૨. સીહનાદવગ્ગો

૧. સીહનાદસુત્તવણ્ણના

૧૧. દુતિયસ્સ પઠમે અવાપુરેન્તિ વિવરન્તિ દ્વારં એતેનાતિ અવાપુરણં. રજં હરન્તિ એતેનાતિ રજોહરણં. કળોપિહત્થોતિ વિલીવમયભાજનહત્થો, ‘‘ચમ્મમયભાજનહત્થો’’તિ ચ વદન્તિ. છિન્નાનિ વિસાણાનિ એતસ્સાતિ છિન્નવિસાણો, ઉસભો ચ સો છિન્નવિસાણો ચાતિ ઉસભછિન્નવિસાણો. વિસેસનપરોયં સમાસો. અહિકુણપેન વાતિઆદિ અતિજેગુચ્છપ્પટિકૂલકુણપદસ્સનત્થં વુત્તં. કણ્ઠે આસત્તેનાતિ કેનચિદેવ પચ્ચત્થિકેન આનેત્વા કણ્ઠે બદ્ધેન, ઓમુક્કેનાતિ અત્થો. અટ્ટો આતુરો દુગ્ગન્ધપીળાય પીળિતો. અચ્ચયસ્સ પટિગ્ગણ્હનં વા અધિવાસનં. એવઞ્હિ સો કારણે દેસિયમાને તતો વિગતો નામ હોતિ. તેનાહ ‘‘પટિગ્ગણ્હતૂતિ ખમતૂ’’તિ. સેસમેત્થ સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

સીહનાદસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. સઉપાદિસેસસુત્તવણ્ણના

૧૨. દુતિયે ભવસ્સ અપ્પમત્તકતા નામ ઇત્તરકાલતાયાતિ આહ ‘‘અચ્છરાસઙ્ઘાતમત્તમ્પી’’તિ.

સઉપાદિસેસસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. કોટ્ઠિકસુત્તવણ્ણના

૧૩. તતિયે દિટ્ઠધમ્મો વુચ્ચતિ પચ્ચક્ખભૂતો અત્તભાવો, તસ્મિં વેદિતબ્બં ફલં દિટ્ઠધમ્મવેદનીયં. તેનાહ ‘‘ઇમસ્મિંયેવ અત્તભાવે’’તિ. ચતુપ્પઞ્ચક્ખન્ધફલતાય સઞ્ઞાભવૂપગં કમ્મં બહુવેદનીયં. એકક્ખન્ધફલત્તા અસઞ્ઞાભવૂપગં કમ્મં ‘‘અપ્પવેદનીય’’ન્તિ વુત્તં. કેચિ પન ‘‘અરૂપાવચરકમ્મં બહુકાલં વેદિતબ્બફલત્તા બહુવેદનીયં, ઇતરં અપ્પવેદનીયં. રૂપારૂપાવચરકમ્મં વા બહુવેદનીયં, પરિત્તં કમ્મં અપ્પવેદનીય’’ન્તિ વદન્તિ. વેદનીયન્તિ પચ્ચયન્તરસમવાયે વિપાકુપ્પાદનસમત્થં, ન આરદ્ધવિપાકમેવ. અવેદનીયન્તિ પચ્ચયવેકલ્લેન વિપચ્ચિતું અસમત્થં અહોસિકમ્માદિભેદં.

કોટ્ઠિકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. સમિદ્ધિસુત્તવણ્ણના

૧૪. ચતુત્થે સમિદ્ધીતિ થેરસ્સ કિર અત્તભાવો સમિદ્ધો અભિરૂપો પાસાદિકો, તસ્મા સમિદ્ધીત્વેવ સઙ્ખાતો. તેનાહ ‘‘અત્તભાવસમિદ્ધતાયા’’તિઆદિ. રૂપધાતુઆદીસૂતિ આદિ-સદ્દેન સદ્દધાતુઆદિં સઙ્ગણ્હાતિ.

