થ લબ્ભાતિ એત્થ તન્તિ કિરિયાપરામસનં. પદજ્ઝાહારેન ચ અત્થો વેદિતબ્બોતિ ‘‘તં અનત્થચરણં મા અહોસી’’તિઆદિમાહ. કેન કારણેન લદ્ધબ્બં નિરત્થકભાવતો. કમ્મસ્સકા હિ સત્તા. તે કસ્સ રુચિયા દુક્ખિતા સુખિતા વા ભવન્તિ, તસ્મા કેવલં તસ્મિં મય્હં અનત્થચરણં, તં કુતેત્થ લબ્ભાતિ અધિપ્પાયો. અથ વા તં કોપકારણં એત્થ પુગ્ગલે કુતો લબ્ભા પરમત્થતો કુજ્ઝિતબ્બસ્સ કુજ્ઝનકસ્સ ચ અભાવતો. સઙ્ખારમત્તઞ્હેતં, યદિદં ખન્ધપઞ્ચકં યં ‘‘સત્તો’’તિ વુચ્ચતિ, તે સઙ્ખારા ઇત્તરખણિકા, કસ્સ કો કુજ્ઝતીતિ અત્થો. લાભા નામ કે સિયું અઞ્ઞત્ર અનત્થુપ્પત્તિતો.

આઘાતપટિવિનયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. અનુપુબ્બનિરોધસુત્તવણ્ણના

૩૧. એકાદસમે અનુપુબ્બનિરોધાતિ અનુપુબ્બેન અનુક્કમેન પવત્તેતબ્બનિરોધા. તેનાહ ‘‘અનુપટિપાટિનિરોધા’’તિ.

અનુપુબ્બનિરોધસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સત્તાવાસવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.