સમિદ્ધિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫-૯. ગણ્ડસુત્તાદિવણ્ણના

૧૫-૧૯. પઞ્ચમે માતાપેત્તિકસમ્ભવસ્સાતિ માતિતો ચ પિતિતો ચ નિબ્બત્તેન માતાપેત્તિકેન સુક્કસોણિતેન સમ્ભૂતસ્સ. ઉચ્છાદનધમ્મસ્સાતિ ઉચ્છાદેતબ્બસભાવસ્સ. પરિમદ્દનધમ્મસ્સાતિ પરિમદ્દિતબ્બસભાવસ્સ. એત્થ ચ ઓદનકુમ્માસૂપચયઉચ્છાદનપદેહિ વડ્ઢિ કથિતા, અનિચ્ચભેદનવિદ્ધંસનપદેહિ હાનિ. પુરિમેહિ વા સમુદયો, પચ્છિમેહિ અત્થઙ્ગમોતિ એવં ચાતુમહાભૂતિકસ્સ કાયસ્સ વડ્ઢિપરિહાનિનિબ્બત્તિભેદા દસ્સિતા. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ. છટ્ઠાદીનિ ઉત્તાનત્થાનિ.

ગણ્ડસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. વેલામસુત્તવણ્ણના

૨૦. દસમે સકુણ્ડકભત્તન્તિ સકુણ્ડકં ઉત્તણ્ડુલભત્તં. પરિત્તેહિ સકુણ્ડેહિ તણ્ડુલેહિપિ સદ્ધિં વિપક્કભત્તં ઉત્તણ્ડુલમેવ હોતિ. બિળઙ્ગં વુચ્ચતિ આરનાળં, બિળઙ્ગતો નિબ્બત્તનતો તદેવ કઞ્જિયતો જાતન્તિ કઞ્જિયં, તં દુતિયં એતસ્સાતિ બિળઙ્ગદુતિયં, તં કઞ્જિયદુતિયન્તિ વુત્તં. અસક્કરિત્વાતિ દેય્યધમ્મમ્પિ પુગ્ગલમ્પિ અસક્કરિત્વા. દેય્યધમ્મસ્સ અસક્કરણં અસમ્પન્નકારો, પુગ્ગલસ્સ અસક્કરણં અગરુકરણં. દેય્યધમ્મં અસક્કરોન્તો હિ ઉત્તણ્ડુલાદિદોસસમન્નાગતં આહારં દેતિ, ન સમ્પન્નં કરોતિ. પુગ્ગલં અસક્કરોન્તો નિસીદનટ્ઠાનં અસમ્મજ્જિત્વા યત્થ તત્થ વા નિસીદાપેત્વા યં વા તં વા દારકં પેસેત્વા દેતિ. અચિત્તીકત્વાતિ ન ચિત્તિં કત્વા, ન પૂજેત્વાતિ અત્થો. પૂજેન્તો હિ પૂજેતબ્બવત્થું ચિત્તે ઠપેતિ, ન તતો બહિ કરોતિ. ચિત્તં વા અચ્છરિયં કત્વા પટિપત્તિ ચિત્તીકરણં સમ્ભાવનકિરિયા, તપ્પટિક્ખેપતો અચિત્તીકરણં અસમ્ભાવનકિરિયા. અપવિદ્ધન્તિ ઉચ્છિટ્ઠાદિછડ્ડનીયધમ્મં વિય અવખિત્તકં. યો હિ છડ્ડેતુકામો હુત્વા રોગિનો સરીરે ઓદનાદીનિ મજ્જિત્વા વમ્મિકે રોગં પક્ખિપન્તો વિય દેતિ, અયં અપવિદ્ધં દેતિ નામ. અનાગમનદિટ્ઠિકોતિ ‘‘અદ્ધા ઇમસ્સ દાનસ્સ ફલં મમ આગચ્છતી’’તિ એવં યસ્સ કમ્મસ્સકતદિટ્ઠિ અત્થિ, સો આગમનદિટ્ઠિકો. અયં પન ન તાદિસોતિ અનાગમનદિટ્ઠિકો, ફલં પાટિકઙ્ખં હુત્વા ન દેતીતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘ન કમ્મઞ્ચ ફલઞ્ચ સદ્દહિત્વા દેતી’’તિ.

વેલામોતિ એત્થ મા-સદ્દો પટિસેધવચનો. જાતિગોત્તરૂપભોગાદિગુણાનં વેલા મરિયાદા નત્થિ એતસ્મિન્તિ વેલામો. અથ વા યથાવુત્તગુણાનં વેલા મરિયાદા અમતિ ઓસાનં ગચ્છતિ એતસ્મિન્તિ વેલામો, વેલં વા મરિયાદં અમતિ ગચ્છતિ અતિક્કમતીતિ વેલામો. તેનાહ ‘‘જાતિગોત્ત…પે… એવંલદ્ધનામો’’તિ. દીયતીતિ દાનં, દાનવત્થુ. તં અગ્ગીયતિ નિસ્સજ્જીયતિ એત્થાતિ દાનગ્ગં. દાનં વા ગણ્હન્તિ એત્થાતિ દાનગ્ગં, એવં ભત્તગ્ગં, પરિવેસનટ્ઠાનં. દુકૂલસન્દનાનીતિ રજતભાજનાદિનિસ્સિતે દુકૂલે ખીરસ્સ સન્દનં એતેસન્તિ દુકૂલસન્દનાનિ. કંસૂપધારણાનીતિ રજતમયદોહભાજનાનિ. તેનાહ ‘‘રજતમયખીરપટિચ્છકાની’’તિ. રજતમયાનિ ખીરપટિચ્છકાનિ ખીરપટિગ્ગહભાજનાનિ એતેસન્તિ રજતમયખીરપટિચ્છકાનિ. સોધેય્યાતિ મહપ્ફલભાવકરણેન વિસોધેય્ય. મહપ્ફલભાવપ્પત્તિયા હિ દક્ખિણા વિસુજ્ઝતિ નામ.

મગ્ગેનાગતં અનિવત્તનસરણન્તિ ઇમિના લોકુત્તરસરણગમનં દીપેતિ. અપરેતિઆદિના લોકિયસરણગમનં વુત્તં. સરણં નામ તિણ્ણં રતનાનં જીવિતપરિચ્ચાગમયં પુઞ્ઞં સબ્બસમ્પત્તિં દેતિ, તસ્મા મહપ્ફલતરન્તિ અધિપ્પાયો. ઇદઞ્ચ – ‘‘સચે ત્વં યથા ગહિતં સરણં ન ભિન્દિસ્સસિ, એવાહં તં મારેમી’’તિ યદિપિ કોચિ તિણ્હેન સત્થેન જીવિતા વોરોપેય્ય, તથાપિ ‘‘નેવાહં બુદ્ધં ન બુદ્ધોતિ, ધમ્મં ન ધમ્મોતિ, સઙ્ઘં ન સઙ્ઘોતિ વદામી’’તિ દળ્હતરં કત્વા ગહિતસ્સ વસેન વુત્તં. મગ્ગેનાગતન્તિ લોકુત્તરસીલં સન્ધાય વદતિ. અપરેતિઆદિના પન લોકિયસીલં વુત્તં. સબ્બેસં સત્તાનં જીવિતદાનાદિનિહિતદણ્ડતાય સકલલોકિયલોકુત્તરગુણાધિટ્ઠાનતો ચસ્સ મહપ્ફલમહાનિસંસતા વેદિતબ્બા.

ઉપસિઙ્ઘનમત્તન્તિ ઘાયનમત્તં. ગદ્દોહનમત્તન્તિ પાઠન્તરે ગોદોહનમત્તં કાલન્તિ અત્થો. સો ચ ન સકલો ગોદોહનક્ખણો અધિપ્પેતોતિ દસ્સેતું ‘‘ગાવિયા એકવારં થનઅઞ્છનમત્ત’’ન્તિ અત્થો વુત્તો. અઞ્છનમત્તન્તિ આકડ્ઢનમત્તં. ગાવિયા થનં ગહેત્વા એકખીરબિન્દુદુહનકાલમત્તમ્પિ ગદ્દુહનમત્તન્તિ વદન્તિ. એત્તકમ્પિ હિ કાલં યો વસનગબ્ભપરિવેણવિહારૂપચારપરિચ્છેદેન વા અપરિમાણાસુ લોકધાતૂસુ સબ્બસત્તે હિતફરણં મેત્તચિત્તં ભાવેતું સક્કોતિ. ઇદં તતો યથાવુત્તદાનાદિતો મહપ્ફલતરં.

વેલામસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સીહનાદવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.